Depresja u mężczyzn

Depresja dotyka i kobiety, i mężczyzn. Panom trudniej jednak zdecydować się na leczenie. Bo przecież facet to twardziel, a chłopaki nie płaczą. Jak więc mogliby się przyznać do słabości? Gdyby jeszcze chodziło o chorobę objawiającą się fizycznie, łatwo dostrzegalnymi symptomami somatycznymi, ale jakieś tam fanaberie, że zły nastrój, że spać nie można… Nie, takie „drobnostki” nie mogą ich pokonać! Dlaczego zaburzenia nastroju „kłócą się” ze stereotypem macho i jak objawia się depresja u mężczyzn?

Problem depresji u mężczyzn

Jak wykazały badania i obserwacje brytyjskich psychiatrów, osoby z zaburzeniami psychicznymi często są pozostawione same sobie. Problem dotyczy zwłaszcza mężczyzn, bo choć mężczyźni chorują równie często, jak kobiety, rzadziej szukają pomocy. W związku z tym później rozpoczynają leczenie, a często są także źle diagnozowani. Mężczyźni wykazują zgubną dla samych siebie tendencję traktowania zaburzeń psychicznych jako wstydliwych przypadłości, o których trudno mówić, a co dopiero pójść z nimi do lekarza.

Jeden na trzech mężczyzn cierpiących na depresję lub stany lękowe w ogóle nie szuka pomocy, gdyż czuje się zbyt zawstydzony i zażenowany swoim stanem. Psychiatra, dr Steven Michael, źródeł takiego zachowania mężczyzn szuka we wzorcach zachowań przekazywanych im przez rodziny jeszcze w dzieciństwie. Choroba psychiczna czy choćby załamanie kojarzy się bardzo emocjonalnie. Tymczasem chłopców już od małego uczy się tłumienia emocji, którym - jako prawdziwi twardziele - nie powinni ulegać.

Konsekwencje wpajania dziecku takiej postawy mogą być tragiczne. Dorosły mężczyzna, który w dzieciństwie słyszał ciągle: „Nie płacz, bo to wstyd” – dusi wszystko w sobie. Może to doprowadzić do zawału, samobójstwa lub innych nieszczęść. Depresja jest dla mężczyzn ciężką przypadłością. Kultura socjalizuje w taki sposób, że dziewczynki, a potem kobiety to płeć słabsza, która może sobie pozwolić na łzy, rozpacz, panikowanie, wahania nastroju, fochy, a nawet histerię. Takie zachowanie jednak nie przystoi prawdziwemu macho.

Mężczyznom trudno przyznać się do jakiejkolwiek, nawet najmniejszej porażki. Jak więc mogą powiedzieć: „Tak, jestem chory i potrzebuję pomocy”? Przecież są samowystarczalni, przecież zawsze sami wiedzą, co dla nich najlepsze. Zgłoszenie się do specjalisty jest dla nich trudne, ponieważ niesłusznie wydaje im się, że depresja to wstyd, że ze „złym humorem” sami powinni dać sobie radę. Konieczność proszenia o pomoc burzy w ich percepcji stereotyp męskości, obraz silnego faceta, który potrafi uporać się ze wszystkimi przeciwnościami losu.

Przyczyny depresji u mężczyzn

Mężczyzna ma potrzebę bycia głową rodziny, musi czuć się ważny, potrzebny i doceniany. Jeżeli ta potrzeba jest niezaspokojona, mocno godzi to w poczucie jego własnej wartości. Dla mężczyzny bardzo ważną sferą życia jest praca zawodowa. Niepowodzenia na tej płaszczyźnie mogą być źródłem poważnych frustracji, a w konsekwencji prowadzić do rozwoju choroby. Depresja u mężczyzn jest najczęściej związana właśnie z pracą – z jej brakiem, nagłą utratą, degradacją na niższe stanowisko, a nawet brakiem awansu. Częstą przyczyną są również konflikty w związku, zwłaszcza kłopoty w sferze seksualnej.

Objawy męskiej depresji

Objawy depresji różnią się od tych, które towarzyszą kobietom. Panowie z reguły nie narzekają na smutek czy brak chęci do życia, ale na dolegliwości somatyczne, takie jak: bóle głowy, mięśni, zmęczenie, trudności z zasypianiem. Pojawiają się zauważalny spadek łaknienia oraz drażliwość. Napięcie znajduje ujście w agresywności, łatwych i nagłych wybuchach złości, czepianiu się o drobiazgi, na które wcześniej panowie nie zwracali uwagi. Mężczyzna chory na depresję może w ogóle nie przejawiać smutku, ale właśnie gniew i nerwowość. Może złościć się na siebie, zamykając się w sobie, a nierzadko uciekając w alkohol, cyberseks, uzależnienie od komputera itp. Agresywność może wyrażać się również w odniesieniu do innych osób, w tym najbliższych.

