Wyniki badań krwi - zastosowanie, normy, interpretacja, dodatkowe informacje

Morfologia to badanie krwi, które jest bardzo popularnym narzędziem diagnostycznym. Zarówno wyniki badań krwi, jak i pomiar cholesterolu czy glukozy mogą dać wiele informacji o tym, co dzieje się wewnątrz organizmu. Badania krwi powinny być wykonywana regularnie, stanowią bowiem system wczesnego ostrzegania i pozwalają uchronić się przed wieloma problemami zdrowotnymi. Aby wyniki badań krwi były miarodajne powinny być wykonywane na czczo z przerwą minimum ośmiogodzinną od ostatniego spożycia posiłku.

spis treści

Zobacz film: "Badanie krwi"

1. Wyniki badań krwi - charakterystyka

Morfologia krwi jest jednym z podstawowych badań krwi. Poza nią profilaktycznie należy wykonywać przede wszystkim:

Morfologia krwi jest to podstawowe badanie diagnostyczne z krwi, polegające na ilościowej i jakościowej ocenie elementów morfotycznych krwi. Normy wyników badań krwi zależą od wielu czynników, z tego powodu powinny być zawsze analizowane przez lekarza w oparciu o wykonane badanie lekarskie i dokładnie zebrany wywiad.

2. Wyniki badań krwi - jak odczytać?

Na wydruku wyniku badań krwi pojawia się szereg liter i cyfr, które oznaczają między innymi poszczególne rodzaje krwinek oraz ich ilość w badanej w morfologii próbce krwi. W standardowej wersji morfologii krwi znajdziemy: RBC, WBC, PLT, HCT, MCV, MCH, MCHC. Na wydruku wyniku badań krwi podana jest również wartość Hb (HBG), czyli hemoglobiny.

Poniżej wyjaśnienie oznaczeń stosowanych na wydrukach laboratoryjnych wyników badań krwi:

  • RBC (red blood cells) - skrót ten w morfologii krwi oznacza erytrocyty (inne stosowane określenia to czerwone ciałka krwi, erytrocyty) – komórki te odpowiedzialne są za transport tlenu. Ich zbyt mała ilość świadczy o anemii, czyli niedokrwistości, zbyt duża nazywana jest poliglobulią;
  • WBC (white blood cells) - skrót ten oznacza w morfologii krwi krwinki białe (inne stosowane określenia to białe ciałka krwi, leukocyty) – te komórki krwi są odpowiedzialne za zwalczanie infekcji; spadek białych ciałek krwi nazywany jest leukopenią i może świadczyć o obniżonej odporności organizmu; natomiast zwiększona liczna białych ciałek krwi w morfologii krwi nazywana jest leukocytozą i świadczyć może między innymi o toczących się infekcjach w organizmie, może wynikać również z poważnych schorzeń hematologicznych;
  • PLT (platelets) - skrót ten w morfologii krwi oznacza płytki krwi (inne stosowane określenie to trombocyty) krwinki te odpowiedzialne są za prawidłowe krzepnięcie krwi;
  • MCV (mean corpuscular volume) – średnia objętość erytrocytu;
  • HCT – hematokryt w morfologii krwi to stosunek objętości krwinek czerwonych do krwi;
  • MCH (mean corpuscular hemoglobin) – średnia masa hemoglobiny w krwince;
  • MCHC (mean corpuscular hemoglobin concentration) – określa w morfologii krwi średnie stężenie hemoglobiny w krwince;
  • Fe – żelazo – normy laboratoryjne w morfologii krwi dla tego pierwiastka to 60-180 µg/dl u mężczyzn, 40-160 µg/dl u kobiet.

3. Wyniki badań krwi - normy

Morfologia krwi jest analizowana w oparciu o normy, które różnią się w zależności od wieku oraz płci osoby badanej. Poniższe normy morfologii krwi obowiązują u osób dorosłych.

3.1. Wyniki badań krwi - erytrocyty

Prawidłowe wyniki badań krwi dla krwinek czerwonych mieszczą się w poniższych przedziałach:

  • dla kobiet 3,5-5,2 mln na mm sześcienny;
  • dla mężczyzn 4,2-5,4 mln na mm sześcienny.

