Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Rola potasu w organizmie

Puchnące ręce lub nogi, nieustające bóle głowy lub problemy ze snem – czy zauważasz u siebie podobne objawy? Ciągłe podenerwowanie i nieregularne bicie serca – to może być znakiem, że w twojej diecie brakuje potasu. Potas jest jednym z elektrolitów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania nerek, ale i całego organizmu. Składnik ten jest również bardzo ważny w procesie kontrolowania ciśnienia krwi.

1. Funkcje potasu w organizmie człowieka

Potas jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bierze udział u transporcie składników odżywczych do wnętrza komórek. Jest on również nieodzownym składnikiem przy pracy mięśni, wpływa także na układ nerwowy. Dzięki niemu mózg jest lepiej dotleniany, a to powoduje, że koncentracja i procesy myślowe ulegają poprawie. Obok sodu i chloru, potas stanowi podstawowy składnik elektrolityczny w komórkach ludzkiego organizmu. Sód, chlor oraz potas są minerałami znajdującymi się we wszystkich płynach zewnątrz- i wewnątrzkomórkowych, które odpowiadają za wytwarzanie ładunków elektrycznych i różnicy potencjałów błon komórkowych.

Potas jest głównym kationem wewnątrzkomórkowym. Uczestniczy w funkcjonowaniu ATP-azy Na/K, która utrzymuje odpowiednie stężenie potasu w komórce, a sodu poza komórką. Poza tym potas uczestniczy w powstawaniu potencjału spoczynkowego i czynnościowego błony komórkowej neuronów oraz w przewodzeniu impulsów nerwowych. Działając antagonistycznie w stosunku do sodu, potas zmniejsza objętość płynów zewnątrzkomórkowych kosztem zwiększania uwodnienia koloidu wewnątrz komórki, a co się z tym wiąże – reguluje gospodarkę wodną organizmu. Jakie jeszcze funkcje spełnia potas? Kontroluje skurcze włókien mięśniowych i pracę mięśni, odpowiada za utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej, reguluje pH wewnątrz komórki i panujące w niej ciśnienie osmotyczne, jest aktywatorem wielu enzymów komórkowych, pobudza wydzielanie insuliny.

2. Niedobór i nadmiar potasu w organizmie

Niedobór potasu to inaczej hipokaliemia. Do niedoboru tego elektrolitu może dojść u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, np. z nadciśnieniem tętniczym, u osób stosujących środki moczopędne oraz leki nasercowe. Niektóre z tych farmaceutyków zwiększają wydalanie potasu z moczem, dlatego w trakcie przewlekłej terapii tymi lekami konieczne jest regularne kontrolowanie jego poziomu w surowicy i ewentualne uzupełnianie braków. Nigdy jednak nie wolno prowadzić suplementacji na własną rękę. Należy ją skonsultować z lekarzem.

Z hipokaliemią można się też spotkać przy intensywnych wymiotach lub biegunkach, najczęściej w przebiegu przedawkowania leków przeczyszczających, przy zatruciach pokarmowych lub przy przewlekłych chorobach jelit. Niedobór potasu występuje również przy niedoborach aldosteronu – hormonu produkowanego przez korę nadnerczy. Niedoczynność tarczycy może prowadzić do wzrostu wydalania tego minerału i jego niedoboru. Rzadsze przyczyny hipokaliemii, to: rozległe oparzenia, urazy, wstrząs, masywne krwotoki, śpiączka cukrzycowa, sterydoterapia, zespół Cushinga.

Objawy niedoboru potasu:

  • ogólne osłabienie,
  • apatia i nadmierna senność,
  • zaburzenia pracy serca, arytmie,
  • zaburzenia funkcjonowania mięśni szkieletowych i gładkich,
  • samoistne drżenia mięśniowe, np. ud lub łydek,
  • obrzęki kończyn dolnych.

Należy pamiętać, że brak potasu w diecie może prowadzić do różnorodnych zaburzeń ze strony organizmu, m.in. do:
• chronicznego zmęczenia,
• zdenerwowania,
wzdęć i zaparć,
• zaburzeń rytmu serca,
trądziku,
• omdleń.

Nadmiar potasu w organizmie to z kolei hiperkaliemia. Jest zjawiskiem bardzo rzadkim. Spotyka się ją najczęściej w zaawansowanych chorobach nerek, które prowadzą do ich niewydolności, lub w wyniku nadmiernej suplementacji tym pierwiastkiem. Potasu spożywanego w formie produktów naturalnych nie można przedawkować. Objawami hiperkaliemii są: zwolnienie akcji serca, spadek siły mięśniowej i parestezje kończyn, czyli odczuwanie mrowienia lub drętwienia.

3. Potas w diecie

Potas jest składnikiem większości produktów, jednak spożywanie go wciąż jest niedostateczne. Dużo potasu traci się przez układ pokarmowy i nerki, dlatego jego zapas powinien być jak najszybciej uzupełniany. Szczególną uwagę na dietę bogatą w potas powinny zwrócić osoby odchudzające się, gdyż to one przede wszystkim narażone są na jego utratę. Dieta obfitująca w sól, słodycze, kawę oraz alkohol także powoduje zwiększenie wydalania tego minerału.

