Historia judo

Historia judo sięga drugiej połowy XIX wieku. Judo jest sztuką walki pochodzącą z Japonii, a jego twórcą był Jigorō Kanō (1860-1938). W wieku 18 lat, wbrew zaleceniom lekarzy, zaczął trenować jiu-jitsu. Dwa lata później, bazując na swoich umiejętnościach i wiedzy, zaczął opracowywać własny system walki. Usunął z jiu-jitsu m.in. wszystkie elementy niebezpieczne, nadając nowemu stylowi sportowy charakter. W 1892 roku po raz pierwszy użył terminu „judo” i założył pierwszą szkołę judo – Kōdōkan – zwaną też Instytutem Poszukiwania Drogi.

Twórca judo

Początki judo zrodziły się w Japonii. Zasady judo i podstawy walki stworzył Jigorō Kanō. Pochodził on z bogatej rodziny. Przyszedł na świat w mieście Mikage. Jego dziadek prowadził własną wytwórnię sake, jednak ojciec Jigorō, ze względu na to, że nie był najstarszym synem, nie przejął rodzinnego interesu. Zamiast tego został kapłanem shinto i jednocześnie urzędnikiem. Miał wielkie wpływy i umieścił Jigorō na Uniwersytecie Tokijskim. Jigorō był bardzo dobrym studentem. W 1882 roku uzyskał tytuł profesora nauk politycznych i ekonomii, a następnie zaczął pracować jako wykładowca w elitarnej szkole Gakushūin w Tokio.

Kanō był niepozornym młodzieńcem. Gdy miał 20 lat, ważył mniej niż 45 kg, przez co koledzy często mu dokuczali. Wówczas też zaczął trenować jiu-jitsu. W wieku 21 lat zdobył mistrzowski tytuł (shihan) i został mianowany asystentem instruktora. Po śmierci nauczyciela Kanō znalazł nową szkołę, w której większy nacisk kładziono na walkę niż na układy formalne ćwiczeń. Wykonując różnorodne ćwiczenia, Kanō starał się wprowadzać nowe chwyty i ruchy oraz doskonalił te, które już znał. Już po roku zaczął prowadzić własną szkołę walki w świątyni buddyjskiej w Kamakurze. Dwa lata później szkoła ta została przeniesiona i nazwana Kōdōkan. Była to pierwsza i zarazem największa szkoła judo na świecie. Jak prawie wszystkie wschodnie sztuki walki, judo wyodrębniało się stopniowo. Z początku styl ten znany był jako Kano Jiu-Jitsu bądź Kano Jiu-Do.

Początki judo

Oprócz Kōdōkan, drugim miejscem szkolenia judoków w Japonii stał się dom Yajirō Shinagawy, oddany do dyspozycji Kanō w trakcie jego nieobecności w państwie. Dojo (sala) posiadało 40 mat do treningu. Do 1889 roku judo uczyło się nie więcej niż 100 uczniów. Jigorō uchodził za bardzo wymagającego trenera. Najczęściej stosował stojące techniki walki tachi-waza . Mając 25 lat, Kanō zaczął sprawować funkcję dyrektora szkoły Gakushūin, kładąc podstawy nowoczesnej edukacji w Japonii.

W 1892 roku Kanō wyjechał do Chin, by ustalić z tamtejszym rządem umowę umożliwiającą naukę chińskim studentom w Japonii. Równolegle aż do 1894 roku osobiście zarządzał sprawami szkoły judo i założył Radę Kodokanu. We wrześniu 1889 roku wyjechał na wielkie turnée po Europie w celu propagowania judo. W 1909 Kanō stał się aktywnym członkiem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, a w 1912 pojechał jako gość na olimpiadę w Sztokholmie – pierwszą, w której uczestniczyła Japonia.

Przed wybuchem I wojny światowej dojo judo zostały założone w USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Kanadzie, Indiach, a także w Rosji, Chinach oraz Korei. W 1911 roku Rosjanin Oshichenikow odwiedził Kōdōkan i spędził tam 6 miesięcy, trenując i uzyskując stopień nidan. Do Rosji wrócił w 1917 roku i zaczął uczyć judo rosyjskie wojsko oraz tajną policję. W 1935 roku Kanō dostał nagrodę Asahi za wybitny wkład w rozwój sztuki, nauki i sportu.

