Przebadali cukrzyków. Wskazali nawyk, który reguluje poziom glukozy

W organizmie działa wewnętrzny rytm dobowy, czyli zegar biologiczny. Reguluje on mnóstwo procesów, także to, jak organizm radzi sobie z glukozą. To dlatego pora dnia ma znaczenie dla metabolizmu, apetytu i wrażliwości na insulinę.

Najważniejszym "ustawiaczem" tego zegara jest światło. Gdy w nocy wystawiamy się na jasne, sztuczne oświetlenie, rytm okołodobowy może się rozjeżdżać. Wcześniejsze badania sugerowały, że takie zaburzenia sprzyjają gorszej kontroli glikemii, a z kolei przebywanie na zewnątrz i kontakt ze światłem dziennym może poprawiać wrażliwość tkanek na insulinę.

Problem polegał na tym, że naukowcy rzadko sprawdzali coś bardzo życiowego: czy światło dzienne wpadające przez okno, może dawać zauważalny efekt, skoro tak dużo czasu spędzamy w środku budynków. Zespół z Uniwersytetu w Maastricht przeprowadził dwa eksperymenty w tej samej grupie 13 osób z cukrzycą typu 2. Uczestnicy mieli średnio około 70 lat.

W jednym wariancie badani spędzali 4,5 dnia w pomieszczeniu, gdzie w ciągu dnia (mniej więcej od 8:00 do 17:00) byli wystawieni na naturalne światło wpadające przez duże okna. Nadal brali swoje leki, mieli podobny tryb dnia, jedli trzy zaplanowane posiłki i wykonywali te same ćwiczenia o tych samych porach. Wieczorem korzystali ze słabego sztucznego światła, a do 23:00 mogli używać komputerów i telefonów, ale z ekranami ustawionymi na niską jasność. Spali w całkowitej ciemności.

Drugi wariant wyglądał bardzo podobnie, z tą różnicą, że uczestnicy przebywali w pomieszczeniu bez okien, z wyłącznie sztucznym oświetleniem. Ten drugi eksperyment przeprowadzono miesiąc przed lub miesiąc po pierwszym, aby porównanie było jak najbardziej uczciwe. Uczestnicy nosili systemy ciągłego monitorowania glukozy, choć z powodów technicznych pełne dane udało się uzyskać u 10 osób.

Zobacz także: Klucz do długowieczności. Według badań skuteczniejszy niż ćwiczenia

W tygodniu, w którym badani mieli dostęp do naturalnego światła z okien, ich poziom glukozy mieścił się w wyznaczonym zakresie docelowym przez około 50 proc. czasu. W eksperymencie z samym sztucznym światłem było to 43 proc. czasu.

Różnica nie brzmi jak rewolucja, ale warto ją dobrze rozumieć. W cukrzycy liczy się to, jak długo glikemia utrzymuje się poza normą, bo to właśnie dłuższe okresy "rozjechanego" cukru zwiększają ryzyko powikłań. Nawet niewielkie przesunięcia w czasie przebywania w zakresie docelowym mogą z czasem przekładać się na mniejsze obciążenie organizmu.

Badacze porównywali wyniki do zakresów uznawanych za zbliżone do zaleceń dla osób z cukrzycą typu 2, czyli mniej więcej 79-130 mg/dl (4,4-7,2 mmol/l).

Autorzy pracy wyjaśniają, że kluczowe są komórki światłoczułe w oku, które pomagają sterować zegarem biologicznym. Są one szczególnie wrażliwe na krótsze długości fal, których więcej jest w świetle dziennym. Innymi słowy, naturalne światło daje mózgowi wyraźniejszy sygnał: jest dzień, ustaw metabolizm na tryb dzienny.

Sztuczne oświetlenie często nie daje takiego bodźca, zwłaszcza jeśli jest słabsze lub ma inną "jakość" światła.

Badacze ostrożnie podchodzą do wniosków. Grupa była mała, potrzebne są większe badania, a nie wiadomo, czy podobny efekt dotyczy cukrzycy typu 1 albo stanu przedcukrzycowego.

Jednocześnie sugerują, że dla wielu osób z cukrzycą typu 2 warto rozważyć prosty nawyk: w ciągu dnia częściej przebywać przy oknie, a jeśli to możliwe, pracować lub odpoczywać w miejscu z dostępem do dziennego światła. To nic nie kosztuje, nie wymaga sprzętu i nie zastępuje leczenia, ale może być jednym z drobnych elementów, które wspierają kontrolę glikemii.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. PAP