Takie reagowanie często odbierane jest przez domowników osobowo, co rodzi konflikty. Nierozpoznana depresja nasila się, mężczyzna wycofuje się z życia rodzinnego, odcina się emocjonalnie. Traci zapał i motywację do jakiejkolwiek aktywności, brakuje mu energii i na nic nie ma ani ochoty, ani siły. Traci zainteresowanie seksem, ma poczucie małej wartościowości. Depresja może się objawiać również poprzez kompulsywne objadanie się i przybieranie na wadze. Konsekwencjami depresji są: obniżona odporność, napięcie mięśniowe, problemy z pamięcią oraz koncentracją, bezsenność, stany lękowe, unikanie kontaktów z ludźmi, a niekiedy również miejsc, w których jest tłum.

Przebieg depresji u mężczyzn

Jeszcze do niedawna uważano, że mężczyźni rzadziej chorują na depresję. Obecnie coraz częściej mówi się o problemie, jakim jest brak prawidłowej diagnozy. Mężczyźni nie narzekają na spadek nastroju, nie przyznają się do myśli samobójczych, ale somatyzują. Do lekarza zgłaszają się z nadciśnieniem, bólami brzucha, głowy, zaburzeniami erekcji lub nie zgłaszają się wcale. Wskaźnik samobójstw jest około 2 razy wyższy w grupie mężczyzn w porównaniu z kobietami. Mężczyznom trudno przyznać się do „spadku męskości”, dlatego nie zgłaszają się ze swoim problemem do lekarza. Ukrywają swoją chorobę, dlatego diagnozowana jest u nich znacznie rzadziej.

Werbalizacja emocji u mężczyzn

U mężczyzn emocje oraz zdolność ich werbalizacji umiejscowione są w dwóch różnych półkulach. To powoduje, że panom trudniej mówić o swoich uczuciach. Trudno jest im je w ogóle dostrzec. Dla kobiety, która nie tyle potrafi wyrażać swoje emocje, co często ma naturalną potrzebę ekspresji uczuć, nie stanowi to problemu. Bardziej analizuje sytuację, dręczy się, zastanawia, jak z niej wybrnąć. Kobiety szukają pomocy i wsparcia, starają się rozładować napięcie. Są skłonne podzielić się z innymi swoimi przemyśleniami, poradzić się. Z kolei większość mężczyzn woli radzić sobie ze swoimi problemami w samotności. Mężczyzna stara się rozwiązać problem albo o nim nie myśleć. Jeśli jednak sytuacja go przerasta i nie widzi wyjścia z sytuacji, łatwiej przychodzi mu podjąć decyzję o samobójstwie.

Samobójstwa w grupie mężczyzn

Mężczyźni częściej niż kobiety popełniają samobójstwa i już sam ten fakt zwraca uwagę na to, jak różne jest podejście do rozwiązywania problemów w zależności od płci. Szacuje się, że aż 80% samobójstw popełniają mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych obliczono, że u osób po 75. roku życia samobójstwo popełnia aż 15 razy więcej mężczyzn niż kobiet. Uważa się również, że depresja jest przyczyną połowy samobójstw. Według prof. Dariusza Galasińskiego, badania wskazują nawet na 65% przypadków depresji u mężczyzn, które pozostają niewykryte.

Leczenie męskiej depresji

Leczenie depresji jest jak najbardziej możliwe, ale największe znaczenie ma dobra wola pacjenta i świadomość, że jest się chorym i potrzebuje się pomocy. Im szybciej mężczyzna zgłosi się ze swoimi problemami do specjalisty, tym łatwiej będzie pozbyć się dolegliwości. Lekarze ciągle walczą, by depresja przestała być tematem tabu i by nikt się jej nie wstydził. Należy ją traktować jak normalną chorobę. Jedyna różnica polega na tym, że dotyka duszy, a nie ciała. Poza tym, nie tylko kobiety mają „monopol” na chorowanie na depresję, no może z wyjątkiem przypadku depresji poporodowej. Inne rodzaje zaburzeń depresyjnych, jak: depresja endogenna, depresja lękowa, depresja maskowana, dystymia, depresja sezonowa, depresja reaktywna czy zaburzenie afektywne dwubiegunowe może dotyczyć obu płci.

Niechęć do pracy, obniżenie nastroju, wewnętrzny niepokój, problemy ze snem, utrata apetytu, ból głowy i różnych grup mięśniowych, permanentny lęk, zamartwianie się, niemożność skupienia uwagi, brak radości życia, pesymizm, widzenie wszystkiego w czarnych barwach, spowolnienie ruchowe – każdy z tych symptomów powinien być dla rodziny pacjenta sygnałem, że dzieje się coś złego. Bliscy mają do wykonania bardzo ważne zadanie. Muszą w delikatny sposób uświadomić choremu, że dzieje się coś złego, że to już najwyższy czas, by pójść do lekarza. Aby mężczyzna czuł się komfortowo, można zdecydować się na wizytę domową lub wybrać się do psychologa razem z nim.