Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

ACTH

ACTH, czyli adrenokortykotropina, jest to hormon wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Ilość wydzielanego ACTH pozostaje pod kontrolą podwzgórzowego hormonu zwanego kortykoliberyną (CRH). Z kolei ACTH kontroluje korę nadnerczy i stymuluje ją do produkowania glikokortykosteroidów (głównie kortyzolu). Badanie poziomu ACTH ma duże znaczenie dla znalezienia przyczyny zarówno nadczynności, jak i niedoczynności kory nadnerczy i w zależności od tego, podjęcia właściwego leczenia.

1. Cel badania poziomu ACTH

Lekarze zalecają badanie poziomu ACTH, gdy u pacjenta pojawiają się objawy charakterystyczne dla nadczynności lub niedoczynności kory nadnerczy (hiperkortyzolemii i hipokortyzolemii).

Nadczynność kory nadnerczy może przebiegać jako:

  • pierwotna nadczynność kory nadnerczy (zwana również ACTH - niezależnym zespołem Cushinga) - jest ona wynikiem zaburzeń w samej korze nadnerczy, takich jak przerost, gruczolak lub rak, w takich sytuacjach nadnercza wydzielają w nadmiarze glikokortykosteroidy (głównie kortyzol) i prowadzą do objawów nadczynności nadnerczy;
  • wtórna nadczynność kory nadnerczy (czyli ACTH - zależny zespół Cushinga lub choroba Cushinga) - przyczyną tej postaci jest nadmierne wydzielanie ACTH przez przysadkę (na przykład z powodu gruczolaka przysadki), co z kolei stymuluje nadnercza do nadmiernej produkcji kortykosteroidów i prowadzi do objawów nadczynności kory nadnerczy.

Niedoczynność kory nadnerczy przebiega jako:

  • pierwotna niedoczynność kory nadnerczy (choroba Addisona)- spowodowana uszkodzeniem nadnerczy w takim stopniu, że dochodzi do zmniejszenia produkcji kortykosteroidów;
  • wtórna niedoczynność kory nadnerczy - przyczyną jest zmniejszenie wydzielania ACTH przez przysadkę i w efekcie zmniejszona stymulacja nadnerczy do produkcji kortykosteroidów.

W celu rozróżnienia tych postaci choroby wykonuje się różne testy związane z określeniem poziomu ACTH.

2. Sposób badania poziomu ACTH

W celu oznaczenia poziomu ACTH, pobiera się od pacjenta próbkę krwi. Pobrania dokonuje się najczęściej koło godziny 9 rano, ponieważ wydzielanie tego hormonu wykazuje określony rytm dobowy i najwyższe jest właśnie w godzinach porannych. Stężenie ACTH zależy także od płci i wieku pacjenta. Normy stężenia tego hormonu są różne w zależności od metody badania. Średnio prawidłowe wartości mieszczą się w przedziale 2 – 13 pmol/l. Dla prawidłowej interpretacji wyników, najczęściej jednocześnie z badaniem poziomu ACTH, oznacza się poziom kortyzolu w surowicy. Dopiero porównanie tych dwóch wartości pozwala właściwie określić przyczynę obserwowanych zaburzeń.

3. Interpretacja wyników poziomu ACTH

Jeśli u osoby z objawami nadczynności kory nadnerczy i podwyższonym stężeniem kortyzolu w surowicy poziom ACTH jest obniżony, świadczy to o tym, że jest to pierwotna nadczynność nadnerczy, jeśli natomiast jest on podwyższony, to przyczyną jest wtórna nadczynność nadnerczy.

W pierwotnej niedoczynności nadnerczy poziom kortyzolu w surowicy jest obniżony, a poziom ACTH jest znacznie podwyższony ponad normę. Jeśli przyczyną objawów choroby jest wtórna niedoczynność kory nadnerczy to poziom kortyzolu w surowicy jest niski, ale jednocześnie poziom ACTH jest znacznie obniżony.

Tego typu oznaczenia ACTH i badanie kortyzolu należą do najważniejszych badań w celu rozróżnieniu postaci nadczynności i niedoczynności nadnerczy. Należy jednak pamiętać, że interpretacja tych wyników nie zawsze jest tak oczywista i wymaga uwzględnienia również innych wyników badań. Z tego względu dodatkowo wykonuje się szereg testów hamowania lub stymulacji nadnerczy, takich jak:

  • test z kortykoliberyną;
  • test z deksametazonem;
  • test z synaktenem.

Dopiero one dostarczają pełnej informacji, co do przyczyny obserwowanych nieprawidłowości.

Bibliografia

  • Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
  • Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
  • Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5
Redakcja abcZdrowie.pl,
Komentarze (1)
~Gruby
~Gruby

Chce się tu coś napisać, bo kiedyś będąc małolatem jeszcze byłem w klinice i szukano ''co mi jest''. Wyeliminowano gruzlice, nowotwora też i rozpoznano sarkoidoze płuc. Podawano mi oczywiście encorton i ACTH ileś tam zastrzyków w zadek. To z zalecenia profesora. Chyba przesadzono z tym ACTH, bo po jakimś czasie profesor gdy usłyszał, że jeszcze mam podawany ten ACTH pamiętam że się zdenerwował. Niestety jak powiedział filmowy DR Haus podany ACTH - ma swoje '' plusy''. Niestety Panowie Doktorzy specjalisci - zwłaszcza jesli zdecydujecie i nie macie na uwadze bacznej tej decyzji u pacjenta. I CO POTEM ???

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

ACTH - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły ACTH
Sól

Czy sól uzależnia?

(...) badania na myszach. Badacze wykorzystali w tym celu hormon stresu - kortykotropinę (ACTH), aby sztucznie zwiększyć...

Zespół Cushinga

Choroba Cushinga - wyzwanie współczesnej endokrynologii

(...) ózgu, powodujący zwiększone wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego (kortykotropiny, w skrócie ACTH, od ang. adrenocorticotropic ... adrenokortykotropowy (ACTH), który pobudza produkcję kortyzolu. Poziom kortyzolu oznacza się poprzez pomiar stężenia wolnego...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca brunatna

(...) wydzielania propiomelanokortyny, z której syntetyzowane są ACTH, beta-endorfina, LPH i MSH. Hormon melanotropowy (MSH)...

Stres

Ciągły stres

(...) gotowości. W krwiobiegu pojawiają się hormony stresu (kortyzol, adrenalina, ACTH – kortykotropina, tyroksyna),...

Stres

Cukrzyca a stres

(...) ózgowej. Ta ostatnia produkuje ACTH – hormon adrenokortykotropowy, który oddziałuje na korę nadnerczy i indukuje...

Stres

Psychoneuroimmunologia

(...) za pomocą podwzgórza i przysadki mózgowej, która produkuje ACTH – hormon adrenokortykotropowy,...

Łysienie a choroby

Stres a łysienie

(...) w mieszku włosowym, powodując łysienie telogenowe, należą do nich: aminy katecholowe, prolaktyna, ACTH (kortykotropina),...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500