Wyniki badań krwi RBC powyżej normy morfologii krwi zdarza się rzadko, choć jest możliwy. Stan, w którym ilość krwinek czerwonych w wynikach badań krwi jest zbyt duża, nazywany jest erytrocytozą. Może się pojawić z powodu odwodnienia, zmian nowotworowych dotykających krwi, zaburzeń hormonalnych lub długotrwałego niedotlenienia organizmu.

Jeśli RBC na wyniku badań krwi jest poniżej normy to niedokrwistość, czyli inaczej anemia. Wywołuje ją niedożywienie, niedobór witaminy B12, niedobór kwasu foliowego lub żelaza. Anemia pojawia się także w przebiegu niektórych chorób przewlekłych czy w wyniku krwawienia.

3.2. Wyniki badań krwi - hemoglobina

Hemoglobina należy do składników krwinek czerwonych. Służy do transportowania tlenu i dwutlenku węgla pomiędzy komórkami całego organizmu. Hemoglobina jest traktowana jako podstawowy parametr, służący do diagnozowania niedokrwistości. Jej stężenie na wyniku badań krwi zależy od płci i wieku. Najwyższe zauważa się u noworodków. Norma u kobiet mieści się w zakresie 12-16 g/dl, a u mężczyzn 14-18 g/dl.

Przyczynami podwyższonej wartości hemoglobiny w wynikach badań krwi mogą być:

5 chorób, które są często źle diagnozowane
5 chorób, które są często źle diagnozowane [6 zdjęć]

Niektóre choroby są łatwe do zdiagnozowania w oparciu o objawy lub badania. Jednak istnieje sporo przypadłości,...

zobacz galerię

Wartości hemoglobiny na wyniki badań krwi poniżej zalecanej normy mogą wynikać z:

3.3. Wyniki badań krwi - MCV

MCV to średnia objętość pojedynczej krwinki. Norma u kobiet mieści się w zakresie 81-99 fl, a u mężczyzn 80-94 fl.

Po podwyższonej wartości MCV na wyniku badań krwi można wnioskować o niedoborze kwasu foliowego lub witaminy B12. Do niedoborów takich może dochodzić w przebiegu przewlekłych schorzeń gastroenterologicznych, w zapaleniu lub niewydolności wątroby, w przypadku uzależnienia od alkoholu.

Wynik MCV w morfologii krwi poniżej normy może świadczyć o niedokrwistości syderoblastycznej, niedokrwistości z niedoboru żelaza, a także talasemii. Obniżony pozmiom MCV w wynikach badań krwi może wystąpić również w przypadku chorób przewlekłych.

3.4. Wyniki badań krwi - MCH

Średnia masa hemoglobiny w krwince jest określana jako MCH. Norma w morfologii krwi u kobiet mieści się w zakresie 27-31 pg, a u mężczyzn 27-34 pg. Wartości powyżej normy MCH na wyniku morfologii krwi mogą świadczyć o sferocytozie. Obniżony poziom MCH na wyniku morfologii krwi mogą być obecne w niedokrwistościach niedobarwliwych oraz niektórych zaburzeniach wodno-elektrolitowych.

3.5. Wyniki badań krwi - MCHC

Średnie stężenie hemoglobiny w krwince jest określane jako MCHC. Norma u kobiet i mężczyzn mieści się w zakresie 33-37 g/dl. Podwyższony wynik MCHC w wynikach badań krwi może świadczyć o hipertonicznym odwodnieniu lub sferocytozie. Wskaźnik MCHC poniżej normy może wskazywać na niedokrwistość spowodowaną niedoborem żelaza.

3.6. Wyniki badań krwi - HCT

Hematokryt (HCT) jest stosunkiem objętości krwinek czerwonych do objętości całej krwi. Wartość HCT w badaniu krwi jest zależna od wieku i płci, a także liczby krwinek czerwonych, objętości czerwonych krwinek i objętości krwi krążącej. Norma u kobiet mieści się w zakresie 37-47%, a u mężczyzn 42-52%.

Podwyższone wartości w morfologii krwi są najczęściej spowodowane czerwienicą prawdziwą, niedotlenieniem tkanek, wadami serca, przewlekłymi chorobami płuc, chorobami nerek. Obniżone wartości w wynikach badań krwi krwi mogą świadczyć o niedokrwistości lub przewodnieniu organizmu.

