Diagnostyka chorób nadnerczy

Hormony nadnerczy są odpowiedzialne za wiele procesów fizjologicznych - regulację gospodarki wodno-elektrolitowej, ciśnienia krwi, metabolizmu, poziom cukru czy pracy układu odpornościowego. Na skuteczną diagnostykę chorób nadnerczy składa się rzetelnie zebrany wywiad z pacjentem, badanie lekarskie oraz badania dodatkowe - laboratoryjne i obrazowe. Niestety, patologie nadnerczy są stosunkowo często nierozpoznawane, a to ze względu na nieswoistość objawów i małą dostępność niektórych specjalistycznych badań.

Polecane wideo:

1. Rola nadnerczy

Diagnostyka raka nerki

Pierwszym badaniem w diagnostyce raka nerki jest badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej. Pozwala ono określić lokalizację guza:

na którym...

Nadnercza są parzystym narządem, zlokalizowanym na górnym biegunie nerek. Ze względu na budowę i pełnione funkcje wydzielamy w nich dwie części: korę i rdzeń. Mimo bliskiego położenia są to dwa niezależne narządy, o różnym pochodzeniu rozwojowym i innej funkcji. Upraszczając, można stwierdzić, że kora nadnerczy odpowiada za syntezę i wydzielanie hormonów sterydowych (takich jak np. kortyzol - hormon stresu, aldosteron - odpowiedzialny za prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową, oraz w mniejszym stopniu hormonów płciowych), natomiast rdzeń nadnerczy odpowiada za syntezę tzw. amin katechlowych: adrenaliny i noradrenaliny.

Do najczęstszych chorób nadnerczy należą różnego rodzaju guzki - gruczolaki czynne hormonalnie, łagodny przerost oraz rzadko nowotwory złośliwe. Ponadto kora nadnerczy może zostać uszkodzona w wyniku procesów autoimmunologicznych, zapalnych lub nowotworowych (przerzuty).

2. Objawy choroby nadnerczy

Hormony nadnerczy są odpowiedzialne za wiele procesów fizjologicznych, w tym biorą udział w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej, wpływają na ciśnienie krwi, metabolizm, poziom cukru czy pracę układu odpornościowego. Rodzaj zgłaszanych objawów zależy od rodzaju hormonów wydzielanych przez guz (lub ich braku w przypadku uszkodzenia narządu).

Szczegółowe omówienie symptomatyki chorób nadnerczy przekracza ramy poniższego artykułu, natomiast warto zaznaczyć, że do częstych objawów chorób tego narządu należy wzrost ciśnienia tętniczego (zwłaszcza, jeśli słabo reaguje na klasyczne leczenie), wzrost poziomu cukru we krwi, zaburzenia wodno-elektrolitowe (częste oddawanie moczu, utrata potasu) i zaburzenia pracy serca. Objawy zaburzenia funkcjonowania układu hormonalnego skłaniają lekarza do zlecenia badań - pomiaru poziomu hormonów we krwi i moczu oraz wykonania badań obrazowych.

3. Badania hormonalne w diagnostyce chorób nadnerczy

Najczęściej wykonywanym badaniem jest oznaczenie miana kortyzolu w surowicy krwi i w dobowej zbiórce moczu. Do cech charakterystycznych tego wydzielanego przez korę nadnerczy hormonu należą znaczne różnice w stężeniu mierzonym we krwi, pobranej o różnych porach doby. Co ciekawe, najwyższe miano utrzymuje się około godz. 6 rano, a najmniejsze o północy. W schorzeniach, w których dochodzi do wzmożonej syntezy tej substancji obserwuje się nie tylko podwyższenie jej stężenia, ale także zniesienie dobowego rytmu wydzielania.

Inne hormony kory nadnerczy - aldosteron oraz hormony płciowe (głównie DHEA - dehydroepiandrosteron i testosteron) także mogą być oznaczone zarówno we krwi, jak i w moczu. Warto przy tym zauważyć, że zaburzenie wydzielania tego pierwszego idzie w parze także z odchyleniami w gospodarce jonowej. Jest to związane z funkcją aldosteronu, który działa w nerkach, powodując oszczędzanie wydzielania sodu z jednoczesnym usuwaniem potasu. Powoduje to wzrost poziomu sodu, ciśnienia tętniczego i objętości krwi krążącej oraz utratę potasu.

Rezultatami obniżonego poziomu tego elektrolitu mogą być zaburzenia pracy serca, osłabienie siły mięśniowej i zaparcia. Wskazaniem do badania na poziom hormonów męskich, produkowanych w nadnerczu może być pojawienie się cech męskiego owłosienia u kobiet - hirsutyzm i zaburzenia miesiączkowania lub cechy przedwczesnego dojrzewania płciowego. W przypadku biochemicznej diagnostyki guzów hormonalnie czynnych rdzenia nadnerczy - guza chromochłonnego, oznacza się poziom metabolitów adreanliny - kwasu wanilinomigdałowego lub metoksykatecholamin w dobowej zbiórce moczu oraz w surowicy krwi.

4. Badanie obrazowe w chorobie nadnerczy

W celu dokładnego uwidocznienia guza, określenia jego rozmiarów i lokalizacji stosuje się diagnostykę radiologiczną: badania ultrasonograficzne (USG) jamy brzusznej, tomografię komputerową, badania scyntygraficzne i tomografię rezonansu magnetycznego. USG należy do prostego i taniego badania wykonywanego rutynowo podczas diagnostyki np. nadciśnienia tętniczego. Niestety, wskutek głębokiego położenia nadnerczy udaje się je uwidocznić tylko u osób szczupłych i dzieci. W pozostałych przypadkach konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej (TK).

