Skutki stosowania aspiryny. Ekspert komentuje

Rekomendacje medyczne zmieniły się już jakiś czas temu, ale przekonanie o "profilaktycznej" mocy aspiryny wciąż jest silne. Badania pokazują jednak, że u większości zdrowych, starszych osób, codzienne przyjmowanie leku nie wpływa pozytywnie na wydłużenie życia w dobrej kondycji, a może wiązać się z długofalowymi zagrożeniami, m.in. krwawieniami czy zwiększonym ryzykiem nowotworów.

Temat ponownie stał się głośny po doniesieniach opisanych w "The Wall Street Journal", że 79-letni Donald Trump przyjmuje 325 mg aspiryny dziennie. Ta ilość stanowi czterokrotnie więcej niż typowa dawka 81 mg stosowana w profilaktyce sercowo-naczyniowej. Zdaniem specjalistów, wyższa dawka nie przynosi dodatkowych korzyści, a jedynie zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Mimo nowych wytycznych i rosnącej liczby analiz naukowych, wokół aspiryny nadal krąży wiele nieaktualnych przekonań.

- Częściowo wynika to z faktu, że aspirynę można kupić bez recepty. Historycznie ludzie wierzyli, że jest dla nich dobra - powiedziała Anne Murray, lekarka geriatra i epidemiolożka z Hennepin HealthCare Research Institute w Minneapolis i dodała, że zmiana praktyki medycznej naprawdę zajmuje całe pokolenie i według niej właśnie to obserwujemy.

Przez dekady aspiryna była szeroko promowana w profilaktyce zawałów serca. W 2022 roku zalecenia zostały istotnie ograniczone - obecnie dotyczą głównie osób, które przeszły już zawał, udar lub miały wszczepiony stent. Problem w tym, że ta zmiana nie dotarła do wszystkich. Analizy wskazują, że jeszcze w 2023 roku ponad 10% dorosłych przyjmowało aspirynę profilaktycznie i to mimo braku wskazań.

Poniżej znajdują się najczęściej powtarzane mity wokół tego tematu.

Mit numer 1: "Codzienna aspiryna pozwoli mi żyć dłużej w zdrowiu."

Dane naukowe tego nie potwierdzają - przynajmniej w odniesieniu do zdrowych osób starszych, bez historii zawału czy udaru. Jedno z dużych badań z 2018 roku, których współautorką była Murray wykazało, że niska dawka aspiryny nie wpływa na wydłużenie życia wolnego od niepełnosprawności, demencji czy przedwczesnej śmierci u osób po 70. roku życia. Późniejsze analizy, obejmujące kolejne lata obserwacji, potwierdziły ten wniosek.

Mit numer 2: "Skoro aspiryna jest dostępna bez recepty i w małej dawce, to jest nieszkodliwa."

Dostępność bez recepty nie oznacza braku ryzyka. W tym samym badaniu z 2018 roku, o którym wspomniano powyżej, odnotowano 38-procentowy wzrost ryzyka poważnych krwawień u zdrowych seniorów przyjmujących aspirynę profilaktycznie przez pięć lat.

 - Codziennie przyjmuj aspirynę tylko wtedy, gdy została przepisana przez lekarza - radzi Lloyd-Jones, były prezes American Heart Association oraz kierownik sekcji medycyny prewencyjnej w Boston University Chobanian & Avedisian School of Medicine w stanie Massachusetts.

Mit numer 3: "Im rzadsza krew, tym lepiej, więc wyższe dawki są skuteczniejsze."

- Więcej nie znaczy lepiej - podkreśla Lloyd-Jones, dodając: - Badania wykazały, że niska dawka aspiryny - 81 miligramów dziennie - jest tak samo skuteczna jak wysoka dawka w zapobieganiu zakrzepom, które powodują większość zawałów serca i udarów. Przyjmowanie wyższych dawek, czyli takich jak 325 miligramów dziennie, zwiększa ryzyko krwawień bez dodatkowych korzyści czy ochrony.

Mit numer 4: "Biorę aspirynę i nie mam problemów z krwawieniem, więc jest bezpieczna."

Brak objawów nie oznacza braku zagrożenia. Ryzyko krwawień rośnie w trakcie stosowania aspiryny, ale jak wskazują analizy z 2025 roku, spada po odstawieniu leku.

Mit numer 5: "Aspiryna zapobiega nowotworom."

Zależność między aspiryną a ryzykiem nowotworów pozostaje niejednoznaczna. Część badań sugerowała niższe ryzyko raka jelita grubego u osób regularnie przyjmujących lek, jednak wyniki nie są jednoznaczne - zwłaszcza wśród starszych grup wiekowych.

Długoterminowa analiza zespołu Murray wykazała, że u seniorów przyjmujących aspirynę w ramach profilaktyki pierwszego zawału lub udaru częściej diagnozowano nowotwory w bardziej zaawansowanych stadiach.

- Wyniki sugerują, że u osób starszych aspiryna może przyspieszać progresję nowotworu, dlatego zalecana jest ostrożność w jej stosowaniu w tej grupie wiekowej - powiedziała Murray.

Mit numer 6: "Skoro ktoś inny bierze większą dawkę aspiryny, ja też mogę."

Profilaktyka nie powinna opierać się na cudzym przykładzie. Ryzyko sercowo-naczyniowe jest indywidualne i zależy m.in. od wieku, obciążeń rodzinnych oraz ogólnego stanu zdrowia. To lekarz rodzinny, na podstawie całościowej oceny, może określić, czy w danym przypadku bilans korzyści przeważa nad ryzykiem. Wraz z wiekiem regularne wizyty kontrolne nabierają szczególnego znaczenia.

Jeśli lekarz zalecił Ci codzienne przyjmowanie aspiryny, to nie odstawiaj jej samodzielnie, podkreślają Lloyd-Jones i Murray. Jeżeli jednak stosujesz ją na własną rękę, warto skonsultować się ze specjalistą i wspólnie ocenić, czy w Twoim przypadku korzyści rzeczywiście przewyższają ryzyko. Jednym słowem eksperci są zgodni, że nie należy rozpoczynać terapii aspiryną bez wyraźnego zalecenia lekarza.

Źródło:

1. https://www.webmd.com/drugs/news/20260109/these-7-aspirin-myths-wont-die