Wczesny objaw demencji. Neurochirurg radzi zwrócić uwagę na chód

"Otępienie jest obecnie siódmą najczęstszą przyczyną zgonów na świecie oraz jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności i zależności u osób starszych." - informuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

W Polsce na demencję cierpi około 400 tys. osób, na całym świecie ok. 55 mln. Przez to, że jest to schorzenie powiązane ze starzeniem się, to każdego roku przybywa lawinowo przypadków.

Demencja to ogólna nazwa dla grupy chorób neurodegeneracyjnych, które prowadzą do stopniowego pogarszania się funkcji poznawczych, takich jak pamięć, mowa czy zdolność logicznego myślenia. Najczęstsze typy to choroba Alzheimera, otępienie naczyniowe, otępienie z ciałami Lewy’ego oraz otępienie czołowo-skroniowe.

Ministerstwo Zdrowia podaje, że objawy, które powinny zaniepokoić rodzinę seniora i skłonić do wizyty u lekarza. Będą to:

• trudności w zapamiętywaniu niedawnych zdarzeń oraz problemy z z ustaleniem bieżącej daty,

• problemy z koncentracją i podejmowaniem decyzji,

• zadawanie tych samych pytań w krótkich odstępach czasu,

• trudności z dobieraniem właściwych słów,

• odkładanie przedmiotów w nietypowe miejsca,

• gubienie się, dezorientacja w miejscu i czasie,

• trudności w liczeniu, np. przy płaceniu za zakupy,

• nagłe zmiany nastrojów.

Według dr. Aruna L. Naika, neurochirurga z AIIMS w New Delhi, oznaki otępienia mogą pojawić się najpierw w nogach. I objaw ten może się pojawić nawet na kilka lat przed rozpoznaniem choroby. Lekarz zachęca, by zwracać uwagę nawet na drobne zmiany w sposobie chodzenia.

Chodzenie może działać profilaktycznie, co podkreśla dr Naik. Podczas spaceru zwiększa się poziom BDNF (czynnika neurotroficznego pochodzenia mózgowego) – naturalnej substancji, która wspomaga wzrost, przeżywalność i łączność komórek nerwowych. BDNF działa jak "nawóz dla mózgu". Im więcej chodzisz, tym więcej go wytwarzasz, co pomaga zachować pamięć i sprawność umysłową wraz z wiekiem.

Badania naukowe potwierdzają zależność chodu oraz postępujących zmian w mózgu.

Zobacz także: Zauważyłeś pod prysznicem? To może być wczesny objaw demencji

Zespół kierowany przez dr Ruth Hackett z Wydziału Nauk Behawioralnych i Zdrowia na Uniwersytecie College w Londynie przeanalizował dane pochodzące z wieloletnich badań nad procesem starzenia się, prowadzonych wśród mieszkańców Anglii w wieku powyżej 60 lat. Informacje obejmowały okres od 2002 do 2015 roku.

Uczestnicy badania dwukrotnie – w latach 2002–2003 oraz 2004-2005 – przechodzili ocenę tempa chodu, natomiast w kolejnych latach (2006-2015) monitorowano ich stan zdrowia pod kątem rozwoju demencji. Łącznie obserwacją objęto blisko 4 tysiące osób.

Wyniki pokazały wyraźną zależność: osoby, które poruszały się szybciej (średnio 0,87 m/s), były aż o 75 proc. mniej narażone na rozwój demencji niż te, których tempo chodu było wolniejsze (0,78 m/s). Co istotne, u uczestników, u których w ciągu dwóch lat odnotowano wyraźne spowolnienie chodu, ryzyko wystąpienia otępienia było podwyższone.

Odkrycia te wpisują się w szerszy kontekst badań sugerujących, że poziom aktywności fizycznej może odgrywać istotną rolę w opóźnianiu lub ograniczaniu zmian neurodegeneracyjnych i pogorszenia funkcji poznawczych u osób w podeszłym wieku.

Zobacz także: Demencji można przeciwdziałać. Sprawdź, co radzą eksperci

Innym badaniem, które poruszyło temat sposobu chodzenia i demencji jest praca prowadzona przez Ríonę McArdle z Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu w Newcastle (Wielka Brytania).

W badaniu przeanalizowano dane 110 osób powyżej 60. roku życia. Wśród uczestników znajdowały się osoby z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI), pacjenci we wczesnym stadium choroby Alzheimera oraz osoby z początkiem demencji z ciałami Lewy’ego.

Ochotnicy przeszli przez specjalną matę wyposażoną w czujniki, które rejestrowały długość i czas stawiania kroków. Analiza wykazała istotne różnice między osobami z różnymi typami demencji. Chorzy na Alzheimera poruszali się w sposób bardziej regularny, natomiast osoby z otępieniem z ciałami Lewy’ego charakteryzował chód asymetryczny, z wyraźnymi wahaniami w długości i rytmie kroków. Taka nieregularność może też tłumaczyć częstsze upadki w tej grupie.

Co więcej, analiza tych wzorców pozwoliła z 60 proc. skutecznością przewidzieć, na jaki typ otępienia cierpi dana osoba. To pierwszy przypadek, gdy badaczom udało się powiązać wzorzec chodu z konkretną postacią demencji.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. medicalnewstoday.com