Wystarczy jedna bezsenna noc. Naukowcy zaobserwowali wyraźne zmiany

Sen od dawna uznawany jest za jeden z najważniejszych elementów regeneracji organizmu. Nadal jednak nie wiadomo dokładnie, dlaczego jest on niezbędny. Jedna z najczęściej omawianych teorii zakłada, że za dnia mózg nieustannie tworzy i wzmacnia połączenia między neuronami, przetwarzając ogromne ilości informacji i bodźców.

Im dłużej pozostajemy na nogach, tym bardziej rozbudowana staje się sieć połączeń synaptycznych. To z kolei zwiększa zapotrzebowanie mózgu na energię i prowadzi do nagromadzenia substancji, które wymagają późniejszego uporządkowania.

Aby sprawdzić, czy ten mechanizm rzeczywiście występuje u ludzi, naukowcy z Niemiec przeprowadzili badanie z udziałem 40 zdrowych ochotników. Połowa z nich nie spała przez całą noc, pozostając na jawie przez około 28 godzin. Badacze wykorzystali pozytonową tomografię emisyjną (PET), która pozwala zobaczyć procesy zachodzące w mózgu. Skupili się na oznaczaniu białka SV2A, uznawanego za wskaźnik liczby połączeń synaptycznych.

Okazało się, że u osób pozbawionych snu poziom tego markera wzrósł w kilku ważnych obszarach mózgu. Zmiany dotyczyły między innymi hipokampa, odpowiedzialnego za procesy pamięciowe, oraz wzgórza, które uczestniczy w przekazywaniu informacji pomiędzy różnymi strukturami mózgu.

Po zakończeniu okresu czuwania uczestnicy mogli pozwolić sobie na dwugodzinną drzemkę. U osób, u których wcześniej odnotowano większy wzrost wskaźnika SV2A, podczas snu częściej pojawiały się fale wolne, charakterystyczne dla głębokiego snu.

Zdaniem badaczy może to świadczyć o tym, że im większe obciążenie mózgu podczas długiego czuwania, tym silniejsza potrzeba regeneracji. Wyniki wspierają teorię, zgodnie z którą sen pozwala ograniczyć nadmiar połączeń synaptycznych i przywrócić mózgowi równowagę niezbędną do prawidłowego funkcjonowania.

Autorzy badania podkreślają, że podczas braku snu mózg przez wiele godzin pozostaje aktywny i nieustannie przetwarza napływające informacje. Efektem są nie tylko subiektywne objawy zmęczenia, ale również mierzalne zmiany biologiczne zachodzące w układzie nerwowym.

Choć zaobserwowany wzrost wskaźnika połączeń synaptycznych nie był bardzo duży, badanie dostarcza kolejnych dowodów na to, że sen pełni kluczową funkcję w utrzymaniu prawidłowej pracy mózgu. Odpowiednia ilość odpoczynku może więc być nie tylko sposobem na lepsze samopoczucie, ale także elementem niezbędnym do zachowania sprawności procesów zachodzących w układzie nerwowym.

Źródło: PAP