Ból brzucha

Brzuch stanowi obszar anatomiczny ciała, który ograniczony jest od góry przez dolną granicę żeber oraz przeponę, od dołu przez kości miednicy. Ból brzucha odnosi się do dolegliwości, które zlokalizowane są wewnątrz jamy brzusznej, zawierającej narządy takie jak wątroba, śledziona, trzustka, żołądek, jelito cienkie, jelito grube, odbyt, a także zlokalizowane w miednicy: pęcherz moczowy oraz żeńskie narządy płciowe. Czasami ból odczuwany w obrębie jamy brzusznej może pochodzić z innego rejonu ciała, przykładowo dolnej części płuc, serca lub nerek. Analogicznie, schorzenia narządów w jamie brzusznej mogą powodować dolegliwości w obszarze pleców lub klatki piersiowej. Jest to rodzaj tzw. bólu rzutowanego. 

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny bólu brzucha
  2. 2. Diagnostyka bólu brzucha
  3. 3. Leczenie bólu brzucha

1. Przyczyny bólu brzucha

Bóle brzucha mogą być spowodowane obecnością stanu zapalnego (np. zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie uchyłków jelita grubego), rozdęciem lub rozciągnięciem narządów zlokalizowanych w jamie brzusznej (np. niedrożnością jelit, zamknięciem przewodu wyprowadzającego żółć z pęcherzyka żółciowego przez kamień) lub obrzękiem narządów (np. powiększenie wątroby lub śledziony w przebiegu niewydolności krążenia itp.), a także niedokrwieniem.

Bóle brzucha mogą występować także bez uchwytnej przyczyny. Przykładem takiej sytuacji jest zespół jelita drażliwego, schorzenie charakteryzujące się okresowymi problemami z wypróżnianiem (biegunka lub zaparcia) z towarzyszącymi dolegliwościami bólowymi brzucha. Patogeneza tego schorzenia nie jest do końca wyjaśniona, prawdopodobnie przyczyną może być nadwrażliwość układu nerwowego lub mięśniówki przewodu pokarmowego.

2. Diagnostyka bólu brzucha

Podstawą rozpoznania przyczyny bólu brzucha jest wywiad lekarski i badanie fizykalne. Dla lekarza szczególnie istotne są dane dotyczące rodzaju bólu i jego umiejscowienia, a także ewentualnych odchyleń w badaniu fizykalnym oraz badaniach dodatkowych.

Ból może mieć charakter ostry lub przewlekły. Ostry ból, który występuje po raz pierwszy może sugerować nagłą przyczynę, czyli np. niedokrwienie jelit lub uwięźnięcie kamienia żółciowego. Ból o mniejszym natężeniu, powtarzający się zwykle świadczy o schorzeniu, które trwa jakiś czas.

Istotna jest także lokalizacja bólu. Dolegliwości w przebiegu zapalenia wyrostka robaczkowego początkowo umiejscawiają się w środkowej części brzucha, dopiero później przesuwają się w kierunku dolnej części brzucha po prawej stronie, co wiąże się z postępem procesu chorobowego i przejściem stanu zapalnego na otrzewną. W przypadku zapalenia uchyłków, ból lokalizuje się w lewej połowie jamy brzusznej. Z kolei ból spowodowany kamicą żółciową odczuwany jest w okolicy prawego podżebrza, zazwyczaj ma charakter kolkowy i silny.

O przyczynie bólu może świadczyć także jego zmienność oraz natężenie. Silne, kurczowe bóle brzucha często występują w przebiegu rozpoczynającej się niedrożności jelit. Kolka żółciowa z kolei charakteryzuje się obecnością stałego, przeszywającego bólu, trwającego od kilku do kilkudziesięciu minut. Ostre zapalenie trzustki objawia się silnym, stałym bólem zlokalizowanym w nadbrzuszu, który może promieniować do łopatek.

Od przyczyny zależy także długość trwania dolegliwości bólowych brzucha. W zespole jelita drażliwego, bóle brzucha mogą pojawiać się okresowo przez miesiące lub lata. Kolka żółciowa zazwyczaj trwa około kilku godzin. Dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy zazwyczaj również ciągną się latami, z okresami nasilenia (np. typowo wiosną i jesienią) i okresami przerwy.

Bóle spowodowane stanem zapalnym zazwyczaj ulegają nasileniu podczas kaszlu, kichania oraz podczas poruszania się. Niektórym rodzajom dolegliwości bólowych mogą towarzyszyć także określone inne objawy, jak: gorączka (stany zapalne), biegunka lub krwawienie z odbytu (schorzenia przewodu pokarmowego), wymioty (niedrożność lub infekcje przewodu pokarmowego).

