Skutki stosowania aspiryny. Ekspert komentuje
Lekarze od kilku lat nie zalecają już rutynowego, codziennego stosowania aspiryny u większości pacjentów. Mimo to wiele osób nadal sięga po nią profilaktycznie, a dyskusja rozgorzała na nowo po tym, jak prezydent Donald Trump ujawnił, że przyjmuje ją każdego dnia.
Sięganie po aspirynę na własną rękę, może być złym pomysłem.
Aspiryna pod lupą
Rekomendacje medyczne zmieniły się już jakiś czas temu, ale przekonanie o "profilaktycznej" mocy aspiryny wciąż jest silne. Badania pokazują jednak, że u większości zdrowych, starszych osób, codzienne przyjmowanie leku nie wpływa pozytywnie na wydłużenie życia w dobrej kondycji, a może wiązać się z długofalowymi zagrożeniami, m.in. krwawieniami czy zwiększonym ryzykiem nowotworów.
Temat ponownie stał się głośny po doniesieniach opisanych w "The Wall Street Journal", że 79-letni Donald Trump przyjmuje 325 mg aspiryny dziennie. Ta ilość stanowi czterokrotnie więcej niż typowa dawka 81 mg stosowana w profilaktyce sercowo-naczyniowej. Zdaniem specjalistów, wyższa dawka nie przynosi dodatkowych korzyści, a jedynie zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Mimo nowych wytycznych i rosnącej liczby analiz naukowych, wokół aspiryny nadal krąży wiele nieaktualnych przekonań.
- Częściowo wynika to z faktu, że aspirynę można kupić bez recepty. Historycznie ludzie wierzyli, że jest dla nich dobra - powiedziała Anne Murray, lekarka geriatra i epidemiolożka z Hennepin HealthCare Research Institute w Minneapolis i dodała, że zmiana praktyki medycznej naprawdę zajmuje całe pokolenie i według niej właśnie to obserwujemy.
Przez dekady aspiryna była szeroko promowana w profilaktyce zawałów serca. W 2022 roku zalecenia zostały istotnie ograniczone - obecnie dotyczą głównie osób, które przeszły już zawał, udar lub miały wszczepiony stent. Problem w tym, że ta zmiana nie dotarła do wszystkich. Analizy wskazują, że jeszcze w 2023 roku ponad 10% dorosłych przyjmowało aspirynę profilaktycznie i to mimo braku wskazań.
Poniżej znajdują się najczęściej powtarzane mity wokół tego tematu.
Mit numer 1: "Codzienna aspiryna pozwoli mi żyć dłużej w zdrowiu."
Dane naukowe tego nie potwierdzają - przynajmniej w odniesieniu do zdrowych osób starszych, bez historii zawału czy udaru. Jedno z dużych badań z 2018 roku, których współautorką była Murray wykazało, że niska dawka aspiryny nie wpływa na wydłużenie życia wolnego od niepełnosprawności, demencji czy przedwczesnej śmierci u osób po 70. roku życia. Późniejsze analizy, obejmujące kolejne lata obserwacji, potwierdziły ten wniosek.
Mit numer 2: "Skoro aspiryna jest dostępna bez recepty i w małej dawce, to jest nieszkodliwa."
Dostępność bez recepty nie oznacza braku ryzyka. W tym samym badaniu z 2018 roku, o którym wspomniano powyżej, odnotowano 38-procentowy wzrost ryzyka poważnych krwawień u zdrowych seniorów przyjmujących aspirynę profilaktycznie przez pięć lat.
- Codziennie przyjmuj aspirynę tylko wtedy, gdy została przepisana przez lekarza - radzi Lloyd-Jones, były prezes American Heart Association oraz kierownik sekcji medycyny prewencyjnej w Boston University Chobanian & Avedisian School of Medicine w stanie Massachusetts.
Mit numer 3: "Im rzadsza krew, tym lepiej, więc wyższe dawki są skuteczniejsze."
- Więcej nie znaczy lepiej - podkreśla Lloyd-Jones, dodając: - Badania wykazały, że niska dawka aspiryny - 81 miligramów dziennie - jest tak samo skuteczna jak wysoka dawka w zapobieganiu zakrzepom, które powodują większość zawałów serca i udarów. Przyjmowanie wyższych dawek, czyli takich jak 325 miligramów dziennie, zwiększa ryzyko krwawień bez dodatkowych korzyści czy ochrony.
Mit numer 4: "Biorę aspirynę i nie mam problemów z krwawieniem, więc jest bezpieczna."
Brak objawów nie oznacza braku zagrożenia. Ryzyko krwawień rośnie w trakcie stosowania aspiryny, ale jak wskazują analizy z 2025 roku, spada po odstawieniu leku.
Mit numer 5: "Aspiryna zapobiega nowotworom."
Zależność między aspiryną a ryzykiem nowotworów pozostaje niejednoznaczna. Część badań sugerowała niższe ryzyko raka jelita grubego u osób regularnie przyjmujących lek, jednak wyniki nie są jednoznaczne - zwłaszcza wśród starszych grup wiekowych.
Długoterminowa analiza zespołu Murray wykazała, że u seniorów przyjmujących aspirynę w ramach profilaktyki pierwszego zawału lub udaru częściej diagnozowano nowotwory w bardziej zaawansowanych stadiach.
- Wyniki sugerują, że u osób starszych aspiryna może przyspieszać progresję nowotworu, dlatego zalecana jest ostrożność w jej stosowaniu w tej grupie wiekowej - powiedziała Murray.
Mit numer 6: "Skoro ktoś inny bierze większą dawkę aspiryny, ja też mogę."
Profilaktyka nie powinna opierać się na cudzym przykładzie. Ryzyko sercowo-naczyniowe jest indywidualne i zależy m.in. od wieku, obciążeń rodzinnych oraz ogólnego stanu zdrowia. To lekarz rodzinny, na podstawie całościowej oceny, może określić, czy w danym przypadku bilans korzyści przeważa nad ryzykiem. Wraz z wiekiem regularne wizyty kontrolne nabierają szczególnego znaczenia.
Najważniejsze wnioski
Jeśli lekarz zalecił Ci codzienne przyjmowanie aspiryny, to nie odstawiaj jej samodzielnie, podkreślają Lloyd-Jones i Murray. Jeżeli jednak stosujesz ją na własną rękę, warto skonsultować się ze specjalistą i wspólnie ocenić, czy w Twoim przypadku korzyści rzeczywiście przewyższają ryzyko. Jednym słowem eksperci są zgodni, że nie należy rozpoczynać terapii aspiryną bez wyraźnego zalecenia lekarza.
Źródło:
- https://www.webmd.com/drugs/news/20260109/these-7-aspirin-myths-wont-die
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
