Kortyzol - oznaczenia, normy, interpretacja

Kortyzol jest głównym przedstawicielem hormonów glikokortykosteroidowych wydzielanych przez warstwę pasmowatą i siatkowatą kory nadnerczy. Synteza kortyzolu i jego wydzielanie jest stymulowane przez ACTH (hormon adrenokortykotropowy) wydzielany przez przysadkę mózgową. Z kolei wytwarzanie ACTH pozostaje pod kontrolą podwzgórzowej kortykoliberyny (CRH). Przedstawiony system wzajemnych zależności tych hormonów stanowi przykład ujemnego układu sprzężeń zwrotnych. Wydzielanie kortyzolu wykazuje charakterystyczny rytm dobowy, mianowicie najwyższe stężenia kortyzolu obserwujemy w godzinach porannych, a najniższe w późnych godzinach wieczornych. Większość kortyzolu występuje w surowicy krwi w postaci związanej z białkami osocza, a tylko cześć w postaci wolnej, aktywnej. Kortyzol pełni bardzo wiele istotnych funkcji w organizmie, między innymi ma wpływ na gospodarkę białkową, węglowodanową, tłuszczową oraz wodno-elektrolitową. Ponadto wykazuje on działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne. Stężenie kortyzolu możemy oznaczać w surowicy krwi oraz w moczu. Badania kortyzolu są wykorzystywane w diagnostyce niedoczynności oraz nadczynności kory nadnerczy.

Kortyzol - oznaczania

Kortyzol oznaczamy w surowicy krwi i/lub w dobowej zbiórce moczu. W przypadku stężenia kortyzolu badanie jednorazowe ma niewielką wartość diagnostyczną, dlatego zazwyczaj bada się rytm dobowy wydzielania kortyzolu, wykonując dwa oznaczenia kortyzolu rano między godziną 6, a 10 oraz dwa oznaczenia kortyzolu wieczorem między godziną 18, a 22. Wartości prawidłowe kortyzolu na ogół mieszczą się w przedziale od 5 do 25 µg/dl, przy czym stężenie wieczorne kortyzolu powinno stanowić co najwyżej 50 proc. stężenia porannego kortyzolu. Należy jednak pamiętać, że dobowy rytm wydzielania kortyzolu może być zaburzony w przypadku osób, które prowadzą nocny tryb życia, pracują na nocne zmiany, itp.

Kortyzol - normy

Kortyzol powinien być interpretowany w oparciu o normy kortyzolu. Normy kortyzolu w surowicy w zależności od pory dnia przedstawiają się następująco:

  • godz. 8.00: 5 - 25 ug/dl (0,14 - 0,96 umol/l lub 138 - 690 nmol/l);

  • godz. 12.00: 4 - 20 ug/dl ( 0,11 - 0,54 umol/l lub 110 - 552 nmol/l);

  • godz. 24.00: 0 - 5 ug/dl (0,0 - 0,14 umol/l lub 0,0 - 3,86 nmol/l).

Oznaczanie stężenia wolnego kortyzolu w dobowej zbiórce moczu odzwierciedla stężenia wolnego kortyzolu we krwi w danym przedziale czasu. Jednak oznaczanie to ma jedynie zastosowanie w diagnostyce hiperkortyzolemii, gdyż kortyzol jest filtrowany przez nerki jedynie w postaci wolnej, nie związanej z białkami, dlatego wzrost wydalania wolnego kortyzolu z moczem następuje dopiero wtedy, gdy jego ilość w surowicy krwi znacznie przekroczy możliwości wiązania z białkami osocza. Norma kortyzolu w moczu dobowym zwykle mieszczą się w granicach 80 - 120 µg/24h.

8 sposobów na rozładowanie stresu

Bo-Tau to technika, która pomaga rozładować stres za pomocą oddechu. ”Gdy odczuwamy niepokój, oddychamy szybciej, przez co stężenie dwutlenku węgla we...

Kortyzol - interpretacja wyników

Kortyzol jest badany w diagnostyce niedoczynności i nadczynności kory nadnerczy. W przypadku nadczynności kory nadnerczy poziom kortyzolu w surowicy krwi jest zwiększony, a ponadto obserwujemy zniesienie rytmu dobowego. Podobnie 3 - 4 krotne zwiększenie poziomu kortyzolu ponad normę w moczu dobowym świadczy o hiperkortyzolemii i nadczynności kory nadnerczy.

