Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to schorzenie, którego podstawą są zaburzenia w układzie immunologicznym. Pojawia się ono często z alergiami pokarmowymi, astmą, katarem siennym. Nie można wskazać jednego czynnika, który byłby odpowiedzialny za AZS, więc jego wyleczenie całkowite jest prawie niemożliwe. Stosuje się jedynie leczenie objawowe, które łagodzi uporczywy świąd i zmniejsza dyskomfort i suchość skóry

Spis treści:
  1. 1. Choroby alergiczne
  2. 2. Przyczyny atopowego zapalenia skóry
    1. 2.1. Predyspozycje genetyczne
    2. 2.2. Zaburzenia układu immunologicznego
    3. 2.3. Przyczyny środowiskowe
  3. 3. Objawy atopowego zapalenia skóry
  4. 4. Leczenie atopowego zapalenia skóry
    1. 4.1. Leczenie zakażeń przy atopowym zapaleniu skóry
    2. 4.2. Leczenie AZS sterydami
    3. 4.3. Leki przeciwhistaminowe w leczeniu AZS
    4. 4.4. Domowe sposoby leczenia AZS

1. Choroby alergiczne

Atopowe zapalenie skóry należy do grupy tzw. chorób atopowych, do których zalicza się także:

2. Przyczyny atopowego zapalenia skóry

Istnieją trzy główne, współistniejące ze sobą i wpływające na siebie nawzajem, czynniki uznawane za przyczyny atopowego zapalenia skóry:

  • geny "kodujące" odpowiednie predyspozycje do reakcji alergicznych;
  • nieprawidłowo działający układ immunologiczny;
  • czynniki środowiskowe (alergeny).

2.1. Predyspozycje genetyczne

Osoby cierpiące na atopowe zapalenie skóry, bardzo często mają w rodzinie chorych na astmę, katar sienny czy inną formę alergii. Pewne predyspozycje do reakcji alergicznych są więc dziedziczone.

Najnowsze badania mówią, że osoby z atopowym zapaleniem skóry rodzą się z trochę innymi właściwościami skóry niż inni. Są to zaburzenia bariery chroniącej naskórek - nie jest ona naturalnie chroniona tak, jak powinna. Co ciekawe, takie zaburzenie dotyka całej skóry, nie tylko miejsc, gdzie pojawia się wysypka i swędzenie.

Przyczyną zaburzonej ochrony naskórka jest filagryna, a raczej jej nieprawidłowe działanie. Filagryna to białko, które odpowiada za działanie bariery ochronnej naskórka u zdrowych osób. U chorych na AZS występuje mutacja genu odpowiadającego za "zakodowanie" w organizmie filagryny. Taka mutacja zwiększa także ryzyko wystąpienia innych chorób skóry (rybia łuska, inne rodzaje egzemy) i chorób alergicznych (astma oskrzelowa). Zaburzenia produkcji i działania filagryny w organizmie prowadzą do:

  • zmniejszenia naturalnego nawilżenia skóry;
  • poniesienie pH skóry;
  • zaburzeń w warstwie lipidowej naskórka.

2.2. Zaburzenia układu immunologicznego

Atopowe zapalenie skóry to skórna reakcja alergiczna. Pojawia się, kiedy układ immunologiczny uzna, że obecne na skórze lub wewnątrz organizmu substancje zagrażają alergikowi. Wywoływany jest wtedy stan zapalny, mający na celu usunięcie "szkodliwego" czynnika.

U alergików równowaga pomiędzy poszczególnymi składnikami układu immunologicznego jest zachwiana. Działa zbyt dużo limfocytów Th2 i odpowiadających im cytokin, a w niektórych przypadkach pojawia się także zbyt wysoki poziom immunoglobulin (IgE) i eozynocytów. To one są odpowiedzialne za reakcję obronną organizmu w przypadku AZS. Taka reakcja pogarsza jeszcze stan skóry pozbawionej swojej naturalnej bariery ochronnej.

Z drugiej strony, uwarunkowane genetycznie zaburzenia warstwy ochronnej naskórka powodują, że wszelkie możliwe alergeny lub czynniki drażniące z łatwością przenikają w głąb skóry, gdzie łatwtej wywołać reakcję układu immunologicznego i alergiczne zapalenie skóry.

