składniki leków

Jak donosi Rynek Zdrowia, 15 grudnia europosłowie z Komisji Zdrowia Publicznego SANT przyjęli projekt Aktu o lekach krytycznych (CMA). Inicjatywa ma wzmocnić bezpieczeństwo lekowe Unii Europejskiej, ograniczając ryzyko braków podstawowych terapii i zmniejszając zależność od dostaw spoza Europy.

Preparaty na "chrząstkę", "zawroty głowy", "funkcje mózgu", a do tego leki na nadciśnienie, cholesterol i astmę. Lekarze od dawna alarmują, że branie leków i suplementów garściami może się skończyć dramatem, tymczasem pacjenci nadal robią swoje.

Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło prace nad rozszerzeniem Krajowej Listy Leków Krytycznych, której pierwsza wersja została opublikowana w grudniu 2024 roku. Aktualizacja listy ma na celu wskazanie kolejnych substancji czynnych o kluczowym znaczeniu dla terapii pacjentów w Polsce, których potencjalne braki mogłyby stanowić poważne zagrożenie dla systemu ochrony zdrowia.

Jedyny działający w Polsce reaktor jądrowy przestaje działać aż na miesiąc. I nie wiadomo, czy po tym czasie faktycznie wróci do pracy. - Bez radioizotopów produkowanych w reaktorze mamy istotnie ograniczone możliwości działania i nie możemy wykonywać takiej liczby badań jak zazwyczaj. W związku z tym, jeśli doszłoby do zaburzenia łańcucha ich dostaw, ucierpi pacjent - zaznacza w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Mirosław Dziuk, specjalista medycyny nuklearnej.

Hesperydyna, która występuje naturalnie głównie w owocach cytrusowych, jest silnym antyoksydantem, wykazującym wiele właściwości zdrowotnych. Dlatego też jest częstym składnikiem leków i suplementów diety. Znajduje też zastosowanie w kosmetyce. Jakie są korzyści zdrowotne związane z hesperydyną? A jakie są potencjalne skutki uboczne spożycia hesperydyny?

Kwas stearynowy jest organicznym związkiem chemicznym, wykorzystywanym w przemyśle kosmetologicznym, spożywczym i farmaceutycznym. Jego głównym źródłem jest tłuszcz pochodzenia zwierzęcego, przede wszystkim łój wołowy. Jakie ma właściwości? Na czym polega jego działanie? Czy jest bezpieczny dla zdrowia?

Spiramycyna to antybiotyk z grupy makrolidów, który działa bakteriostatycznie lub bakteriobójczo. Wykorzystuje go dermatologia i wenerologia, otolaryngologia, pediatria, pulmonologia, stomatologia, urologia oraz medycyna rodzinna. Jakie są wskazania i przeciwwskazania do stosowania leku?

Etambutol to lek syntetyczny o działaniu bakteriostatycznym na wewnątrzkomórkowe i pozakomórkowe prątki wywołujące gruźlicę oraz niektóre prątki atypowe, będące przyczyną mykobakterioz. Nie zabija patogenów, a hamuje ich namnażanie. Czy istnieją przeciwwskazania do jego stosowania? Jak wygląda terapia?

Ergotamina to substancja pochodzenia naturalnego i lek należący do grupy alkaloidów sporyszu. Wskazaniem do jego stosowania jest zapobieganie i zwalczanie naczyniowych bólów głowy, włącznie z bólami migrenowymi i bólami klasterowymi. Na czym polega mechanizm działania? Czy substancja wywołuje skutki uboczne?

Enalapril to substancja czynna z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny. Jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz innych schorzeń układu sercowo-naczyniowego, zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym. Główne wskazania to nadciśnienie tętnicze i niewydolność serca. Jak działa? Czy wywołuje skutki uboczne?

Diltiazem to bloker kanału wapniowego, będący substancją czynną leków stosowanych głównie w terapii nadciśnienia tętniczego. Wskazaniem jest także choroba niedokrwienna serca pod postacią dusznicy bolesnej stabilnej, ale i szczelina odbytu. Na czym polega działanie substancji? Czy istnieją jakieś przeciwwskazania i skutki uboczne terapii?

Dienogest to hormon z grupy progestagenów, pochodna 19-nortestosteronu i substancja czynna leków wykorzystywanych głównie w endokrynologii i ginekologii. Wskazaniami do ich stosowania jest leczenie endometriozy, hormonalna antykoncepcja oraz hormonalna terapia zastępcza u kobiet z obniżonym poziomem estrogenów. W jakich preparatach się znajduje? Czy istnieją jakieś wskazania do ich stosowania?

Desmopresyna jest syntetycznym analogiem hormonu wazopresyny, hormonu występującego naturalnie w przysadce mózgowej. Substancja jest najczęściej stosowana w leczeniu antydiuretycznej moczówki prostej ośrodkowej. Na jakie efekty terapeutyczne można liczyć? Czy istnieją jakieś wskazania do jej wdrożenia?

