Zapomniany owoc z PRL-u wraca do łask. Wspiera jelita i odporność

Dla wielu osób agrest to smak dzieciństwa i wakacji spędzanych u dziadków. W czasach PRL-u był jednym z najczęściej uprawianych owoców w przydomowych ogródkach. Choć dziś ustępuje popularnością borówkom czy malinom, wyróżnia się bogactwem witamin, błonnika i przeciwutleniaczy. Pochodzi z Europy, Azji i północnej Afryki, gdzie od wieków ceniony jest zarówno za charakterystyczny, lekko kwaskowy smak, jak i właściwości prozdrowotne. Świetnie sprawdza się jako przekąska, a także składnik deserów, napojów i przetworów.

Agrest należy do tej samej rodziny roślin co porzeczki, a najczęściej spotykane są dwie odmiany: europejska (Ribes uva-crispa) i amerykańska (Ribes hirtellum). Mimo tego, że badań poświęconych bezpośrednio agrestowi nie ma wiele, dotychczasowe wyniki sugerują, że regularne spożywanie tych owoców może korzystnie wpływać m.in. na zdrowie serca, poziom cukru we krwi oraz ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym.

Agrest to owoc o wysokiej wartości odżywczej i jednocześnie niskiej kaloryczności. Jedna szklanka (ok. 150 g) dostarcza zaledwie 66 kcal, a jednocześnie pokrywa około 26 proc. dziennego zapotrzebowania na błonnik. Owoc ten jest też dobrym źródłem witaminy C, witamin z grupy B oraz składników mineralnych, takich jak potas, miedź i mangan.

Zawarty w agreście błonnik sprzyja prawidłowej pracy jelit, zapewnia dłuższe uczucie sytości i może wspierać utrzymanie prawidłowej masy ciała. Badania wskazują, że dieta bogata w błonnik pomaga kontrolować poziom cukru we krwi, obniżać stężenie cholesterolu i ciśnienie tętnicze oraz zmniejszać ryzyko otyłości, cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych.

Jedną z największych zalet agrestu jest wysoka zawartość witaminy C. Już jedna szklanka owoców dostarcza niemal połowę dziennego zapotrzebowania na ten składnik. Witamina ta wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, bierze udział w produkcji kolagenu oraz pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.

Jednym z największych atutów agrestu jest wysoka zawartość przeciwutleniaczy - związków, które chronią komórki przed stresem oksydacyjnym wywoływanym przez wolne rodniki. To właśnie nadmiar wolnych rodników wiąże się z przyspieszonym starzeniem organizmu oraz zwiększonym ryzykiem wielu chorób przewlekłych.

Agrest dostarcza m.in. witaminy C i niewielkich ilości witaminy E, a także cennych związków roślinnych, takich jak flawonole (m.in. kwercetyna, kemferol i mirycetyna), antocyjany odpowiadające za czerwone i fioletowe zabarwienie owoców oraz kwasy fenolowe, w tym kwas chlorogenowy i elagowy. Badania przekonują, że dieta bogata w przeciwutleniacze może wspierać zdrowie serca i mózgu, zmniejszać ryzyko cukrzycy typu 2 oraz niektórych nowotworów, a także spowalniać procesy starzenia.

Podwyższony poziom glukozy zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, chorób serca, udaru mózgu i innych schorzeń. Agrest zawiera kilka składników, które mogą korzystnie wpływać na gospodarkę węglowodanową.

Jest bogaty w błonnik, który spowalnia wchłanianie cukrów z przewodu pokarmowego i pomaga ograniczać gwałtowne wzrosty poziomu glukozy po posiłku. Badania laboratoryjne dowodzą, że ekstrakt z agrestu może hamować działanie enzymu alfa-glukozydazy, odpowiedzialnego za rozkład węglowodanów do glukozy. Dodatkowo agrest zawiera kwas chlorogenowy, który może spowalniać wchłanianie węglowodanów i ograniczać wzrost poziomu cukru po posiłkach bogatych w skrobię.

Trzeba jednak podkreślić, że większość tych obserwacji pochodzi z badań laboratoryjnych i eksperymentalnych. Aby potwierdzić wpływ agrestu na kontrolę glikemii u ludzi, potrzebne są dalsze badania kliniczne.

Badania sugerują, że niektóre choroby neurodegeneracyjne, w tym choroba Alzheimera, mogą być związane z nadmiernym gromadzeniem się żelaza w komórkach mózgu. Agrest jest naturalnym źródłem kwasu cytrynowego, który w badaniach eksperymentalnych wykazywał zdolność do ograniczania tego procesu.

Zawarte w owocach przeciwutleniacze i związki roślinne mogą również chronić komórki nerwowe przed stresem oksydacyjnym i wspierać prawidłowe funkcjonowanie mózgu. Znaczenie tych obserwacji dla zdrowia ludzi wymaga jednak dalszych badań.

Agrest zawiera wiele substancji bioaktywnych, takich jak kwas foliowy, witaminy C i E oraz związki fenolowe, które od dawna są przedmiotem badań pod kątem ich potencjalnego działania przeciwnowotworowego. Zdaniem ekspertów, związki te pomagają ograniczać stres oksydacyjny i przewlekły stan zapalny, które sprzyjają uszkodzeniom komórek.

Badania laboratoryjne i eksperymenty na zwierzętach wykazują, że antocyjany obecne w agreście mogą hamować wzrost komórek nowotworowych, m.in. raka jelita grubego, trzustki i piersi. Dotychczas są to jednak głównie wyniki badań przedklinicznych, dlatego nie można na ich podstawie stwierdzić, że spożywanie agrestu zmniejsza ryzyko nowotworów u ludzi.

Agrest jest również źródłem składników odżywczych, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, m.in. potasu, przeciwutleniaczy i polifenoli. Przeciwutleniacze pomagają ograniczać utlenianie cholesterolu LDL (tzw. "złego" cholesterolu) - procesu odgrywającego istotną rolę w rozwoju miażdżycy. Z kolei flawonole i antocyjany mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych oraz pomagać utrzymać prawidłowe ciśnienie tętnicze.

Agrest jest dobrym źródłem potasu - składnika mineralnego niezbędnego do prawidłowej pracy mięśnia sercowego. Odpowiednia podaż potasu pomaga regulować ciśnienie krwi i rytm serca, a także wiąże się z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych i udaru mózgu.

Agrest to jeden z najbardziej wartościowych, a jednocześnie niedocenianych owoców sezonowych. Jest niskokaloryczny, bogaty w błonnik, witaminę C, składniki mineralne oraz liczne przeciwutleniacze.

Choć badań poświęconych bezpośrednio agrestowi nadal jest stosunkowo niewiele, wiele zawartych w nim składników odżywczych i związków bioaktywnych wiąże się z korzystnym wpływem na zdrowie. Mogą one wspierać prawidłowe funkcjonowanie jelit i odporności, pomagać utrzymać prawidłowy poziom cukru, cholesterolu i ciśnienia tętniczego oraz potencjalnie chronić organizm przed stresem oksydacyjnym.

Warto jednak pamiętać, że nawet najzdrowszy owoc nie zastąpi zbilansowanej diety i zdrowego stylu życia. Agrest może być natomiast ich cennym uzupełnieniem - zwłaszcza w sezonie letnim.

Źródła:

1. WebMD, https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-784/indian-gooseberry
2. NLM, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25392110/
3. USDA, https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173030/nutrients
4. HealthLine, https://www.healthline.com/nutrition/gooseberries#TOC_TITLE_HDR_2