Oprócz wywiadu i badania fizykalnego, w różnicowaniu przyczyn dolegliwości bólowych brzucha pomocne są badania laboratoryjne oraz obrazowe. Wskazane jest zatem oznaczenie morfologii krwi, wskaźników stanu zapalnego (OB lub CRP), enzymów wątrobowych (ALT, AST), enzymów trzustkowych (amylaza oraz lipaza), a także badanie ogólne moczu.

Zwiększony odsetek białych krwinek zazwyczaj sugeruje obecność stanu zapalnego w wyniku przyczyn infekcyjnych lub nieinfekcyjnych. Wzrost poziomu amylazy i lipazy towarzyszy stanom zapalnym trzustki. Enzymy wątrobowe z kolei bywają podwyższone w przypadku kolki żółciowej. Obecność krwi w moczu może sugerować kamicę nerkową.

Z badań obrazowych w diagnostyce bólu wykonuje się zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej (RTG). Jest to badanie szczególnie przydatne w przypadku podejrzenia niedrożności. Jeżeli z kolei doszło do perforacji przewodu pokarmowego, na zdjęciu rentgenowskim uwidoczni się powietrze. Innym łatwo dostępnym i niebolesnym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej, szczególnie przydatna w diagnostyce kamicy żółciowej, zapalenia pęcherzyka żółciowego, a także zapalenia wyrostka robaczkowego oraz pęknięcia torbieli jajnika. Tomografię komputerową wykonuje się w sytuacji podejrzenia zapalenia trzustki, raka trzustki, zapalenia uchyłków oraz ropni w jamie brzusznej. Rodzajem tomografii komputerowej przydatnej w ocenie naczyń krwionośnych w jamie brzusznej jest tzw. angio-TK.

Inne badania, jakie można wykonać w diagnostyce bólu brzucha to gastroskopia, kolonoskopia, ultrasonografia endoskopowa (EUS) oraz wlew doodbytniczy.

W niektórych przypadkach konieczna jest diagnostyka operacyjna (laparoskopia lub laparotomia).

3. Leczenie bólu brzucha

Leczenie uzależnione jest od przyczyny dolegliwości i może obejmować farmakoterapię (leki rozkurczowe, przeciwbólowe, przeciwbiegunkowe, antybiotyki, probiotyki), ale niekiedy konieczne bywa leczenie operacyjne. Szczególnie trudnym w leczeniu schorzeniem jest zespół jelita drażliwego, w którym – pomimo braku uchwytnej przyczyny bólu, trudno jest wyeliminować jego pojawianie się.

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Ból brzucha u dzieci

Ból brzucha u kobiet

Rodzaje bólu brzucha

Pytania do specjalistów

Ból brzucha i wzdęcia brzucha po posiłkach

Witam. Od ok 6 lat borykam się z dziwnymi bólami brzucha. Nie mają one nic wspólnego z tym co jem. Czuję wtedy, że żołądek jest jakby "spuchnięty" i mam uczucie jakby ktoś mnie w niego uderzył, kopnął. Ból trwa czasem ok pół godziny,...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Uporczywy ból brzucha ~:

Uporczywy ból brzucha z lewej strony w okolicach pępka

pokaż 5 następnych

Artykuły Ból brzucha

Ból brzucha u dzieci
Ból brzucha Ból brzucha u dzieci

(...) się wrzodów trawiennych żołądka lub dwunastnicy, a skutki takiej choroby mogą być różne!(Bol brzucha, ból...

Ból brzucha i biegunki
Ból brzucha Ból brzucha i biegunki

Niektóre osoby chodzą do toalety trzy razy dziennie, inne trzy razy w tygodniu. Rytm jest różny w zależności od szybkości pracy jelit. O biegunce mówimy, kiedy dochodzi do znacznego zwiększenia częstotliwości oddawania stolca,...

Ból brzucha i wymioty
Ból brzucha Ból brzucha i wymioty

Ból brzucha i wymioty to bardzo częste dolegliwości. Czasami są symptomami jakiejś choroby, a nie tylko dolegliwościami samymi w sobie. Mogą wynikać z zatrucia pokarmowego, chociaż zdarza się także, że ich powodem jest choroba, która nie...

Ból brzucha i chudnięcie
Ból brzucha Ból brzucha i chudnięcie

Samoistne chudnięcie to takie, które nie jest konsekwencją stosowania diety odchudzającej ani nie wynika z anoreksji czy bulimii. Nagła utrata wagi wynosi zwykle od 10 do 15% masy ciała, co oznacza utratę 5 do 8 kilogramów przez osobę ważącą...

Ból brzucha Ostre zapalenie jajowodu

Zapalenie jajowodu często występuje z zapaleniem jajników. Wówczas mamy do czynienia z infekcją przydatków. Pierwsze objawy choroby to: ból w dole brzucha i podwyższona temperatura. Zapalenie przydatków można skutecznie...

pokaż 10 następnych