Powoduje cukrzycę, zawały i udary. Dyrektor WHO wskazuje winowajcę

Według danych WHO ponad miliard ludzi na świecie żyje z nadwagą lub otyłością, a 650 mln z nich to osoby dorosłe. Otyłość oraz choroby dietozależne, takie jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie, choroba niedokrwienna serca, udar czy niektóre nowotwory, są dziś uznawane za cichych zabójców XXI wieku.

"Niezdrowa dieta to jeden z największych zabójców na świecie - odpowiada za około 8 milionów zgonów rocznie. W dużej mierze jest to spowodowane agresywnym marketingiem produktów szkodliwych dla zdrowia" - ostrzega dr Tedros Adhanom Ghebreyesus.

W samej Europie, według raportu WHO, niemal 60 proc. dorosłych ma nadmierną masę ciała. U dzieci sytuacja jest równie niepokojąca - co trzecie dziecko w wieku szkolnym boryka się z nadwagą lub otyłością.

W raporcie "Global Nutrition" podkreślono, że niedostateczna jakość diety stała się dominującym czynnikiem ryzyka zdrowotnego na całym świecie, wyprzedzając palenie tytoniu i zanieczyszczenie powietrza.

W obliczu tych alarmujących danych WHO apeluje o pilne działania, które obejmują reformę systemów żywnościowych, regulację marketingu i pociągnięcie sektora prywatnego do odpowiedzialności.

Zamiast świeżych warzyw i owoców coraz częściej sięgamy po wysokoprzetworzoną żywność, bogatą w cukry, tłuszcze nasycone i sól, a ubogą w błonnik, witaminy i minerały. WHO podaje, że ponad 80 proc. dzieci w wielu krajach codziennie spożywa napoje słodzone, a ekspozycja na ich reklamy, zwłaszcza w mediach cyfrowych, jest ogromna.

Zgodnie z metaanalizą opublikowaną w "BMJ" (2023), regularne spożywanie ultraprzetworzonej żywności (UPF) wiąże się z wyższym ryzykiem wystąpienia 32 chorób przewlekłych, w tym nowotworów, chorób serca, depresji i demencji. Każde dodatkowe 10 proc. UPF w diecie zwiększało ryzyko śmierci o 14 proc.

- Żywność wysokoprzetworzona nas zalewa, jest powszechna, łatwo dostępna, jemy ją coraz częściej i w coraz większych ilościach. To może tłumaczyć rosnącą liczbę diagnoz chorób nowotworowych. Choć łatwiej jest wielu z nas łudzić się, że mamy do czynienia z jakimiś "hipernowotworami", wierzyć w teorie spiskowe, jakoby szczepienia działały kancerogennie, to prawda jest dużo bardziej brutalna - zaznaczał w rozmowie z WP abcZdrowie dr Bartosz Fiałek, specjalista reumatologii, który w social mediach popularyzuje wiedzę medyczną.

Dr Tedros zwraca uwagę, że dużą część odpowiedzialności za obecny stan ponoszą międzynarodowe koncerny spożywcze, które agresywnie promują produkty szkodliwe dla zdrowia. Często celem są dzieci i młodzież, co utrwala złe nawyki żywieniowe już od najmłodszych lat.

"Transformacja światowych systemów żywnościowych wymaga zaangażowania politycznego, współpracy międzysektorowej i rozliczania sektora prywatnego" – napisał.

WHO od lat apeluje o wprowadzenie ograniczeń w reklamowaniu niezdrowych produktów skierowanych do dzieci, wprowadzenie podatków od napojów słodzonych (tzw. sugar tax), jasne etykietowanie żywności i promowanie zdrowej diety jako elementu polityki publicznej.

Zobacz także: Badacze wskazali najlepsze śniadanie dla cukrzyków. Tylko trzy składniki

Eksperci są zgodni: poprawa zdrowia publicznego nie jest możliwa bez reformy sposobu, w jaki żywność jest produkowana, przetwarzana, reklamowana i konsumowana. Według WHO potrzebne są m.in.:

• subsydia na owoce, warzywa i pełnoziarniste produkty,

• podatek od niezdrowych produktów, w tym napojów słodzonych,

• ograniczenia reklam skierowanych do dzieci,

• edukacja żywieniowa w szkołach i kampanie społeczne.

Zagrożenie, jakie niesie niezdrowa dieta, można porównać do globalnej pandemii. Dzięki takim działaniom kraje takie jak Meksyk, Chile czy Wielka Brytania już zanotowały spadek konsumpcji szkodliwych produktów.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. X
2. WHO
3. Global Nutrition
4. BMJ