2.3. Przyczyny środowiskowe

Alergeny lub inne czynniki drażniące system immunologiczny alergika, to na przykład:

3. Objawy atopowego zapalenia skóry

Atopowe zapalenie skóry objawia się przede wszystkim silnym świądem skóry. Ze względu na wykwity skórne jest ona nazywana także egzemą lub świerzbiączką. Łatwo pomylić ją z łuszczycą.

Oto czynniki, które mogą sprzyjać podrażnieniu skóry:


  • alergeny i środki drażniące - podrażnienie mechaniczne, nadmierne pocenie się, wietrzny klimat, wełna, detergenty, środki konserwujące, rozpuszczalniki, mydła;
  • alergeny wziewne - sierść zwierząt, pyłki, pleśnie, roztocza kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus);

  • drobnoustroje - dermatofity z gatunku Trichophyton, drożdżaki, Staphylococcus aureus;
  • pokarmy - ryby, skorupiaki, pszenica;
  • inne - czynniki psychiczne, stres.


Ostra faza atopowego zapalenia skóry objawia się wykwitami skórnymi. Są to ogniska rumieniowe - otoczenia odgraniczone od skóry, na których obecne są nadżerki, pęcherzyki oraz drobne grudki. W podostrej fazie AZS widoczne są nie tylko ogniska rumieniowe (bardziej wyraźne w związku ze złuszczaniem naskórka), ale również przeczosy (powstałe na skutek drapania skóry uszkodzenia naskórka - zwykle mają kształt linii). Po zagojeniu się przeczosy znikają całkowicie, na skórze nie pozostają żadne blizny. Przewlekła postać AZS może prowadzić do pojawienia się ognisk lichenizacji, czyli tak zwanego liszajowacenia.

4. Leczenie atopowego zapalenia skóry

Atopowe zapalenie skóry: czy możliwa jest remisja choroby? Odtwórz wideo
Atopowe zapalenie skóry: czy możliwa jest remisja choroby? Atopowe zapalenie skóry jest objawem alergii na niektóre...

Leczenie jest dopasowywane do konkretnych objawów i nasilenia choroby. Atopii nie da się wyleczyć, można jednak minimalizować jej objawy. Lekarz może przepisać następujące metody leczenia atopii:

  • kremy i maści o działaniu przeciwzapalnym;
  • miejscowe preparaty z lekami przeciwhistaminowymi;
  • leki immunosupresyjne (zmniejszające reakcję alergiczną);
  • antybiotyki przy infekcji skóry;
  • glikokortykosteroidy miejscowe (w ciężkich przypadkach);
  • fototerapia;
  • leki uspokajające i psychoterapia mające na celu obniżenie poziomu stresu (w przypadku, jeśli napięcie psychiczne pogarsza objawy).

Leki mają na celu złagodzenie występującego zapalenia, zmniejszenie obrzęku, a także świądu skóry.

Osoby z AZS mogą także zmniejszać wysuszenie skóry i swędzenie odpowiednią pielęgnacją:

  • robiąc sobie kąpiele w krochmalu, płatkach owsianych lub specjalnych olejkach zamiast w perfumowanych płynach do kąpieli;
  • wycierając skórę delikatnie ją poklepując, nie trąc;
  • natłuszczając skórę po każdej kąpieli za pomocą wazeliny (w miejscach bardzo podrażnionych o złuszczonej skórze) i tłustego kremu;
  • unikając kosmetyków na spirytusie;
  • używając delikatnych proszków do prania;
  • rezygnując z noszenia wełnianej odzieży;
  • unikając podrażnień, np. od kurzu czy zbyt wysokiej temperatury w pomieszczeniach.

W niektórych przypadkach pewne potrawy lub inne czynniki (np. kurz, pot) nasilają objawy atopii. Każda osoba z AZS powinna zwrócić szczególną uwagę na to, kiedy pojawiają się u niej objawy i unikać czynnika drażniącego.

