Rząd wypowiada wojnę szarlatanom. "Skala tragedii jest ogromna"

O ustawie i jej celach mówiono podczas konferencji prasowej, która odbyła się 13 maja w siedzibie Ministerstwa Zdrowia. Wzięli w niej udział, oprócz przedstawicieli Ministerstwa i Rzecznika Praw Pacjenta, także lekarze i naukowcy, którzy w swojej codziennej pracy stykają się z efektami działań szarlatanów.

– Kilka lat temu Polskę obiegła informacja o 6-letnim dziecku chorym na ostrą białaczkę limfoblastyczną. Jest to choroba, która bardzo dobrze rokuje i można wyleczyć nawet 90 proc. tych dzieci. To dziecko trafiło na szarlatana, który "leczył" je wymyśloną przez siebie witaminą. I to dziecko umarło – opowiadał podczas konferencji prof. dr hab. n. med. Jacek Jassem, kierownik Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Jego zdaniem skala tragedii, spowodowanych przez szarlatanów jest ogromna. A to dlatego, że nie istniało do tej pory żadne skuteczne narzędzie do ich wykrywania i zwalczania. Jeśli ustawa wejdzie w życie w obecnym kształcie, zajmie się tym Biuro Rzecznika Praw Pacjenta.

– To projekt, który odpowiada na bardzo agresywną manipulację i eskalację emocji pacjentów dokonywaną przez oszustów i szarlatanów – tłumaczył Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.

RPP przytoczył nagłośnioną przez Wirtualną Polskę przestępczą działalność Oskara D., "bohatera" reportaży Michała Janczury, który ma akt oskarżenia i 17 zarzutów karnych. Za sprawą swojej działalności, która polegała m.in. na zniechęcaniu chorych do podejmowania terapii, zarobił w ciągu dwóch lat 4 mln zł. Jak wyjaśniał rzecznik, ustawa jest skierowana przeciwko tym, którzy – jak Oskar D. – narażają życie i zdrowie chorych i zdesperowanych ludzi dla korzyści osobistych i materialnych.

Rzecznik Chmielowiec podał też przykłady działalności szarlatanów, takie jak "diagnostyka" boreliozy, poradniki leczenia psychodelikami, wyciągiem z muchomora, a nawet nielegalne LSD (za jedyne 2 tys. zł). Opisał też rynek sprzętów oferowanych przez oszustów.

Przykładem jest leczenie aparatem Energex, który wykorzystuje fale elektromagnetyczne do "leczenia" m.in. stwardnienia rozsianego i stwardnienia zanikowego bocznego (dostępny już od 1999 zł na Allegro). Podobne właściwości ma też wspomniany przez Bartłomieja Chmielowca aparat Emos, który "leczy" za pomocą… wytworzonego przez człowieka pola elektrycznego.

– W pierwszej kolejności chcemy zająć się sytuacjami, które w sposób najbardziej drastyczny i rażący narażają pacjentów na utratę życia i zdrowia – poinformował Bartłomiej Chmielowiec. Jeśli ustawa wejdzie w życie, jego biuro będzie mogło nakładać kary finansowe nawet w wysokości miliona złotych.

Żeby kara została nałożona, musi zostać wydana decyzja administracyjna, w której Rzecznik Praw Pacjenta stwierdzi, że doszło do naruszenia przepisów ustawy, to jest udzielania świadczeń zdrowotnych w sposób niezgodny z aktualną wiedzą medyczną, bez odpowiednich uprawnień, w celu osiągnięcia korzyści majątkowych i osobistych – wyjaśniał Bartłomiej Chmielowiec. Podkreślił, że każda taka decyzja będzie poparta konsultacjami ze specjalistami.

– Jeżeli dojdziemy do wniosku, że musimy przed danym zagrożeniem ostrzec społeczeństwo, czyli zamieścić ostrzeżenie publiczne, to tak zrobimy. Jeżeli dojdziemy do wniosku, że skala tego oszustwa tak bardzo zagraża zdrowiu i życiu Polaków, jak w wypadku Oskara D., to najpierw zostanie wydana decyzja tymczasowa – stwierdził RPP.

Jednocześnie, jak podkreślił, każdą decyzję jego biura w związku z ustawą będzie można zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Podczas konferencji dziennikarz WP abcZdrowie zwrócił uwagę, że przyczyną tego, że ludzie zwracają się do szarlatanów, jest m.in. problem z dostępem do ochrony zdrowia i frustracja pacjentów czekających miesiącami na badania.

– Osoby chore łapią się ostatniej deski ratunku i sprzedają wszystko, by ratować życie i zdrowie swoje lub swoich bliskich. Ta ograniczona dostępność do systemu ochrony zdrowia, która występuje nie tylko w Polsce, może mieć wpływ na to, że ludzie udają się do szarlatanów. Tak samo jak ograniczony czas, jaki lekarz ma dla pacjenta. Szarlatan ma zawsze czas, by skusić kogoś, złapać w swoje sidła i żerować na czyjejś trudnej sytuacji przez wiele miesięcy – odpowiedział na pytanie WP abcZdrowie Bartłomiej Chmielowiec. – Ta ustawa ma spowodować, że ci wszyscy oszuści i szarlatani przestaną oszukiwać pacjentów – podkreślił.

Przed ustawą jeszcze prace parlamentarne. Jak zauważyli eksperci uczestniczący w konferencji, ważne będzie, by bronić jej przed oskarżeniami ze strony szarlatanów i cynicznych polityków, którzy będą chcieli przy tej okazji zbić kapitał polityczny.