Poród w szpitalu bez porodówki. "Izby porodowe" jako odpowiedź na demograficzne tąpnięcie

W 2024 r. na oddziałach ginekologiczno-położniczych ubyło 585 łóżek (4,3 proc.), a na neonatologicznych – 363 (5 proc.). W 2025 r. trend się utrzymał, a sygnałów odwrócenia nie widać także na starcie 2026 r. W praktyce oznacza to kolejne białe plamy na mapie porodówek.

Na Podkarpaciu z końcem 2025 r. porodówkę zamknął szpital w Leżajsku, a pacjentki mają być kierowane m.in. do Łańcuta lub Rzeszowa. Rynek Zdrowia informował wcześniej, że od stycznia 2024 r. do końca lipca 2025 r. zlikwidowano co najmniej 19 oddziałów położniczych, a głównym powodem była nierentowność.

Resort zdrowia proponuje rozwiązanie awaryjne: w szpitalach bez oddziału położniczo-ginekologicznego, ale z izbą przyjęć (IP) lub szpitalnym oddziałem ratunkowym (SOR), ma zostać wyodrębnione odpowiednio wyposażone pomieszczenie, tzw. izba porodowa. Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski podkreślał, że to opcja na sytuacje skrajne.

– Miejsce ma być doraźne w przypadku nagłych sytuacji, gdyby kobieta ciężarna transportowana przez zespół ratownictwa medycznego, poszerzony o położną, nie mogła bezpiecznie dojechać do szpitala położniczo-ginekologicznego – mówił.

Według wiceministra takich incydentalnych porodów ma dochodzić w Polsce między pięć a dziewięć rocznie. To ma być rozwiązanie na wypadek, gdy akcja porodowa wyprzedzi transport.

W raporcie z konsultacji społecznych projektu (opublikowanym 31 grudnia) MZ zaproponowało, by poród mógł odbyć się pod opieką położnej w szpitalu z IP lub SOR, jeśli placówka jest oddalona o ponad 25 km od najbliższej porodówki. Świadczenie ma obejmować m.in. zbadanie ciężarnej, ocenę zaawansowania akcji porodowej oraz zorganizowanie transportu do szpitala z oddziałem położniczo-ginekologicznym, z udziałem położnej i ratownika medycznego.

Pomysł budzi sprzeciw części organizacji społecznych. Fundacja Ogólnopolski Strajk Kobiet zbiera podpisy pod apelem do premiera Donalda Tuska, domagając się wstrzymania prac, realnych konsultacji z położnymi i pacjentkami oraz planu, który zabezpieczy kobiety. W piśmie ostrzega: "Kobieta w porodzie nie może być kolejną ofiarą państwowej prowizorki. A będzie – będzie jeszcze więcej ofiar wśród kobiet niż do tej pory".

Z perspektywy samorządowych szpitali projekt można jednak czytać jako element podstawowej gotowości. Ekspertka Związku Powiatów Polskich Bernadeta Skóbel uważa, że chodzi o zabezpieczenie, gdy rodząca trafi do placówki bez porodówki.

– Lepiej, żeby w szpitalu była położna na wszelki wypadek, niż żeby jej nie było. Tak trzeba czytać przepisy resortu zdrowia – zapowiedziała. – Jeśli porodów jest faktycznie mało, to utrzymywanie oddziałów położniczych nie ma sensu.

Skóbel zwraca uwagę na ekonomię dyżurów: szpital płaci za gotowość personelu niezależnie od liczby porodów, a NFZ rozlicza głównie wykonane świadczenia. Dlatego postuluje ryczałt "za gotowość", a nie wyłącznie zapłatę "za świadczenie".

Twarde liczby są bezlitosne. We wstępnych danych GUS w I półroczu 2025 r. zarejestrowano ok. 115,5 tys. urodzeń żywych – o ponad 10 tys. mniej niż rok wcześniej. W 2024 r. urodziło się blisko 252 tys. dzieci, a podczas wyżu w latach 80. – ponad 700 tys. rocznie.

Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda mówiła w grudniu, że demografia wymusza przeprofilowanie szpitali i zapowiedziała 1 mld zł z Funduszu Medycznego na ten cel. Pytanie, czy "izby porodowe" będą realną siatką bezpieczeństwa w terenie, czy tylko formalnym zabezpieczeniem w epoce pustoszejących porodówek.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: PAP