Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Cukrzyca a stres

Cukrzyca i stres to podwójny dyskomfort i napięcie emocjonalne. Choroba stanowi bowiem naturalne źródło zagrożenia i powoduje spadek samopoczucia. Konieczność ciągłego monitorowania poziomu glukozy we krwi, dbania o zdrowie, trzymania diety i uczęszczania do lekarzy diabetologów to kolejne czynniki stresujące, które mobilizują organizm do radzenia sobie z przeszkodami. W jaki sposób stres wpływa na cukrzycę? Jaki jest związek między cukrzycą a stresem? Jaki wpływ ma napięcie emocjonalne na cukrzycę typu 1, a jakie – na cukrzycę typu 2? Jak sytuacje stresowe zmieniają poziom cukru we krwi?

1. Przyczyny i rodzaje cukrzycy

Cukrzyca należy do grupy chorób metabolicznych. Jej głównym objawem jest hiperglikemia, czyli podwyższony poziom cukru we krwi, który wynika z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta trzustki. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby, wyróżnia się najczęściej cukrzycę typu 1 i cukrzycę typu 2. Typ 1 i 2 cukrzycy jest rezultatem mutacji w wielu genach.

  1. Cukrzyca typu 1 – wynik rzeczywistego braku insuliny na skutek uszkodzenia komórek beta wysp Langerhansa trzustki, np. wskutek autoagresji i zniszczenia komórek trzustki przez własny układ immunologiczny. Tkanki zachowują jednak normalną wrażliwość na insulinę. Leczenie wymaga stałego podawania hormonu. Choroba pojawia się najczęściej u dzieci i osób młodych, chociaż może wystąpić nawet po 80. roku życia.
  2. Cukrzyca typu 2 – najczęstsza postać cukrzycy. Zaburzeniu ulega zarówno działanie, jak i wydzielanie insuliny. Tkanki chorych są mało wrażliwe na działanie hormonu (insulinooporność). Ta postać cukrzycy często bywa późno rozpoznawana, gdyż hiperglikemia nie jest na tyle wysoka, by wywołać klasyczne objawy cukrzycy. Występuje najczęściej u osób starszych, otyłych lub z innymi zaburzeniami metabolicznymi.

2. Co łączy cukrzycę i stres?

Stres to stan mobilizacji sił organizmu, swoisty alarm dla człowieka, który komunikuje go: „Zacznij się bronić”. Każda potrzeba, zagrożenie czy wymagania ze strony środowiska to stres dla organizmu, który stanowi sygnał dla układu nerwowego, a szczególnie stymuluje podwzgórze i przedni płat przysadki mózgowej. Ta ostatnia produkuje ACTH – hormon adrenokortykotropowy, który oddziałuje na korę nadnerczy i indukuje wytwarzanie kortyzolu – hormonu stresu. Kora nadnerczy przesyła sygnał dalej do rdzenia nadnerczy i mobilizuje go do produkcji katecholamin: adrenaliny i noradrenaliny. Te z kolei oddziałują na wątrobę – organ, który jest bankiem cukru w organizmie. Cukier natomiast to źródło energii niezbędnej do walki ze stresem i różnymi przeciwnościami na drodze życia.

Aby wątroba – magazyn glikogenu – mogła przekształcić cukier złożony na prostszy, czyli glukozę, niezbędne jest prawidłowe funkcjonowanie trzustki, która wydziela dwa hormony:

  • insulinę – wiążącą glukozę w glikogen,
  • glukagon – rozbijający glikogen w glukozę, co ma miejsce w sytuacji stresu.

Sygnał do prawidłowej pracy trzustka otrzymuje od swojego głównego „szefa” – podwzgórza. Stres w postaci fizycznej (np. uraz, choroba) lub psychicznej (np. praca, problemy rodzinne, brak pieniędzy) mobilizuje organizm do reakcji typu „walcz” albo „uciekaj”. Uwalniane są wówczas hormony stresu, np. kortyzol czy adrenalina, których zadaniem jest dostarczenie energii (glukozy i tłuszczu), by organizm miał siłę do walki lub ucieczki przed niebezpieczeństwem.

Symptomy reakcji na stres
WALCZ! UCIEKAJ!

rumień stresowy – u kobiet zwykle na dekolcie, u mężczyzn – na karku, przepłynięcie krwi z wnętrza organizmu na zewnątrz, rozszerzenie naczyń krwionośnych, utrata ciepła, piloerekcja – „stawanie dęba” włosków na ciele, zwężenie źrenic, falowanie kącików nosa, usztywnienie szczęki, zaciśnięcie ust, ślinotok, przyspieszone tętno, redukcja perystaltyki jelit, większa ilość skurczów i rozkurczów oskrzeli, wzrost napięcia mięśniowego

blednięcie skóry, przepłynięcie krwi do wnętrza organizmu, pocenie się, utrata ciepła, piloerekcja – stroszenie włosków, rozszerzenie źrenic, usztywnienie się kącików nosa, suchość w gardle

Cukrzyca uniemożliwia skuteczną i szybką odpowiedź na stres, dlatego że zaburzona jest praca trzustki i wytwarzanie insuliny oraz glukagonu. W przypadku długotrwałego napięcia, hormony stresu są wytwarzane niemal bez przerwy. Kortyzol czy adrenalina są pompowane do krwi non stop, co sprawia, że w wyniku długotrwałego stresu może powstać wysoki poziom cukru we krwi.

Jeśli mamy do czynienia ze stresem psychologicznym, nasz umysł będzie interpretował sytuację jako potencjalnie groźną, chociaż w rzeczywistości wcale taka być nie musi. Wówczas organizm zaczyna produkować hormony stresu na próżno – tutaj ani walka, ani ucieczka nic nie pomogą. Wrogiem jest nasza własna percepcja.

3. Jak stres wpływa na cukrzycę?

Stres powoduje, że nie dba się o siebie ani nie zaspokaja swoich potrzeb. Można ignorować często symptomy stresu i zmęczenia, pić alkohol, nie dbać o prawidłową dietę. To wszystko uwypukla istotę związku: cukrzyca a stres. U diabetyków stres może mieć bezpośredni wpływ na poziom cukru we krwi. Stwierdzono np., że efektem działania stresu u większości ludzi z pierwszym typem cukrzycy jest podwyższenie poziomu glukozy we krwi.

Stres fizyczny powoduje hiperglikemię u ludzi z cukrzycą typu 1, jak i typu 2. Natomiast stres psychiczny częściej powoduje wzrost poziomu glukozy u diabetyków z cukrzycą typu 2. Techniki relaksacyjne mogą być skuteczną terapią dla cukrzyków, szczególnie z cukrzycą typu 2, u których stres blokuje uwalnianie insuliny. Relaks osłabia bowiem wrażliwość na hormony stresu i łagodzi negatywne konsekwencje dla zdrowia.

4. Konsekwencje cukrzycy

Przewlekła hiperglikemia wiąże się z zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, np. oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych. Terapia cukrzycy polega nie tylko na kontroli gospodarki węglowodanowej, ale też na leczeniu wszelkich defektów towarzyszących chorobie, np. poprzez: normalizację masy ciała, stosowanie właściwej diety, leczenie nadciśnienia tętniczego czy zaburzeń lipidowych, wysiłek fizyczny oraz przyjmowanie leków przeciwcukrzycowych.

Aby zminimalizować negatywny wpływ stresu na objawy cukrzycowe, zaleca się głównie relaksację, np.:

  • ćwiczenia oddechowe,
  • ćwiczenia fizyczne,
  • terapię relaksacyjną (praca nad napięciem mięśniowym),
  • pozytywne myślenie.

Inne metody na redukcję stresu związanego z życiem z cukrzycą to uczestnictwo w tzw. grupach wsparcia czy grupach samopomocy. Najlepiej postarać się nie pamiętać o tym, że jest się chorym. Żyć na tyle normalnie, na ile pozwala choroba. Spotykać się z ludźmi, nie unikać kontaktów towarzyskich, oddać się jakiejś pasji, np. chodzić na fitness czy kurs tańca. Warto szukać tego, co pozytywne w życiu, nawet w tym, że musisz przyjmować leki, regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, wykonywać ćwiczenia fizyczne czy jeść tylko zalecane produkty.

Pamiętaj, że będąc chorych na cukrzycę, nie jesteś sam. Masz rodzinę, przyjaciół, znajomych. Możesz poprosić o pomoc personel medyczny, np. lekarza diabetologa, dietetyka, pielęgniarkę, psychologa. Czasem brak wiedzy o źródle stresu potęguje ten stres. W trudnej sytuacji możesz skorzystać z pomocy terapeutycznej, by wypracować konstruktywne reakcje i sposoby radzenia sobie ze stresem.

Komentarze (2)
~Uczennica15
~Uczennica15

dzień dobry,
mam prawie 15 lat i proszę o porade. Kilka dni temu umarła badzo bliska dla mnie osoba. Było to traumatyczne przezycie i strasznie się zestresowałam, a potem długo nie mogłam uspokoić. Bardzo się martwie, że po czymś takim moge zachorowac na cukrzyce. Prosze o pomoc

Odpowiedz
~Cukrzyk15
~Cukrzyk15

@~Uczennica15: i co masz cukrzyce bo ja mialem tak samo i kaput pewnej soboty spalem caly dzien a na nastepny obudzilem siew szpitalu teraz mam cukrzyce typu 1 nie jest tak zle czekam na twoją odpowiedz

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Stres - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Stres
Stres

Jak radzić sobie w sytuacji kryzysowej?

(...) wstrząsy i tym samym zapewnić pewną ochronę, przed wewnętrzną destabilizacją. Sytuacje stresowe a wydarzenia życiowe Stres, zgodnie ... marzyli. Stres a praca zawodowa Niezliczone reportaże, filmy i komiksy potwierdzają wszechobecność stresu 
w życiu współczesnych ... Jagiellońskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3., Briers S., Pokonaj depresję, stres i lęk, czyli terapia...

Stres

Jak radzić sobie z nerwami?

(...) godziny. Bezustanny stres, napięcie psychiczne, skołatane nerwy, wyzwania życiowe, obowiązki domowe, nadgodziny w pracy. Czasem ... , frustracją i trudnościami w kontaktach z innymi. Jak sobie radzić z nerwami? Skutki stresu Stres i napięcie psychiczne to syndrom ... . Permanentny stres zakłóca funkcjonowanie układu nerwowego i ma negatywny wpływ na psychikę. Człowiek zestresowany staje się nerwowy ... 2001, ISBN 83-7151-423-9., Łosiak W., Stres i emocje w naszym życiu, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa...

Stres

Depresja a stres

Stres nie jest tylko negatywnym czynnikiem w naszym życiu. Odrobina stresu pomaga czasem się skupić, w krótkim czasie ... , lecz także na nasze zdrowie psychiczne. Stres, przede wszystkim duży lub przewlekły, np. związany ze śmiercią bliskiej osoby, stratą ... stresu. Stres jako przyczyna depresji Stres powoduje wzrost poziomu kortyzolu, zwanego hormonem stresu, i jednoczesne obniżenie ... choroby. Może to być przewlekły stres, który swoim stałym oddziaływaniem powoduje osłabienie mechanizmów obronnych...

Stres

Objawy stresu

(...) kariera zawodowa, stawianie przed sobą wciąż nowych, wygórowanych wyzwań, skutkuje brakiem czasu na relaks i odprężenie. Stres ... ; wszystko to wywołuje stres. Jak sobie z nim radzić, aby nie zwariować? Stres jest trudnym przeciwnikiem, ale da się z nim wygrać. Przyczyny i skutki stresu Stres powoduje wiele czynników. Różne problemy, z którymi nie potrafimy sobie poradzić, często są bezpośrednią przyczyną stresu. Stres w pracy – może być spowodowany strachem przed szefem, koleżanką/kolegą z pracy. Dotyczy on...

Stres

Stres psychologiczny

Stres psychologiczny nie doczekał się uniwersalnej i powszechnie akceptowanej definicji. W znaczeniu potocznym kojarzony ... spowodowane trudną sytuacją, przeciążeniem czy chorobą. Za stres psychologiczny można uznać taką zmianę w otoczeniu, która wywołuje ... i fazy reakcji na stres? Jak walczyć ze stresem? Psychologia stresu Obecnie daje się wyróżnić trzy główne nurty koncepcji w ujmowaniu stresu psychologicznego: Stres rozumiany jako bodziec, sytuacja trudna lub wydarzenie zewnętrzne o...

Stres

Przyczyny stresu

(...) chorobą, egzaminem, rozwodem itd. Stres towarzyszy człowiekowi od narodzin do śmierci. Jesteśmy na niego skazani, ale wiedza o stresie stanowi jeden ze sposobów redukcji lęku przed nim i dostrzegania jego pozytywnego wydźwięku. Stres bowiem mobilizuje ... . Wymienia się także konkretne fazy reakcji na sytuacje trudne, czynniki determinujące odporność na stres oraz sposoby walki ze stresem. Rodzaje stresu Słownik psychologiczny rozróżnia dwa rodzaje stresu: stres psychiczny – wywołany przez...

Stres

Ciągły stres

Ciągły stres i życie w napięciu to syndrom naszych czasów. Bezustannie się czymś stresujemy: korkiem na ulicy, egzaminem, kłótnią z partnerem, brakiem czasu albo pieniędzy. Dzieci stresują się szkołą, dorosłym towarzyszy stres zawodowy. Stres to nieodłączny element życia każdego człowieka. Kiedy stres jest umiarkowany, motywuje do działania i ambitnych osiągnięć. Jeśli jednak sytuacja stresowa trwa zbyt długo, a stres jest zbyt intensywny, może zagrażać naszemu zdrowiu i mieć degradujący wpływ na...

Stres

Stres szkolny

(...) ze strony kolegów z klasy. Jak dzieci reagują na stres szkolny? Jakie są konsekwencje sytuacji stresowych, doświadczanych przez uczniów? Czym grozi nadmiernie odczuwany stres w szkole i jak sobie z nim radzić? Reakcja na stres O stresie daje się pisać z wielu perspektyw: medycznej, socjologicznej, fizjologicznej czy pedagogicznej. Potocznie termin „stres” rozumie się ... wpływem bodźców fizycznych, np. hałasu czy zbyt wysokiej temperatury. Stres to mobilizacja sił organizmu w sytuacjach...

Stres

Stres pozytywny

Stres pozytywny – czy to w ogóle możliwe? Przecież stres wiąże się z lękiem, niepokojem, napięciem emocjonalnym i obniżonym samopoczuciem. W potocznym rozumieniu stres kojarzy się z sytuacją trudną, chorobą, zmartwieniem, przykrym przeżyciem ... mówić, że stres jest pozytywny? Co decyduje o tym, by można było uznać stres za mobilizujący i motywujący do działania? Jakie ... ” uznaje się kanadyjskiego fizjologa, Hansa Selye’go. Wyróżnił on dwa rodzaje stresu: dystres (zły stres)...

Stres

Psychoneuroimmunologia

(...) adaptacyjny, traumatyczne przeżycia, permanentne stany napięcia emocjonalnego czy stres mogą prowadzić do zachwiania równowagi ... dowodzą, że długotrwały stres ma destrukcyjny wpływ na organizm człowieka i może prowadzić do powstania chorób psychosomatycznych ... oraz mniejszą ich aktywność. Stres katalizuje proces zachorowania u osób, które wykazują podatność na jakąś chorobę. Wysokie napięcie ... natomiast chorobami autoimmunologicznymi, kiedy organizm walczy sam ze sobą. Czynniki psychiczne, np. stres, mogą przyczyniać się do...