Te produkty to wrogowie nerek. Wiele osób spożywa je codziennie

Kamica nerkowa rozwija się, gdy niektóre substancje obecne w moczu zaczynają się ze sobą łączyć i tworzyć twarde złogi, czyli kamienie. Najczęściej powstają one ze szczawianów i wapnia. Choroba częściej występuje u mężczyzn w wieku 20–50 lat oraz u kobiet między 50. a 80. rokiem życia.

Choroba jest jednak podstępna. Wiele osób przez długi czas nie wie, że ma kamienie w nerkach. – Większość osób, które mają kamienie nerkowe, żyje z nimi, nie zdając sobie z tego sprawy – wyjaśnia dr Ivo Dukic, chirurg urolog z University Hospitals Birmingham NHS Foundation Trust na łamach BBC.

Najbardziej charakterystycznym objawem kamicy jest nagły i ostry ból w boku lub okolicy lędźwiowej. Może on promieniować do brzucha, pachwiny lub podbrzusza. Niekiedy pojawiają się również nudności, wymioty, krwiomocz, częste parcie na pęcherz oraz nawracające infekcje dróg moczowych. – Z czasem niektóre kamienie będą się powiększać lub przemieszczać, prowadząc do typowych objawów, takich jak ostry ból w boku, krew w moczu albo powtarzające się infekcje dróg moczowych – mówi dr Dukic.

Leczenie staje się konieczne przede wszystkim wtedy, gdy kamień powoduje ból, zakażenie, utrudnia oddawanie moczu albo zagraża funkcjonowaniu nerki.

Na powstawanie kamieni wpływają m.in. geny, zaburzenia metaboliczne, otyłość, cukrzyca, niektóre leki, a także sposób odżywiania. Jednym z najważniejszych czynników ryzyka pozostaje jednak zbyt mała ilość płynów. – Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju kamieni nerkowych jest picie niewystarczającej ilości wody lub innych płynów – zaznacza dr Dukic.

Osobom ze skłonnością do kamicy zaleca się zwykle wypijanie od 2 do 2,5 litra wody dziennie. Odwodnienie prowadzi do zagęszczenia moczu, a to ułatwia wytrącanie się kryształów i tworzenie złogów. Zwraca też uwagę na to prof. Ryszard Gellert, były konsultant krajowy w dziedzinie nefrologii. – Nerki Polaków niszczy przede wszystkim spożywanie białka w dużej ilości i odwodnienie. Poza tym nie badamy się – mówił ekspert w rozmowie z WP abcZdrowie.

Znaczenie ma jednak nie tylko ilość wypijanych płynów. Na skład moczu i ryzyko powstawania kamieni wpływa również codzienna dieta. Niektóre produkty mogą zwiększać stężenie wapnia, szczawianów lub kwasu moczowego, podczas gdy inne pomagają ograniczać tworzenie się złogów.

Jak podaje BBC, u osób ze skłonnością do kamicy znaczenie może mieć duża ilość produktów bogatych w szczawiany. Związki te znajdują się m.in. w szpinaku, rabarbarze, migdałach, niektórych innych orzechach, fasoli oraz wybranych odmianach ziemniaków.

Nie oznacza to jednak, że każdy powinien całkowicie z nich rezygnować. Ograniczenie takich produktów może być szczególnie ważne u osób, u których wcześniej rozpoznano kamienie szczawianowo-wapniowe.

Na powstawanie kamieni może wpływać także nadmiar soli. Duża ilość sodu sprawia, że nerki wydalają więcej wapnia z moczem, a to sprzyja tworzeniu złogów. – Wysokie stężenie wapnia w moczu znacząco zwiększa ryzyko tworzenia się kamieni wapniowych – tłumaczy dr Dukic.

Dużo soli znajduje się nie tylko w słonych przekąskach. Jej spore ilości zawierają również fast foody, wędliny, gotowe dania, konserwy, sosy i zupy instant. Wiele osób przyjmuje więc najwięcej sodu nie z soli dodawanej do potraw w domu, lecz z żywności wysoko przetworzonej.

Ryzyko kamicy może zwiększać również spożywanie dużych ilości białka zwierzęcego. Czerwone mięso, drób, jaja i ryby mogą podnosić stężenie wapnia oraz kwasu moczowego w moczu. Jednocześnie zmniejszają ilość cytrynianów, czyli substancji, które utrudniają tworzenie się kamieni.

Nie oznacza to konieczności całkowitego wykluczenia tych produktów. Warto jednak unikać ich nadmiaru, zwłaszcza gdy kamica często nawraca.

Choć większość kamieni nerkowych zawiera wapń, jego ograniczanie może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego. – Ludzie sądzą, że należy unikać wapnia, ale jest dokładnie odwrotnie. Wapń działa ochronnie – podkreśla dr Dukic.

Wapń obecny w jedzeniu łączy się ze szczawianami w przewodzie pokarmowym i ogranicza ich wchłanianie. Najlepiej dostarczać go wraz z nabiałem lub produktami wzbogacanymi. Suplementy wapnia powinny być natomiast przyjmowane zgodnie z zaleceniami lekarza.

Korzystna może być również dieta bogata w owoce, warzywa i błonnik. Pomocne bywa dodawanie do wody soku z cytryny lub limonki, ponieważ zawarte w nich cytryniany mogą hamować powstawanie złogów.

Podstawą profilaktyki pozostają odpowiednie nawodnienie, ograniczenie soli i żywności wysoko przetworzonej oraz dostosowanie diety do rodzaju kamieni.

Źródła:

• BBC
• WP abcZdrowie