Osoba dorosła powinna przyjmować dziennie około 2000-4000 mg potasu. Eksperci twierdzą, że najbogatszym źródłem potasu są suszone owoce (morele, figi, jabłka, rodzynki), awokado, banany, kiwi, ziemniaki, seler, pomidory oraz grejpfruty. Potas jest również obecny w mięsie.

produkt mg/100 g produkt mg/100 g
Zawartość potasu w produktach spożywczych
mleko 138 kasza gryczana 443
ser twarogowy 96 ryż brązowy 260
polędwica wołowa 382 fasola biała 1188
pierś z kurczaka 385 ziemniaki 443


Niedobory potasu można uzupełniać gotowymi suplementami diety, zawierającymi glukonian potasu oraz przecier banana. Zaleca się przyjmowanie danych preparatów zwłaszcza osobom, które narażone są na stres, prowadzą aktywny tryb życia, oraz osobom, które często mają problemy ze skurczami łydek. Należy jednak pamiętać, że nadmiar potasu może szkodzić, dlatego przed przyjmowaniem preparatów z potasem należy skonsultować się z lekarzem.

Joanna Krocz,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

PotazeK - polski potas - najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły PotazeK - polski potas
PotazeK - polski potas

Co szkodzi sercu?

Każdy, kto ma problemy z układem krążenia, pewnie nieraz słyszał od swojego kardiologa, że konieczne jest wyeliminowanie lub ograniczenie spożycia różnych produktów, aby zachować zdrowie. Zarówno nadmiar, jak i niedobór niektórych składników w diecie...

PotazeK - polski potas

Niedobór potasu

Niedobór potasu

Niedobór potasu, czyli inaczej hipokaliemia, oznacza, że poziom potasu w organizmie spadł poniżej 3,5 mmoli/litr krwi. Taki długotrwały stan może doprowadzić do chorób serca, a nawet paraliżu. Hipokaliemia może być spowodowana stosowaniem leków, które...

PotazeK - polski potas

Dieta w nadciśnieniu tętniczym

Dieta w nadciśnieniu to najlepsze lekarstwo na tę dolegliwość wielu ludzi XXI wieku. Kiedy problemy z nadciśnieniem tętniczym nie są duże lub chcesz mu skutecznie zapobiegać, dieta na nadciśnienie staje się najlepszym lekarstwem. Kiedy można mówić o...

PotazeK - polski potas

Leki kardiologiczne

Leki kardiologiczne to po prostu leki, które są stosowane w chorobach kardiologicznych, czyli serca. Choroby kardiologiczne najczęściej dotykają osoby w podeszłym wieku. Dolegliwości sercowe są często spowodowane przez miażdżycę, cukrzycę, czynniki...

PotazeK - polski potas

Dieta w nadciśnieniu

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia. Stale lub czasowo podwyższone ciśnienie krwi sprzyja powstaniu innych schorzeń, przede wszystkim groźnym dla życia chorobom nerek, układu sercowo-naczyniowego oraz mózgu. Nadciśnienie szczególnie...

PotazeK - polski potas

Nadmiar potasu

Nadmiar potasu

Potas jest jednym z najważniejszych pierwiastków w organizmie człowieka. Jest on głównym pierwiastkiem płynu wewnątrzkomórkowego. Potas reguluje pracę układu nerwowego oraz jest odpowiedzialny za napięcie mięśni. Ponadto wpływa na metabolizm...

PotazeK - polski potas

Potas w jedzeniu

Potas w jedzeniu

Potas jest pierwiastkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Jego najważniejszą funkcją jest kontrola ciśnienia krwi, pracy nerek i regulowanie gospodarki wodno-elektrolitowej. Jeśli odczuwasz nieregularne bicie serca, puchną...

PotazeK - polski potas

Potas w organizmie

Potas jest makroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pełni istotną rolę w skurczu mięśni, w przewodnictwie nerwowym. Ponadto warunkuje właściwe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Niedobór potasu jest jedną z przyczyn...

PotazeK - polski potas

Rola soli mineralnych

Rola soli mineralnych

Nazwą „sole mineralne" określa się przede wszystkim pierwiastki spotykane w naturze - w organizmach żywych i w pożywieniu. Sole mineralne są ważnym składnikiem diety człowieka, ponieważ spełniają funkcję budulcową i regulatorową. Stanowią około 4%...

PotazeK - polski potas

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnieniem nazywamy podwyższone ciśnienie krwi w układzie naczyń, jeżeli wysokość ciśnienia wynosi powyżej 140 mmHg w przypadku ciśnienia skurczowego i/lub powyżej 90 mmHg w przypadku ciśnienia rozkurczowego. Częstość zachorowania na nadciśnienie...