Penicylamina to organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów i pochodna penicyliny. Ma zdolność wychwytywania metali, głównie miedzi, rtęci, ołowiu czy żelaza. Ponieważ tworzy z nimi stabilne, rozpuszczalne kompleksy wydalane z organizmu, wykorzystuje się ją do leczenia różnych chorób. Jakie są wskazania i przeciwwskazania do jej stosowania?

Rezorcyna to fenolowy związek chemiczny zawierający dwie grupy hydroksylowe połączone z pierścieniem benzenowym w pozycji meta. Ze względu na właściwości i działanie jest wykorzystywana głównie w kosmetyce. Na co i jak działa? Czy jest szkodliwa?

Glikol polietylenowy to dość powszechnie stosowany syntetyczny związek chemiczny złożony z polimerów tlenku etylenu. Znajduje szerokie zastosowanie, chociażby w obszarach farmaceutycznych, kosmetycznych, czy biomedycznych. W czym występuje glikol polietylenowy? Jak sprawdzić uczulenie na ten związek? Czy jest niebezpieczny dla zdrowia?

Lulek czarny to roślina o osobliwych właściwościach. Zawiera mieszankę alkaloidów, które wywierają bardzo silny wpływ na organizm człowieka i zwierząt. Czy lulek czarny jest trujący? Z jednej strony stanowi surowiec dla przemysłu farmakologicznego. Z drugiej, jeśli zostanie nieodpowiednio zastosowany, może zabić. Co warto o nim wiedzieć?

Boraks to związek chemiczny o wszechstronnym zastosowaniu. Jest wykorzystywany do produkcji leków, ze względu na właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybicze. Dodatkowo sprawdza się jako środek czyszczący do codziennego użycia. Czym charakteryzuje się boraks, ile kosztuje i czy jego stosowanie jest bezpieczne?

Maleinian feniraminy ma działanie antyhistaminowe, stąd jest składnikiem wielu leków na przeziębienie i grypę. Substancja zmniejsza przekrwienie i obrzęk błon śluzowych nosa oraz zatok, przez co udrażnia przewody nosowe, hamuje odruch kichania, świąd i łzawienie oczu. Stosuje się je w celu łagodzenia dokuczliwych objawów alergii, pyłkowicy oraz kataru. Co warto o nim wiedzieć?

Glikozyd jest substancją czynną, która należy do jednej z najbardziej zróżnicowanych grup występujących w przyrodzie. Owa różnorodność dotyczy zarówno budowy chemicznej, jak i właściwości biochemicznych. Cechą wspólną glikozydów jest obecność glikonu - części cukrowej cząsteczki oraz aglikonu - części niecukrowej. Co jeszcze warto wiedzieć?

Kodeina, a właściwie fosforan kodeiny to popularny składnik leków na kaszel i przeziębienie. Stosowana zgodnie z zaleceniami lekarza likwiduje nieprzyjemne dolegliwości, jednak jej stosowanie w nadmiarze może prowadzić nawet do poważnego uzależnienia. Kodeina spożywana w zbyt dużych dawkach działa jak narkotyk. Jakie są przeciwwskazania do stosowania tej substancji? Co jeszcze warto o niej wiedzieć?

Dekstrometorfan to powszechnie stosowany w medycynie organiczny związek chemiczny wykorzystywany jako lek przeciwkaszlowy. Jego historia sięga 1959 roku, kiedy to został dopuszczony do obrotu. Mimo prób wycofania go ze sprzedaży utrzymał się na rynku i obecnie jest wykorzystywany w wielu lekach.

Benzokaina to składnik wielu leków przeciwbólowych. Kupimy ją w postaci maści, pudrów, tabletek lub aerozoli. Czym się charakteryzuje benzokaina i czy jest bezpieczna?

Picie soku grejpfrutowego w krótkim odstępie od przyjmowania leków jest prawie tak niebezpieczne, jak popijanie ich alkoholem. Chociaż grejpfrut to bogactwo witamin i składników mineralnych, w tym podnoszącej odporność witaminy C, powinniśmy uważać z jedzeniem tego owocu podczas przyjmowania leków przeciwhistaminowych Niektóre z zawartych w grejpfrucie składników zaburzają metabolizm tych lekarstw w wątrobie i jelicie cienkim. To może skutkować poważnymi zatruciami oraz zaburzeniami rytmu serca. Sok z grejpfruta powinniśmy wyeliminować z diety przynajmniej na cztery godziny przed i po przyjęciu leków obniżających poziom cholesterolu we krwi oraz leków uspokajających. Przeczytaj również: Popularne leki, które mogą przyczyniać się do raka jelit