Kortyzol - objawy nadczynności nadnerczy

Nadczynność nadnerczy doprowadza do zwiększenia poziomu kortyzolu we krwi. W wyniku podwyższonego poziomu kortyzolu zaczynają się pojawiać niepokojące objawy. Najczęstsze przyczyny nadczynności nadnerczy to:

  • gruczolak lub rak nadnerczy;
  • gruczolak przysadki powodujący nadmierną produkcję ACTH;
  • ekotopowa produkcja ACTH, na przykład w raku drobnokomórkowym płuca;
  • terapia egzogennie podawanym kortyzolem – hiperkortyzolemia jatrogenna.

Kortyzol - objawy hiperkortyzolemii

Zwiększony poziom kortyzolu w organizmie ma wiele konsekwencji. W przypadku hiperkortyzolemii możemy obserwować następujące objawy:

W przypadku niedoczynności kory nadnerczy występuje obniżenie poziomu kortyzolu w surowicy krwi poniżej dolnej granicy normy kortyzolu. Niedoczynność kory nadnerczy może wystąpić nagle i wówczas najczęściej jest spowodowana zbyt szybkim odstawieniem egzogennych kortykosteroidów lub uszkodzeniem kory nadnerczy w wyniku urazu, wylewów krwawych, wstrząsu. W postaci przewlekłej niedoczynność nadnerczy może być wynikiem zaniku kory nadnerczy na podłożu autoimmunologicznym, zniszczeniem kory nadnerczy przez przerzuty nowotworowe lub uszkodzeniem przedniego płata przysadki mózgowej.

Kortyzol - objawy hipokortyzolemii

Hipokortyzolemia wynika z obniżenia poziomu kortyzolu. Objawy hipokortyzolemii to:

Należy ponadto pamiętać, że na poziom kortyzolu we krwi mają wpływ takie stany jak infekcje, gorączka, długotrwałe stany chorobowe, otyłość, intensywne ćwiczenia fizyczne.

Magdalena Pikul, 3 miesiące temu

Bibliografia

  • Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
  • Herrmann F., Lohmann T., Muller P., Endokrynologia w praktyce klinicznej. Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3835-4
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Źródła zewnętrzne

Normy laboratoryjne

Komentarze (10)
~Reihg
~Reihg 4 tygodnie temu

@~jezus25: co ty piszesz ze nie placisz ..chyba jestes kiepsko poinfomowany...haaaa tam sie placi co miesiac 90 euro pozniej .pozniej masz tak zwane wlasne ryzyko 400 euro.Za leki sie tez płaci.a sluzba zdrowia rozna...maja dobry sprzet tylko .narzekacie na Polske a za granica tez nie super.

Odpowiedz
~jujhhhhh
~jujhhhhh ponad rok temu

niestety nie blagam juz konowalow o skierowanie na badanie tylko od kilku lat robie prywatnie poczawszy od rezonansu do badan moczu....szkoda zdrowia prosic sie ich bo przeciez zadne badanie nie jest nam potrzebne....zdaniem ich

Odpowiedz
~www
~www ponad rok temu

@~on 57: co za brednie! co za głupoty! nowotwory mogą nie dawać ŻADNYCH, ale to ŻADNYCH objawów. Pacjent może mieć mały pypeć dający objawy hormonalne, które będą zauważalne ale i wiele ognisk czy nawet jedno duże i nie miec ZADNYCH problemów ze zdrowiem. Rozumiem frustrację związaną z nowotworem, jednak proszę nie obrażać innych i nie rzucać stereotypowymi stwierdzeniami typu: "tylko rob sobie prywatnie sam wszystko"

Odpowiedz
~on 57
~on 57 ponad rok temu

mnie badano 7 miesięcy i już powoli umieram mam przezuty wszędzie ale wyniki były zawsze dobre hm wiec skad ten rak i przezuty aha leczylo mnie 3 profesorow bez usg i bez laptopa z programem na tomograf lub rezonans tylko rob sobie prywatnie sam wszystko i posylali mnie do kolegow

Odpowiedz
~prośba i informację
~prośba i informację ponad rok temu

@~chory: Pytanie rozumiem jest retoryczne, więc milczę. Mam do Pana prośbę o napisanie czy ma Pan problemy dermatologiczne typu łupież, łuszczyca, trądzik różowaty, bo z takimi się problemami ja się zmagam przy przekroczonym poziomie kortyzolu.

