Prosty sposób na dłuższe życie. Ten nawyk chroni przed chorobami serca i przedwczesną śmiercią

Przykład niemal stuletniego aktora Dicka Van Dyke’a, który od lat podkreśla rolę pozytywnego nastawienia i unikania złości, dobrze wpisuje się w ustalenia nauki. Psychologia zdrowia od dekad analizuje związek między emocjami a przeżywalnością. Jednym z najbardziej znanych projektów jest tzw. Nun Study, rozpoczęte w latach 30. XX wieku.

Analiza autobiograficznych zapisków młodych zakonnic wykazała, że osoby wyrażające więcej pozytywnych emocji na początku dorosłości żyły średnio o kilka do kilkunastu lat dłużej niż te, u których dominował negatywny ton emocjonalny.

Podobne wnioski płyną z dużych badań populacyjnych prowadzonych w Europie i Ameryce Północnej. W analizach brytyjskich wykazano, że osoby o wysokim poziomie optymizmu miały istotnie niższe ryzyko przedwczesnej śmierci i dłuższą oczekiwaną długość życia w porównaniu z pesymistami.

Z kolei badanie obejmujące około 160 tys. kobiet z różnych grup etnicznych wykazało, że optymistki częściej dożywały dziewiątej dekady życia.

Zobacz także: Nigdy nie chorował. 113-latek zawsze jadł takie śniadanie

Jednym z kluczowych mechanizmów łączących emocje z długowiecznością jest układ sercowo-naczyniowy. Gniew i przewlekły stres prowadzą do gwałtownego wyrzutu adrenaliny i kortyzolu. Hormony te podnoszą ciśnienie tętnicze, przyspieszają rytm serca i zwiększają zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen.

Badania kliniczne pokazują, że nawet krótkotrwałe epizody silnej złości mogą przejściowo pogarszać funkcjonowanie naczyń krwionośnych. Długotrwałe narażenie na stres wiąże się natomiast z wyższym ryzykiem:

• choroby niedokrwiennej serca,

• udaru mózgu,

• cukrzycy typu 2.

To właśnie te schorzenia odpowiadają za znaczną część przedwczesnych zgonów w krajach rozwiniętych.

Wpływ emocji na zdrowie nie kończy się na układzie krążenia. Coraz więcej uwagi poświęca się telomerom, czyli ochronnym fragmentom chromosomów, które skracają się wraz z wiekiem. Ich długość jest jednym z markerów biologicznego starzenia.

Badania sugerują, że przewlekły stres psychiczny przyspiesza skracanie telomerów, co może ograniczać zdolność komórek do regeneracji. Z kolei techniki obniżające poziom stresu, takie jak medytacja czy trening uważności, były w niektórych analizach powiązane z wolniejszym skracaniem telomerów, a nawet z ich względną stabilizacją.

Pozytywne nastawienie działa także pośrednio. Osoby o bardziej optymistycznym usposobieniu częściej:

• podejmują regularną aktywność fizyczną,

• dbają o dietę,

• rzadziej palą papierosy,

• lepiej przestrzegają zaleceń lekarskich.

Takie zachowania same w sobie obniżają ryzyko chorób przewlekłych i sprzyjają długowieczności, co dodatkowo wzmacnia obserwowany efekt.

Wbrew popularnym przekonaniom, gwałtowne "wyrzucanie z siebie" gniewu, np. poprzez krzyk czy intensywny wysiłek w stanie zdenerwowania, nie obniża poziomu stresu. Wręcz przeciwnie, utrzymuje organizm w stanie pobudzenia i przedłuża reakcję stresową, zwiększając obciążenie serca.

Znacznie skuteczniejsze są metody wyciszające:

• spowolnienie i pogłębienie oddechu,

• krótkie techniki relaksacyjne,

• joga lub łagodna aktywność fizyczna,

• regularna praktyka uważności.

Budowanie pozytywnych emocji nie wymaga radykalnych rewolucji. Uważne przeżywanie codziennych sytuacji, dbanie o relacje, świadome planowanie czasu wolnego czy włączanie do życia elementów zabawy i przyjemności mogą realnie poprawiać dobrostan psychiczny.

Choć nie da się kontrolować wszystkich czynników wpływających na długość życia, zarządzanie stresem i gniewem pozostaje jednym z tych obszarów, na które mamy wpływ. Coraz więcej danych naukowych sugeruje, że właśnie ta umiejętność może sprzyjać nie tylko lepszemu samopoczuciu, ale i dłuższemu życiu.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Nun Study