Skraca życie nawet o 15 lat. Zaczyna się od "uczucia braku powietrza"

Hasło tegorocznych obchodów "Krótki oddech – Duszność – pomyśl o POChP" ma zwrócić uwagę osób doświadczających spadku tolerancji wysiłku na możliwość rozwijającej się choroby.

- To apel do wszystkich osób, które mają subiektywne uczucie braku powietrza, szczególnie w trakcie wysiłku fizycznego, aby zapytali swojego lekarza, czy to może być POChP – podkreśla cytowany przez PAP dr Dąbrowiecki.

Choroba pojawia się w efekcie wieloletniej ekspozycji na substancje uszkadzające układ oddechowy. W praktyce oznacza to, że chorują przede wszystkim osoby dorosłe, które przez lata były narażone na dym tytoniowy, zanieczyszczenie powietrza lub szkodliwe warunki pracy.

Najważniejsze czynniki ryzyka to:

• palenie papierosów – odpowiada za większość przypadków, choć schorzenie rozwija się tylko u około połowy palaczy,

• zanieczyszczenie powietrza – może być przyczyną aż 50 proc. przypadków w krajach o niskich i średnich dochodach,

• narażenie zawodowe, np. w przemyśle,

• astma i nadreaktywność oskrzeli,

• infekcje płuc w dzieciństwie,

• genetyczny niedobór alfa-1 antytrypsyny.

- Jednak POChP rozwija się jedynie u około 50 proc. palących papierosy. U wielu chorych także narażenie zawodowe ma niekorzystny wpływ na układ oddechowy. Wpływ na sprawność układu oddechowego ma również zanieczyszczenie powietrza, m.in. pyłem zawieszonym, tlenkami azotu, siarki lub ozonem troposferycznym. Uznaje się je za istotny czynnik ryzyka rozwoju POChP, może ono odpowiadać nawet za 50 proc. przypadków POChP w krajach o niskim i średnim dochodzie. Jest to jednocześnie najważniejszy czynnik ryzyka u osób niepalących - wymienia ekspert.

Zobacz także: Trzecia przyczyna zgonów w Europie. Polska daleko w tyle

Głównymi symptomami są:

• duszność narastająca wraz z wiekiem i wysiłkiem,

• przewlekły kaszel i odkrztuszanie plwociny,

• świsty, ucisk w klatce piersiowej,

• szybka męczliwość i spadek energii,

• nawracające zakażenia dróg oddechowych.

Dr hab. Dąbrowiecki podkreśla, że wyjątkowo groźne są zaostrzenia – epizody nagłego pogorszenia objawów, które przyspieszają spadek czynności płuc.

- Kluczową cechą POChP są okresy nasilenia objawów, kaszlu i duszności, zwane zaostrzeniami. Mogą być spowodowane infekcjami lub narażeniem na duże ilości zanieczyszczeń powietrza. Objawy choroby z czasem nasilają się, a zaostrzenia mogą przyspieszyć spadek czynności wentylacyjnej płuc – ostrzega.

POChP rozpoznaje się u osób z objawami i czynnikami ryzyka na podstawie spirometrii wykonanej po podaniu leków rozszerzających oskrzela. Dopiero wynik badania pozwala określić stopień obturacji i zakwalifikować pacjenta do odpowiedniej grupy terapeutycznej.

Wyróżnia się m.in. POChP wczesną i łagodną, POChP u osób przed 50. rokiem życia oraz pre-POChP, gdy objawy są obecne, ale obturacja nie jest widoczna w spirometrii.

Leczenie zależy od nasilenia objawów. Po ocenie duszności (test mMRC) i jakości życia pacjenta (CAT) oraz uwzględnieniu liczby zaostrzeń lekarz przypisuje chorego do kategorii A, B lub E:

• A – niewielkie objawy – zwykle jeden lek wziewny,

• B – nasilone objawy – dwa leki rozszerzające oskrzela,

• E – częste zaostrzenia lub fenotyp astmatyczny – terapia trójlekowa w jednym inhalatorze.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc nie ogranicza się wyłącznie do problemów z oddychaniem. To schorzenie wpływa na funkcjonowanie całego organizmu i znacząco zwiększa ryzyko wielu poważnych chorób. Pacjenci z POChP częściej doświadczają chorób układu sercowo-naczyniowego, które stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów w tej grupie.

Istotnym problemem jest również większe prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy typu 2. Zaburzenia metaboliczne często współistnieją z przewlekłym stanem zapalnym towarzyszącym POChP, co dodatkowo obciąża organizm.

Do częstszych chorób współwystępujących należy także osteoporoza. W przewlekłych chorobach płuc dochodzi do stopniowej utraty masy kostnej, co prowadzi do większej podatności na złamania.

Szczególne zagrożenie stanowią nowotwory, zwłaszcza rak płuca. W tej grupie pacjentów występuje on nawet dziesięciokrotnie częściej niż w populacji ogólnej. Główne znaczenie mają tu wspólne czynniki ryzyka, przede wszystkim palenie tytoniu.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. PAP