4.1. Leczenie zakażeń przy atopowym zapaleniu skóry

Istotną rolę odgrywa zmniejszenie populacji gronkowca złocistego, prowadzące do przerwania "błędnego koła AZS". Gronkowiec stymuluje bowiem wytwarzanie tak zwanych mediatorów zapalenia. Histamina - najważniejszy mediator stanu zapalnego - nasila uczucie świądu, a błędne koło zamyka się. W celu redukcji populacji gronkowca i zmniejszenia świądu skóry należy stosować emolienty zawierające antyseptyki. Preparaty tego typu zmniejszają liczbę bakterii na skórze. Pamiętajmy, że osoby z atopowym zapaleniem skóry nie powinny po kąpieli szorować się ręcznikiem. Trzeba się nim owinąć i lekko przyciskać do skóry miejsce przy miejscu, a potem użyć balsamu nawilżającego lub tłustego kremu. Inne zakażenia bakteryjne należy zwalczać za pomocą antybiotyków w kremie (np. ze steroidami) lub w tabletkach (w cięższych postaciach infekcji). W przypadku infekcji grzybiczej zalecane są maści przeciwgrzybicze.

4.2. Leczenie AZS sterydami

Leki kortykosteroidowe (maści i kremy) to najpopularniejsze specyfiki na atopowe zapalenie skóry. Środki tego typu ułatwiają gojenie skóry, łagodzą świąd, zmniejszają obrzęk i zaczerwienienie, a także redukują ogniska zapalne. Cechuje je wysoka skuteczność w leczeniu egzemy, ale podczas ich stosowania należy uważać – zbyt często i intensywnie stosowane powodują szereg działań niepożądanych (zanik skóry, trądzik posterydowy, zaburzenia hormonalne). Ostatnio preparaty sterydowe zastępuje się specjalnymi maściami przeciwzapalnymi (inhibitorami kalcyneuryny).

4.3. Leki przeciwhistaminowe w leczeniu AZS

Leki przeciwhistaminowe stosuje się zgodnie z zaleceniami lekarza (zwykle na noc). Wykazują działanie uspokajające i pomagają uzyskać spokojny sen. Zmniejszają też uczucie świądu. Czasem pomaga przebywanie na słońcu i naświetlanie promieniami UV. Jeśli stan chorego jest ciężki, lekarz przepisuje mu doustne sterydy, a gdy dojdzie do zakażenia bakteryjnego lub wirusowego - antybiotyki.
 Prócz leczenia farmakologicznego w atopowym zapaleniu skóry niezwykle ważna jest pomoc psychologa - ciągłe swędzenie i zmiany na skórze źle wpływają na psychikę, a stres i brak akceptacji siebie jeszcze potęgują objawy choroby.

4.4. Domowe sposoby leczenia AZS

Aby zapobiec zaostrzeniom choroby, trzeba wyeliminować ze środowiska chorego szkodliwe czynniki. Warto zrezygnować z grubych zasłon i dywanów, bo są siedliskiem roztoczy. Z tego samego powodu trzeba często sprzątać mieszkanie, najlepiej pod nieobecność chorego. Higiena jest też ważna z innego powodu - w czystym domu istnieje mniejsze ryzyko infekcji skóry. Trzeba pamiętać również o wietrzeniu pomieszczeń, bo wysoka temperatura i pot działają drażniąco. Ponadto osoby z chorobami alergicznymi powinny zrezygnować z trzymania w domu zwierząt. Ich sierść powoduje alergię, a złuszczający się naskórek jest pożywką dla roztoczy. Należy też zrezygnować z noszenia odzieży z wełny.

Osoby z AZS muszą unikać silnych detergentów, które wywołują podrażnienie i zapalenie skóry prowadzące do zniszczenia płaszcza hydrolipidowego skóry. Jeżeli płaszcz hydrolipidowy skóry jest zniszczony dochodzi do zwiększonej utraty wody przez skórę i tym samym do nadmiernego wysuszenia skóry. Sucha skóra łatwo ulega uszkodzeniom. Sprzyja to wnikaniu szkodliwych czynników, które mogą zaostrzyć przebieg atopowego zapalenia skóry - ich ubrania i bieliznę trzeba prać w płatkach mydlanych lub proszkach dla alergików i dwukrotnie płukać. Poza tym na szczególną uwagę zasługuje dieta. Nie u wszystkich chorych te same potrawy powodują nasilenie objawów, trzeba więc uważnie obserwować reakcje skóry na różne produkty.

Warto wiedzieć, że atopowym zapaleniem skóry nie można się zarazić, nie musimy się więc obawiać nawet bardzo bliskiego obcowania z chorym domownikiem.