Nadnercza uwidaczniają się dobrze na tle otaczającej je tkanki tłuszczowej, dzięki czemu badanie TK umożliwia sprecyzowanie, czy w narządzie ma miejsce proces rozrostowy, jakie są rozmiary guza, czy jest on symetryczny (co przemawia raczej za łagodnym przerostem) i czy nacieka otaczające tkanki. Ponadto można uwidocznić wszelkie uszkodzenia nadnerczy w przebiegu innych chorób (np. krwotok do nadnerczy) lub obecność przerzutów nowotworowych. Wskutek rozwoju technik obrazowych często ma miejsce przypadkowe wykrycie guza podczas diagnostyki z powodu innych dolegliwości, zwłaszcza u osób starszych. Guz taki nazywa się czasem "incydentaloma" i w zdecydowanej większości przypadków jest to łagodny, nieczynny hormonalnie gruczolak lub przerost. Czasem zmiana taka wymaga dalszej diagnostyki, a sporadycznie, przy dużych rozmiarach guza (powyżej 6 cm), budzi podejrzenie nowotworu złośliwego.

Piotr Mieszczański, 10 miesięcy temu

Bibliografia

  • Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
  • Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7
  • Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
  • Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1

Biopsja nadnerczy

Komentarze (1)
~Anna
~Anna

Panie doktorze , od ponad roku biorę leki na nadciśnienie , mam 41 lat , po zmianach leków i ich dawkach dr endokrynolog w szpitalu po bad krwi i rezonansie magnetycznym , postawiła diagnozę syndrom Conna, czekałam na zabieg , bardzo to przeżyłam, nigdy nie chorowalam, byłam okazem zdrowia, zaniepokoiła mnie sytuacja , ze żaden z leków tak naprawdę nie działa, powiedziałam to swojemu doktorowi, on bezradnie rozkładał ręce,teraz oddałam juz do analizy dobową zbiórkę moczu, przez 2 doby, jutro jade na bad krwi test na obecność koryyzolu po ówczesnym zażyciu 2 tabl denamethazolu, czuje sie fatalnie , schudlam, od 2 lat notorycznie boli mnie glowa, zadne tabl nie usmiezaja tego bolu, mam powiekszone wole tarczycowe, zwolnilam sie z pracy z zawodu jestem pielegniarka, w tyg pracowalam po 60 Godz , ponoc mam miec jeszcze scyntygrafie, ale przedtem kolejny rezonans, dr szuka diagnozy, mnie juz to wszystko przerasta , czy Pan dr uwaza ze jest jakas nadzieja dla mnie Anna

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Biopsja nadnerczy
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Biopsja nadnerczy
Biopsja nadnerczy

Diagnostyka guza chromochłonnego

Rak nerki - leczenie operacyjne (z łac. phaeochromocytoma), który jest nowotworem wywodzącym się wydzielniczych komórek rdzenia nadnerczy lub zwojów (...) chromochłonny hormonów rdzenia nadnerczy lub ich metabolitów....

Niewydolność nerek

Badania wykrywające niewydolność nerek

Badania wykrywające niewydolność nerek

w oddawaniu moczu oraz chorobą miąższu nerki. Przewlekła niewydolność nerek jest następstwem przebytych chorób nerek, chorób metabolicznych oraz zatruć (...) i kamicy nerkowej. Bardzo ważna jest wczesna diagnostyka...

Niewydolność nerek

Nerki - wierzchołek góry lodowej

Nerki - wierzchołek góry lodowej

Prawidłowe funkcjonowanie nerek ma wpływ na kondycję całego organizmu, stąd też bardzo ważna jest ich diagnostyka. Są one położone w jamie brzusznej (...) cierpiących na nadciśnienie tętnicze. Natomiast u osób obciążonych dodatnim wywiadem...

Profilaktyka raka piersi

Profilaktyka raka piersi - badania

Profilaktyka raka piersi - badania

Aby zapobiegać rozwojowi chorób nowotworowych zalecane są badania przesiewowe (skriningowe). Wczesna diagnoza raka pozwala bowiem zmniejszyć (...) jednak jest, aby diagnostyka raka spełniała pewne wymagania. Musi być...

Naturalne środki poprawy odporności

Czosnek - cudowny sposób na podniesienie odporności

Czosnek - cudowny sposób na podniesienie odporności

właściwości obronne. Badania wskazują, że jedzenie czosnku powoduje obniżenie poziomu napięcia oraz zmęczenia. Wpływa on na funkcjonowanie nadnerczy (...) , który wchodzi w skład czosnku, pomaga zapobiegać rozwojowi chorób...

#dziejesienazywo – Zdrowie

#dziejesienazywo: Badania genetyczne w ciąży

, po 35. roku życia. W takich przypadkach zwiększa się szansa wystąpienia u dziecka chorób o podłożu genetycznym. Czy inwazyjne badania prenatalne

Hormony

Hiperaldosteronizm

Hiperaldosteronizm to nadczynność kory nadnerczy, w wyniku której następuje wzmożone wytwarzanie aldosteronu. Nadnercza to parzysty narząd (...) wewnątrzwydzielniczy, który znajduje się nad górnym biegunem nerek. Nadczynność...