Poznaj erytrytol – cukier bez kalorii
Poznaj erytrytol – cukier bez kalorii [5 zdjęć]

Mówi się, że cukier i sól to biała śmierć. 100 gramów białego, rafinowanego cukru to aż 386 kcal. Dodajemy...

zobacz galerię

3.7. Wyniki badań krwi - RDW

RDW jest współczynnikiem zmienności rozkładu objętości erytrocytów. Jego norma w morfologii krwi wynosi 11,5-14,5 proc. Podwyższony wskaźnik RDW może być wywołany niedokrwistością związaną z niedoborem żelaza, niedokrwistością megaloblastyczną, anemią hemolityczną.

Zwiększony poziom wartości RDW występuje zazwyczaj w wyniku przerzutów nowotworowych i po przetoczeniu krwi. Obniżona wartość RDW w morfologii krwi może świadczyć o różnych rodzajach anemii.

3.8. Wyniki badań krwi - HDW

HDW, czyli anizochromia jest zjawiskiem występowania w badanej krwi różnorodnie wybarwionych erytrocytów. Norma wynosi 2,2-3,2 g/dl. Przyczyną wzrostu wartości HDW może być niedobór żelaza lub niedokrwistość hemolityczna.

3.9. Wyniki badań krwi - RET

RET, czyli retikulocyty są młodymi formami czerwonych krwinek, powstającymi w szpiku. Wzrost wartości w morfologii krwi jest obserwowany w ostrej niedokrwistości pokrwotocznej, zespole hemolitycznym i w ostrym niedotlenieniu.

Obniżone wartości RET w wynikach badania krwi można zaobserwować w przebiegu niewydolności nerek i niektórych chorób hematologicznych, a także w wyniku niedokrwistości aplastycznej.

3.10. Wyniki badań krwi - leukocyty

Prawidłowe wyniki badań krwi w przypadku leukocytów, czyli krwinek białych, powinny mieścić się w przedziale 4000-10 000 na mm sześcienny.

Leukocytoza, czyli podniesienie poziomu leukocytów we krwi, może być spowodowana:

Zbyt niski poziom leukocytów to leukopenia. Jej podłożem mogą być:

Jak naturalnie poprawić poziom hemoglobiny?
Jak naturalnie poprawić poziom hemoglobiny? [8 zdjęć]

Niski poziom hemoglobiny związany z anemią spowodowaną niedoborem żelaza może być poprawiony poprzez...

zobacz galerię

W wynikach badań krwi podane są również poszczególne typy białych krwinek, czyli leukocytów. Obecnie komputer podczas analizy próbki krwi dokonuje obliczeń i segregacji komórek na poszczególne typy. Jednak w przypadku wątpliwości, nieprawidłowych wyników badań krwi warto wykonać ocenę mikroskopową rozmazu krwi – wówczas wykwalifikowana osoba ogląda pod mikroskopem odpowiednio przygotowany i wybarwiony preparat.

Morfologia krwi z rozmazem jest wykonywana, gdy wynik morfologii krwi okazał się nieprawidłowy. Morfologia krwi z rozmazem pozwala na analizę wszystkich rodzajów leukocytów. Do typów krwinek białych, czyli leukocytów należą:

  • neutrofile;
  • limfocyty;
  • monocyty;
  • eozynofile;
  • bazofile.

NEUT, czyli neutrofile to komórki układu odpornościowego, które należą do granulocytów. Pełnią zasadniczą rolę w odpowiedzi odpornościowej organizmu przeciwko bakteriom, a także innych patogenom.

Prawidłowo w wynikach badań krwi u osoby dorosłej ich zawartość powinna wynosić 60-70 proc. wszystkich leukocytów. Podwyższona liczba występuje przy zakażeniach, chorobach nowotworowych, hematologicznych, metabolicznych, po urazach. Obniżone wartości wyników badań krwi mogą wystąpić w wyniku zakażeń grzybiczych, wirusowych (grypa i przeziębienie, różyczka), pierwotniakowych (np. malaria).

LYMPH, czyli limfocyty są także komórkami układu odpornościowego. Warto zaznaczyć, że mają zdolność rozpoznawania antygenów. Liczba limfocytów w morfologii krwi rośnie w wyniku chorób immunologicznych, chorób infekcyjnych, przewlekłej białaczki oraz chłoniaków.

Wartość limfocytów poniżej normy w badaniu krwi można najczęściej zaobserwować w przebiegu długotrwałego leczenia glikokortykosterydami. Przyczyną takiego stanu może być również ciężki, ciągły stres, a także białaczka, ziarnica złośliwa i choroby autoimmunologiczne.

MONO, czyli monocyty, które są komórkami żernymi, oczyszczającymi krew z bakterii i skrawków obumarłych tkanek. Liczba monocytów w morfologii krwi przekracza normę w przypadku kiły, gruźlicy, mononukleozy zakaźnej, zapalenia wsierdzia, zakażenia pierwotniakowego oraz nowotworów.

Obniżony poziom monocytów w wynikach badań krwi może być spowodowany toczącą się w organizmie infekcją lub stosowaniem niektórych leków (np. glikokortykosterydów).

10 najpowszechniejszych błędów dotyczących cholesterolu
10 najpowszechniejszych błędów dotyczących cholesterolu [11 zdjęć]

Kroki, które należy podjąć, by zmniejszyć wysoki poziom cholesterolu we krwi wydają się proste, ale wielu...

zobacz galerię

EOS, czyli eozynofile są krwinkami białymi, zaliczanymi do granulocytów kwasochłonnych. Charakteryzuje je obecność ziarnistości w cytoplazmie, barwiących się eozyną na czerwono. Stanowią od 1 do 4 procent wszystkich krwinek białych we krwi.

Wartości eozynofilu powyżej normy w wynikach badań krwi mogą wystąpić jako skutek chorób alergicznych (na przykład w przebiegu astmy oskrzelowej, kataru siennego) oraz chorób pasożytniczych. Innym powodem mogą być schorzenia hematologiczne. Wartość poniżej normy w morfologii krwi może być skutkiem duru brzusznego, czerwonki, sepsy, zakażeń, urazów i oparzeń. Występuje ona także w związku ze zwiększonym wysiłkiem fizycznym.

BASO, czyli bazofile to granulocyty zasadochłonne, które są jednym z rodzajów krwinek białych, wykazujących powinowactwo do związków o odczynie zasadowym. Sa komórkami żernymi, co oznacza, że wchłaniają i niszczą drobnoustroje, komórki obce, a także zmienione komórki własnego organizmu.

Przekroczenie normy BASO w wynikach badań krwi można zaobserwować jako efekt przewlekłej białaczki szpikowej, wrzodziejącego zapalenia jelit, przewlekłego stanu zapalnego przewodu pokarmowego, niedoczynności tarczycy, chorób alergicznych, a także rekonwalescencji po przebytej infekcji. Obniżony poziom BASO w wynikach badań krwi zauważa się w przypadkach ostrej gorączki reumatycznej, ostrych infekcji, ostrym zapaleniu płuc, nadczynności tarczycy oraz w stresie.

3.11. Wyniki badań krwi - trombocyty

Ilość płytek krwi w morfologii krwi u zdrowej osoby powinna mieścić się w przedziale od 150 000 do 400 000 komórek na mm sześcienny krwi. Trombocyty są bezjądrzastymi elementami morfotycznymi krwi.

Zwiększona liczba płytek krwi to nadpłytkowość lub trombocytoza, może występować w przebiegu zespołu mieloproliferacyjnego przewlekłego. Do wzrostu wytwarzania płytek w morfologii krwi dochodzi również wskutek infekcji, w przebiegu niektórych chorób nowotworowych, po usunięciu śledziony, w regeneracji po krwotoku, a także po hemolizie.

Obniżone wartości w wynikach badań krwi, nazywane są małopłytkowością, która jest zazwyczaj spowodowana przez:

  • nadmierne niszczenie płytek – na przykład w małopłytkowości poprzetoczeniowej, polekowej, w samoistnej autoimmunologicznej plamicy małopłytkowej, w autoimmunologicznej niedokrwistości hemolitycznej, we wstrząsie anafilaktycznym i toczniu rumieniowatym układowym;
  • zmniejszeniem wytwarzania płytek krwi najczęściej w przebiegu schorzeń hematologicznych: na przykład niedokrwistości aplastycznej, chłoniakach, w zespole Fanconiego, w zwłóknieniu szpiku, ostrej białaczce szpikowej. Może powstawać również w wyniku zażywania leków hamujących działanie szpiku, w niedokrwistości z niedoboru żelaza i megaloblastycznej, po naświetlaniu promieniami jonizującymi, w zakażeniach wirusowych;
  • utratą płytek – na przykład w wyniku krwotoku.

ROZWIĄŻ NASZE TESTY I SPRAWDŹ:

4. Wyniki badań krwi - interpretacja

Morfologia krwi to badania elementów, które znajdują się we krwi, są wykonywane profilaktycznie, okresowo lub w przypadku pojawienia się niepokojących objawów, są to podstawowe badania krwi. Wśród nich częste są badania poziomu glukozy oraz lipidogram.

Poziom glukozy we krwi powinien wynosić poniżej 100 mg/dl na czczo. W przypadku zwiększonej jego ilości konieczne jest poszerzenie badań krwi o wykonanie testu obciążenia glukozą. Test ten polega na oznaczeniu poziomu glukozy na czczo, po czym badana osoba spożywa określoną ilość rozpuszczonej w wodzie glukozy. Po dwóch godzinach od pierwszego oznaczenia ponownie pobiera się próbkę krwi. Na podstawie wyników badań krwi można określić, czy mamy do czynienia z cukrzycą, nieprawidłową glikemią na czczo czy nieprawidłową tolerancją węglowodanów.

Lipidogram to badanie krwi dostarczające informacji na temat stężenia poszczególnych frakcji lipidowych w osoczu krwi żylnej. To badanie krwi powinno być wykonywane na czczo, po minimum ośmiogodzinnej przerwie w jedzeniu. U osób mających podwyższony poziom tych składników może rozwinąć się miażdżyca, która może zwiększać ryzyko zawału serca czy udaru mózgu. Aby poznać skalę ryzyka, bada się poziom HDL (High Density Lipoproteins - lipoproteiny o wysokiej gęstości – tak zwany dobry cholesterol) i LDL (Low Density Lipoproteins - cząsteczki o niskiej gęstości – tak zwany zły cholesterol).

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz interpretacje rożnych wyników tego badania:

Lekarze odpowiedzieli także na inne pytania dotyczące tego tematu - pełną listę znajdziesz tutaj.

Wysoki poziom LDL oznacza, że zbyt dużo cholesterolu odkłada się w ścianach tętnic. Zupełnie przeciwnie jest w przypadku HDL, przenoszący nadmiar cholesterolu do wątroby z komórek. Nadmiar HDL, działa przeciwmiażdżycowo.

Odnotowuje się wyższe stężenie cholesterolu we krwi u osób w starszym wieku, mężczyzn, a także u unikających wysiłku fizycznego i spożywających wysokokaloryczne pokarmy. Wskazany poziom cholesterolu całkowitego jest zależny od ryzyka sercowo-naczyniowego. We krwi u osób zdrowych powinien wynosić maksymalnie 200 mg/dl (5,2 mmol/l). Najlepiej, aby poziom trójglicerydów we krwi nie przekraczał 150 mg/dl.

Odczyn Biernackiego, czyli OB nie powinien przekroczyć 20 mm/godz. Podnosi się on w przypadku:

  • stanów zapalnych;
  • nadmiernego stresu;
  • zażywania niektórych leków;
  • ciąży.

5. Wyniki badań krwi - wskazania do badania

Wyniki badań krwi mogą nieraz dostarczyć wielu cennych informacji. Dostępność badań, takich jak morfologia krwi jest duża, pobranie krwi rzadko wiąże się z powikłaniami, a nieraz wykonanie morfologii krwi pozwala na postawienie diagnozy i włączenie leczenia.

Ważne jest, że morfologia krwi może zostać wykonana bez zalecenia lekarza. Warto jednak skonsultować się ze specjalistą, zarówno przed badaniem, jak i z oznaczonymi wynikami badań krwi.

Jeżeli lekarz zlecający badanie nie wskaże konkretnych poleceń, to nie ma specjalnych zaleceń, dotyczących postępowania pacjenta przed badaniem. Nie ma konieczności stosowania specjalnej diety, ani odstawiania przyjmowanych leków.

Następny artykuł: Normy

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy