Arachnofobia - przyczyny, objawy, leczenie

Większość ludzi nie przepada za widokiem pająka na ścianie, obawia się skorpionów albo włochatych ptaszników. Ich reakcje wydają się być zupełnie normalne. Istnieją jednak jednostki, u których rozmiary uporczywej reakcji strachu pozostają w znacznej dysproporcji do wielkości realnego zagrożenia. Irracjonalny lęk przed pająkami określa się mianem arachnofobii. Jak się objawia arachnofobia i jak sobie z nią radzić?

Zobacz film: "Mięta na pająki. Jak zrobić mieszankę?"

1. Arachnofobia - przyczyny

Arachnofobia to rodzaj specyficznej (izolowanej) fobii, a więc zaburzenie lękowe, o którym można przeczytać w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F40.2. Termin „arachnofobia” pochodzi z języka greckiego (gr. arachne – pająk, phobia – strach). Przyczyny arachnofobii obajawiają się w postaci silnego lęku na widok pająków.

Arachnofobicy reagują bardzo różnie – płaczą, uciekają z miejsca, w którym znajduje się pająk, wrzeszczą albo zachowują się bardzo cicho, by nie sprowokować pająka do ataku. Unikają miejsc, w których mogliby natknąć się na pająka (terraria, piwnice, strychy itp.), mają dreszcze, pocą się, drżą, pozostają w bezruchu. Strach ich paraliżuje, mają gęsią skórkę, krzyczą, a w skrajnych przypadkach – wymiotują, tracą przytomność i dostają ataku paniki.

Irracjonalnemu lękowi towarzyszą też typowe przyczyny arachnofobii, jak: przyspieszona akcja serca, przyspieszone tętno, szybszy oddech, bladość skóry, rozszerzenie źrenic, suchość w ustach, zahamowanie perystaltyki jelit itp.

Skąd się bierą przyczyny arachnofobii? Istnieją przynajmniej trzy wyjaśnienia psychologiczne co do możliwych dróg rozwoju strachu przed pająkami:

  • podejście psychoanalityczne – uwypukla znaczenie nieświadomych mechanizmów powstawania reakcji fobicznych na widok pająka. Arachnofobia może być skutkiem przeniesienia agresji, przypisywania swojej własnej wypartej wrogości pająkowi. Arachnofobię traktuje się też jako projekcję własnych skłonności analnych, bowiem pająk postrzegany jest jako brudny, wstrętny i kosmaty. Inni upatrują źródeł strachu przed pająkami w przeżyciach z okresu edypalnego (etap w rozwoju psychoseksualnym według Zygmunta Freuda) – wówczas pająka postrzega się jako aktywnego, dominującego i niezależnego samca;
  • podejście behawiorystyczne – akcentuje znaczenie uczenia się strachu na drodze warunkowania klasycznego. Po prostu jednostka uczy się bać, kojarzy pająka z zagrożeniem, np. może naśladować reakcje fobiczne swoich rodziców, którzy reagowali paniką na widok pająka. Arachnofobia mogła się też pojawić na skutek straszenia dziecka pająkami;
  • podejście ewolucjonistyczne – zwraca uwagę na adaptacyjną rolę strachu przed pająkami. Człowiek nauczył się bać pająków i innych jadowitych stawonogów, by móc przetrwać i zapewnić sobie ciągłość reprodukcyjną.

Oczywiście ludzie prezentują różny poziom lęku przed pająkami, a termin „arachnofobia” rezerwuje się dla najcięższych przypadków.

Domowe sposoby na pajączki na nogach
Domowe sposoby na pajączki na nogach [7 zdjęć]

Pajączki na nogach to popękane naczynka – czerwone pręgi, które są widoczne na powierzchni skóry łydek....

zobacz galerię

2. Arachnofobia - objawy

Najczęściej arachnofobicy reagują stanem paniki na widok pająka. Czasami paniczny strach nie pojawia się tylko w sytuacji realnego kontaktu ze zwierzęciem, ale też w takich okolicznościach, jak obserwowanie pająka w telewizji, zobaczenie rysunku pająka w książce albo widok zabawki-pająka. Typowe objawy arachnofobii to:

  • paniczny lęk, obezwładniający strach,
  • przyspieszone tętno,
  • paraliż, niemoc poruszenia się, bezwład, zastyganie w bezruchu,
  • ucieczka z miejsca obecności pająka,
  • urojenia dotyczące pająków, np. że chodzą po ciele, że są za łóżkiem, gdzieś w pobliżu, że chodzą wewnątrz czaszki,

3. Arachnofobia - leczenie

Słowo „arachnofobia” łączy się z postacią mitologiczną – Arachne – mistrzynią w tkaniu i haftowaniu. Pewnego razu Atena wyzwała Arachne na pojedynek – która z nich stworzy piękniejszy haft. Okazało się, że tkanina stworzona przez Arachne była równie okazała, jak Ateny, na co bogini wielce się rozgniewała. Rozdarła jej dzieło i zaczęła bić dziewczynę czółnem tkackim. Arachne z rozpaczy popełniła samobójstwo, ale Atena postanowiła przywrócić dziewczynie życie – niestety już nie pod postacią człowieka, ale pająka, który mógłby tkać sieci.

Arachnofobia jako jeden z rodzajów fobii izolowanych. Leczenie arachnofobii jest długotrwałe. Zanim podejmie się decyzję o terapii, zaburzenie należy różnicować m.in. z zespołem urojeniowym. Stosuje się zwykle metody charakterystyczne dla terapii fobii – modelowanie, zanurzanie albo systematyczną desensytyzację. Terapia psychologiczna ma polegać na stopniowym wygaszaniu strachu poprzez konfrontację ze źródłem lęku.

Terapia szokowa (implozywna) bazuje na gwałtownej konfrontacji, np. pacjentowi od razu kładzie się na rękę wielkiego włochatego pająka. Systematyczna desensytyzacja stopniowo oswaja z pająkami – na początku chory ogląda fotografie pająków, potem bierze do rąk zabawkę-pająka, by na końcu skonfrontować się z żywym pajęczakiem.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.