Bibliografia

  • Kaszuba A. (red.), Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-039-9
  • Kurzawa R., Wanat-Krzak M., Widerska Kurzawa A., Atopowe zapalenie skóry, Help-Med s.c., Kraków 2009, ISBN 978-83-927801-3-7
  • Milanowski A. (red.), Pediatria, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-098-6
  • Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
  • Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4154-5
  • Kaszuba A. (red.), Leczenie chorób skóry, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-027-6
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Porady ekspertów

Czerwone plamki i kreski na ciele niemowlęcia

Witam! Zwracam się z prośbą o pomoc w zdiagnozowaniu choroby mojego 8-miesięcznego synka. (Waga...

lek. Joanna Gładczak Porady udziela lek. Joanna Gładczak lekarz specjalista chorób wewnętrznych. Autorka wielu profesjonalnych publikacji medycznych.
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

pokaż 5 następnych

Artykuły Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry Przebieg atopowego zapalenia skóry

Mniej więcej jedna na 10 osób jest wrażliwa na pewne związki i reaguje na ich obecność w nadmierny sposób. Zjawisko to nazywane jest alergią i może przejawiać się katarem, dolegliwościami oddechowymi czy w końcu wysypką skórną, tak...

Atopowe zapalenie skóry Leczenie atopowego zapalenia skóry

(...) 83-200-3819-4Kurzawa R., Wanat-Krzak M., Widerska Kurzawa A., Atopowe zapalenie skóry, Help-Med s.c., Kraków 2009, ISBN 978-83-927801-3-7Kaszuba A. (red.), Leczenie chorób skóry, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-027-6(atopowe zapalenie skóry głowy, atopowe zapalenie skóry twarzy, atopowe zapalenie skóry u dorosłych, Choroby...

Dieta przy atopowym zapaleniu skóry
Atopowe zapalenie skóry Dieta przy atopowym zapaleniu skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła i nawrotowa choroba skóry o podłożu alergicznym, występująca u osób z predyspozycją genetyczną. Charakteryzuje się występowaniem intensywnego świądu, suchością skóry oraz okresowo...

Atopowe zapalenie skóry Sposoby leczenia atopowego zapalenia skóry

Atopowe zapalenie skóry to choroba alergiczna o podłożu genetycznym. Na AZS najbardziej narażone są osoby, których obydwoje rodzice byli alergikami. Choroba ta wywołana jest zaburzeniami funkcjonowania układów immunologicznego i...

Atopowe zapalenie skóry Atopowe zapalenie skóry - kosmetyki

(...) óż funkcjonowanie swojego układu immunologicznego, przyjmując preparaty probiotyczne.(atopowe zapalenie skóry...

Co to jest atopia?
Atopowe zapalenie skóry Co to jest atopia?

(...) alergia atopowa może występować w różnych postaciach klinicznych (nieżyt nosa, astma, atopowe zapalenie skory) i wiązać się ... atopowej. 

Kurzawa R., Wanat-Krzak M., Widerska Kurzawa A., Atopowe zapalenie skóry, Help-Med s.c., Kraków 2009, ISBN...

Co to jest atopowe zapalenie skóry?Odtwórz wideo
Atopowe zapalenie skóry Co to jest atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry (w skrócie AZS, inaczej wyprysk atopowy lub egzema) jest przewlekłą i zapalną chorobą skóry, która dotyczy całej skóry. Dotyka ona zarówno naskórka, jak i skóry właściwej...

Epidemiologia atopowego zapalenia skóryOdtwórz wideo
Atopowe zapalenie skóry Epidemiologia atopowego zapalenia skóry

Zespół zmian zapalnych skóry związanych z genetycznie uwarunkowanym defektem bariery skórnej i nadwrażliwością miejscową określany jest mianem AZS. Skrót ten oznacza atopowe zapalenie skóry. Objawami wyprysku atopowego...

Jak przebiega atopowe zapalenie skóry u dzieci?Odtwórz wideo
Atopowe zapalenie skóry Jak przebiega atopowe zapalenie skóry u dzieci?

Czynniki wywołujące atopowe zapalenie skóry nie są do końca określone. Z pewnością, objawy choroby są związane z alergią pokarmową, katarem siennym czy astmą. Dużą rolę odgrywają czynniki genetyczne decydujące o patologicznej reakcji...

Zapalenie skóry
Problemy skórne Zapalenie skóry

Objawy zapalenia skóry to wszelkiego rodzaju zmiany skórne, którym niekiedy...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij