Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

ACTH

ACTH, czyli adrenokortykotropina, jest to hormon wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Ilość wydzielanego ACTH pozostaje pod kontrolą podwzgórzowego hormonu zwanego kortykoliberyną (CRH). Z kolei ACTH kontroluje korę nadnerczy i stymuluje ją do produkowania glikokortykosteroidów (głównie kortyzolu). Badanie poziomu ACTH ma duże znaczenie dla znalezienia przyczyny zarówno nadczynności, jak i niedoczynności kory nadnerczy i w zależności od tego, podjęcia właściwego leczenia.

1. Cel badania poziomu ACTH

Lekarze zalecają badanie poziomu ACTH, gdy u pacjenta pojawiają się objawy charakterystyczne dla nadczynności lub niedoczynności kory nadnerczy (hiperkortyzolemii i hipokortyzolemii).

Nadczynność kory nadnerczy może przebiegać jako:

  • pierwotna nadczynność kory nadnerczy (zwana również ACTH - niezależnym zespołem Cushinga) - jest ona wynikiem zaburzeń w samej korze nadnerczy, takich jak przerost, gruczolak lub rak, w takich sytuacjach nadnercza wydzielają w nadmiarze glikokortykosteroidy (głównie kortyzol) i prowadzą do objawów nadczynności nadnerczy;
  • wtórna nadczynność kory nadnerczy (czyli ACTH - zależny zespół Cushinga lub choroba Cushinga) - przyczyną tej postaci jest nadmierne wydzielanie ACTH przez przysadkę (na przykład z powodu gruczolaka przysadki), co z kolei stymuluje nadnercza do nadmiernej produkcji kortykosteroidów i prowadzi do objawów nadczynności kory nadnerczy.

Niedoczynność kory nadnerczy przebiega jako:

  • pierwotna niedoczynność kory nadnerczy (choroba Addisona)- spowodowana uszkodzeniem nadnerczy w takim stopniu, że dochodzi do zmniejszenia produkcji kortykosteroidów;
  • wtórna niedoczynność kory nadnerczy - przyczyną jest zmniejszenie wydzielania ACTH przez przysadkę i w efekcie zmniejszona stymulacja nadnerczy do produkcji kortykosteroidów.

W celu rozróżnienia tych postaci choroby wykonuje się różne testy związane z określeniem poziomu ACTH.

2. Sposób badania poziomu ACTH

W celu oznaczenia poziomu ACTH, pobiera się od pacjenta próbkę krwi. Pobrania dokonuje się najczęściej koło godziny 9 rano, ponieważ wydzielanie tego hormonu wykazuje określony rytm dobowy i najwyższe jest właśnie w godzinach porannych. Stężenie ACTH zależy także od płci i wieku pacjenta. Normy stężenia tego hormonu są różne w zależności od metody badania. Średnio prawidłowe wartości mieszczą się w przedziale 2 – 13 pmol/l. Dla prawidłowej interpretacji wyników, najczęściej jednocześnie z badaniem poziomu ACTH, oznacza się poziom kortyzolu w surowicy. Dopiero porównanie tych dwóch wartości pozwala właściwie określić przyczynę obserwowanych zaburzeń.

3. Interpretacja wyników poziomu ACTH

Jeśli u osoby z objawami nadczynności kory nadnerczy i podwyższonym stężeniem kortyzolu w surowicy poziom ACTH jest obniżony, świadczy to o tym, że jest to pierwotna nadczynność nadnerczy, jeśli natomiast jest on podwyższony, to przyczyną jest wtórna nadczynność nadnerczy.

W pierwotnej niedoczynności nadnerczy poziom kortyzolu w surowicy jest obniżony, a poziom ACTH jest znacznie podwyższony ponad normę. Jeśli przyczyną objawów choroby jest wtórna niedoczynność kory nadnerczy to poziom kortyzolu w surowicy jest niski, ale jednocześnie poziom ACTH jest znacznie obniżony.

Tego typu oznaczenia ACTH i badanie kortyzolu należą do najważniejszych badań w celu rozróżnieniu postaci nadczynności i niedoczynności nadnerczy. Należy jednak pamiętać, że interpretacja tych wyników nie zawsze jest tak oczywista i wymaga uwzględnienia również innych wyników badań. Z tego względu dodatkowo wykonuje się szereg testów hamowania lub stymulacji nadnerczy, takich jak:

  • test z kortykoliberyną;
  • test z deksametazonem;
  • test z synaktenem.

Dopiero one dostarczają pełnej informacji, co do przyczyny obserwowanych nieprawidłowości.

Bibliografia

  • Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
  • Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
  • Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5
Redakcja abcZdrowie.pl,
Komentarze (1)
~Gruby
~Gruby

Chce się tu coś napisać, bo kiedyś będąc małolatem jeszcze byłem w klinice i szukano ''co mi jest''. Wyeliminowano gruzlice, nowotwora też i rozpoznano sarkoidoze płuc. Podawano mi oczywiście encorton i ACTH ileś tam zastrzyków w zadek. To z zalecenia profesora. Chyba przesadzono z tym ACTH, bo po jakimś czasie profesor gdy usłyszał, że jeszcze mam podawany ten ACTH pamiętam że się zdenerwował. Niestety jak powiedział filmowy DR Haus podany ACTH - ma swoje '' plusy''. Niestety Panowie Doktorzy specjalisci - zwłaszcza jesli zdecydujecie i nie macie na uwadze bacznej tej decyzji u pacjenta. I CO POTEM ???

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

ACTH - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły ACTH
Zespół Cushinga

Choroba Cushinga - wyzwanie współczesnej endokrynologii

(...) hormonu adrenokortykotropowego (kortykotropiny, w skrócie ACTH, od ang. adrenocorticotropic hormone), pobudzającego nadnercza ... adrenokortykotropowy (ACTH), który pobudza produkcję kortyzolu. Poziom kortyzolu oznacza się poprzez pomiar stężenia wolnego kortyzolu w...

Sól

Czy sól uzależnia?

(...) stresu - kortykotropinę (ACTH), aby sztucznie zwiększyć zapotrzebowanie organizmu na sól. Testy ujawniły sposób, w jaki...

Stres

Ciągły stres

(...) stresu (kortyzol, adrenalina, ACTH – kortykotropina, tyroksyna), które powodują takie objawy, jak: przyspieszony...

Stres

Psychoneuroimmunologia

(...) produkuje ACTH – hormon adrenokortykotropowy, wzmagający aktywność nadnerczy. Te z kolei wydzielają do krwi...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca brunatna

(...) propiomelanokortyny, z której syntetyzowane są ACTH, beta-endorfina, LPH i MSH. Hormon melanotropowy (MSH) pobudza melanocyty do...

Łysienie a choroby

Stres a łysienie

(...) telogenowe, należą do nich: aminy katecholowe, prolaktyna, ACTH (kortykotropina), CRH (kortykoliberyna), glikokortykoidy i...

Stres

Cukrzyca a stres

Cukrzyca a stres

(...) przysadki mózgowej. Ta ostatnia produkuje ACTH – hormon adrenokortykotropowy, który oddziałuje na korę nadnerczy i...