Tak zażywane leki zmieniają sny. Nieoczekiwany efekt

– Najczęściej sny ulegają intensyfikacji. Pacjenci opisują je jako dziwaczne, żywe, prawdziwe, kolorowe, szalone, intensywne, niezrozumiałe – jakby rzeczywiście tam byli lub grali w teatrze. Koszmary senne zdarzają się rzadziej, ale również występują – opisała to zjawisko na swoim Instagramie psychiatrka Monika Tucholska.

Spostrzeżenia te znajdują potwierdzenie w analizach naukowych. Choć większość leków przeciwdepresyjnych obniża ogólną częstotliwość pamiętania snów (DRF – dream recall frequency), to w przypadku konkretnych substancji (np. fluoksetyny czy paroksetyny) pacjenci zgłaszają znaczny wzrost ich intensywności emocjonalnej, plastyczności oraz doświadczeń wizualnych.

Reakcja na leczenie jest kwestią indywidualną i zależy od rodzaju preparatu, jego dawki oraz predyspozycji pacjenta. Kluczową rolę odgrywa tu układ serotoninergiczny, który odpowiada za regulację snu.

Mechanizm tego zjawiska wyjaśnia dr Tucholska. – Niedobór serotoniny przy depresji często przyczynia się do bezsenności. Leki z grupy SSRI i SNRI zwiększają stężenie serotoniny poza komórkami, co wydłuża czas potrzebny do zaśnięcia oraz zmniejsza częstotliwość fazy REM. W efekcie mózg pacjenta pozostaje na wyższym poziomie pobudzenia, co sprzyja powstawaniu wyjątkowo intensywnych marzeń sennych –napisała psychiatrka.

Jak wskazują autorzy badania z 2020 r. opublikowanego w czasopiśmie "Frontiers in Neurology", większość leków psychotropowych (zarówno antydepresantów, jak i anksjolityków czy leków uspokajających) poprawia ciągłość snu i ogranicza liczbę nocnych mikrowybudzeń. Mniejsza liczba przerw w śnie sprawia, że mózg ma mniej okazji do przeniesienia wspomnień z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej, co skutkuje rzadszym pamiętaniem snów po wybudzeniu.

Wpływ substancji na marzenia senne zależy bezpośrednio od ich grupy farmakologicznej

Leki z grupy SSRI i SNRI (np. fluoksetyna, paroksetyna, wenlafaksyna) zazwyczaj ograniczają częstotliwość pamiętania snów, lecz zwiększają ich intensywność. W niektórych przypadkach (np. przy stosowaniu fluoksetyny lub bupropionu) obserwuje się wzrost częstotliwości ich przypominania. Mogą też prowokować zaburzenia zachowania w fazie REM (RBD – odgrywanie treści snów na jawie).

Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne (np. imipramina, amitryptylina): Redukują częstotliwość pamiętania snów. Poprawa nastroju w trakcie terapii często koreluje tu ze wzrostem pozytywnych emocji w treści marzeń sennych.Przerwanie przyjmowania leków z grupy MAOI, SSRI (np. fluwoksaminy) czy trazodonu wywołuje nagły wzrost liczby koszmarów oraz wyjątkowo niepokojących, żywych snów.

Leki uspokajające i nasenne (benzodiazepiny) poprawiają jakość i ciągłość snu poprzez redukcję wybudzeń, co przekłada się na mniejszą liczbę zapamiętanych wizji. Jeśli sny są pamiętane, pacjenci opisują je częściej jako przyjemne i spokojne.

Neuroleptyki (leki przeciwpsychotyczne) zmniejszają emocjonalność snów (stają się one bardziej neutralne) oraz skracają relacje ze snów wybudzonych bezpośrednio w fazie REM.

Źródła: Rynek Zdrowia, researchgate.net