W 1938 roku Jigorō wyjechał na spotkanie Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w Kairze i udało mu się wypromować Tokio jako miejsce na następną olimpiadę w 1940 roku. W jej trakcie pierwszy raz miało zostać zaprezentowane judo, ale jeszcze nie jako sport olimpijski. W drodze powrotnej z tego spotkania, 4 maja 1938 roku, Kanō umarł na zapalenie płuc na pokładzie statku Hikawa Maru. Miał 78 lat.

Historia judo na świecie

Do 1952 roku judo trenowało ponad 6 milionów ludzi w ponad trzydziestu krajach na całym świecie. W 1964 roku judo stało się dyscypliną olimpijską dla mężczyzn, a pod naciskiem amerykańskich kobiet od 1988 także dla nich. Ta sztuka walki stała się jedną z najpopularniejszych na świecie. W 1951 roku powstała Międzynarodowa Federacja Judo, zrzeszająca początkowo trzynastu członków (obecnie liczy ich 180), a jej pierwszym prezydentem został syn Jigorō Kanō – Risei Kanō.

Pierwsze Mistrzostwa Świata w Judo odbyły się w 1956 roku w Tokio i wzięło w nich udział 31 judoków z 21 krajów. Natomiast judo w wersji kobiecej zaczęło rozwijać się bardzo szybko po pierwszych Mistrzostwach Świata w 1980 roku w Nowym Jorku (od 1986 odbywają się razem z zawodami męskimi), zaś w 1992 roku zostało uznane za dyscyplinę olimpijską.

Współczesne judo jest sportem skodyfikowanym, określonym przez dawne przepisy i zasady walki wręcz. Judo uznaje się za odmianę walki zapaśniczej, wymagającej specjalnego ubioru zwanego „judogi”. Najważniejszym celem walki w judo jest dążenie do doskonalenia samego siebie i ogólnego rozwoju fizycznego.

Judo w Polsce

Początki judo w Polsce związane są z rozwojem jiu-jitsu. Już przed II wojną światową w latach trzydziestych pewne elementy jiu-jitsu zostały wprowadzone do programu akademii wojskowych oraz do szkolenia polskiej policji państwowej. Jednak dopiero w 1947 roku z inicjatywy kierownika szkolenia praktycznego Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, Mariana Skierczyńskiego, jiu-jitsu i samoobrona zostały wprowadzone do obowiązującego programu nauczania. Wówczas zaczęła też do Polski docierać wiedza o nowej sztuce walki, jaką było judo. Pierwsza oficjalna sekcja judo zorientowana na propagowanie technik samoobrony powstała w 1949 roku przy AWF-ie w Warszawie. Jej inicjatorami byli Czesław Borejsza i Tadeusz Kochanowski.

Pierwsze w kraju zawody judo odbyły się 23 maja 1954 roku w Warszawie. W 1957 roku w trakcie pierwszych oficjalnych mistrzostw kraju, rozgrywanych w Łodzi, narodził się Polski Związek Judo. Jego pierwszym prezesem został Tadeusz Kochanowski. Kilka następnych kadencji funkcję tę pełnił Bogusław Skut. Tymczasem powstawały nowe sekcje judo: AZS Kraków, TWF „Zryw” Gdańsk, a następnie AZS Wrocław, „Wisła” Kraków i inne. W 1957 roku w Gdyni odbyło się pierwsze spotkanie międzynarodowe z zespołem NRD.

Z czasem judo stawało się coraz popularniejsze. W latach sześćdziesiątych powstały kolejne sekcje przy klubach sportowych: m.in. „Jagiellonia” w Białymstoku, „Polonia” w Bydgoszczy, „Czarni” w Bytomiu, „Flota” w Gdyni, AZS w Gliwicach, Gdańsku i Poznaniu. Początkowo polskich zawodników trenowali Czesi. Później odwiedzili Polskę szkoleniowcy z NRD, którzy przyjęli pierwszy w Polsce egzamin na pierwszy dan. Przed Mistrzostwami Europy w Genewie przybył do Polski pierwszy trener z ojczyzny judo, Watanabe. W marcu 1963 roku prowadził zajęcia z polskimi zawodnikami i trenerami w TWF w Gdańsku. Efektem pomocy szkoleniowej japońskiego trenera był pierwszy w historii polskiego judo medal na międzynarodowym tatami. Wywalczył go na Mistrzostwach Europy w 1963 roku w Genewie Jan Okrój, zdobywając dla Polski brąz. Dwa lata później kolejny brązowy medal zdobył na Mistrzostwach Europy w Madrycie Kazimierz Jaremczak.