Odpowiedz
~chory
~chory ponad rok temu

Poszedłem w tym tygodniu do lekarza prywatnie. Powiedziałem o moich obawach i objawach, poprosiłem o skierowanie na badanie poziomu kortyzolu. Musiałem usilnie przekonywać, że chcę zawczasu wiedzieć czy mam nadmiar tego hormonu. Ostatecznie lekarz uległ moim namowom i zgodził się. Zbadałem się i mam przekroczenie górnej granicy. Żyjemy w kraju gdzie każdy musi sam zabiegać o badania, a nie zdawać się na lekarzy. Jako chory od ponad 10 lat na cukrzycę, z opornym na leki nadciśnieniem dawno już powinienem być "z urzędu" przebadany ! A może się mylę ?

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Kortyzol - oznaczenia, normy, interpretacja
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Kortyzol - oznaczenia, normy, interpretacja
Normy laboratoryjne

ACTH - wskazania, przebieg badania, interpretacja wyników

przyczynę obserwowanych zaburzeń. ACTH - interpretacja wyników Jeśli u osoby z objawami nadczynności kory nadnerczy i podwyższonym stężeniem kortyzolu (...) podwyższony ponad normę. Jeśli przyczyną...

Spirometria - przebieg, interpretacja, przeciwwskazania

Spirometria - sprawdź, czy powinieneś ją wykonać (WIDEO)

Spirometria - sprawdź, czy powinieneś ją wykonać (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie, które powinieneś wykonać Wiele osób w Polsce cierpi na choroby układu oddechowego. Choć problem dotyczy 6 milionów Polaków, ponad połowa nie zdaje sobie sprawy z przyczyn nawracających dolegliwości. Tymczasem nieleczona astma i obturacyjna choroba...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - erytrocyty (WIDEO)

Badania krwi - erytrocyty (WIDEO) Odtwórz wideo

chorobowy, w którym liczba krwinek czerwonych lub stężenie hemoglobiny jest mniejsze niż przeciętnie przyjęte normy. Produkcja krwinek czerwonych zachodzi (...) na tak zwaną erytrocytozę. W tym przypadku liczba krwinek czerwonych jest...

Zespół Cushinga - objawy, diagnostyka, leczenie

Cząsteczka kortyzolu - schemat

Cząsteczka kortyzolu - schemat

Kortyzol wywiera znaczny wpływ na metabolizm, bywa nazywany hormonem stresowym na równi z adrenaliną.

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - Leukocyty (WIDEO)

Badania krwi - Leukocyty (WIDEO) Odtwórz wideo

Leukocyty, zwane również krwinkami białymi, stanowią element morfotyczny krwi. Zaliczamy do nich granulocyty (neutrofile, bazofile, eozynofile) oraz limfocyty i monocyty. Liczba krwinek białych znajdujących się we krwi może niekiedy gwałtownie wzrosnąć....

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - Monocyty (WIDEO)

Badania krwi - Monocyty (WIDEO) Odtwórz wideo

poziom monocytów we krwi może być różny. Stan w którym liczba monocytów jest niższa w stosunku do ogólnie obowiązującej normy nazywamy monocytopenią

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - hematokryt (WIDEO)

Badania krwi - hematokryt (WIDEO) Odtwórz wideo

. lub 0,37-0,47; u mężczyzn 42-52 proc. lub 0,42-0,52. Różne czynniki mogą zmienić wynik badania hematokrytu i wywołać odchylenie od normy

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - TSH (WIDEO)

Badania krwi - TSH (WIDEO) Odtwórz wideo

. Badanie krwi na poziom TSH jest podstawowym badaniem, gdy lekarz diagnozuje choroby tarczycy. Badanie krwi TSH - normy Normy dla poziomu TSH (...) krwi na TSH pokaże wynik powyżej 4,2 mj/l sugeruje to niedoczynność. Kobiety...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - stężenie białka całkowitego (WIDEO)

Badania krwi - stężenie białka całkowitego (WIDEO) Odtwórz wideo

Białko całkowite stanowi zbiór wielu klas białek znajdujących się w płynnej krwi, takich jak np. albuminy i globuliny. Białka są ważną częścią wszystkich komórek i tkanek. Przykładowo albumina zapobiega wyciekowi płynu z naczyń krwionośnych. Z kolei...