Hormony

Mgr Marta Bednarska
Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Marta Bednarska - absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

Endokrynologia zajmuje się działaniem hormonów oraz związanymi z nimi chorobami. Choroby endokrynologiczne to grupa bardzo różnorodnych chorób o różnych objawach i przebiegu. Hormony mogą wpływać praktycznie na wszystkie komórki i tkanki organizmu, a także na nastrój. Równowaga hormonalna jest więc bardzo ważna dla człowieka, jej brak powoduje szereg dolegliwości. Zaburzenia hormonalne oddziałują na zdrowie w szerokim jego spektrum. Jeden gruczoł dokrewny, który szwankuje, może zaważyć na pogorszeniu samopoczucia. Czasem wywołuje poważne choroby hormonalne (np. tarczyca Gravesa-Basedowa).

Co to są hormony?

Hormony to takie substancje, które pobudzają lub dezaktywują różnorodne mechanizmy komórkowe w określonych tkankach. Dzieje się tak dzięki temu, że w tkankach znajdują się receptory wrażliwe na określony rodzaj hormonów. Hormony wpływają na nasz rytm okołodobowy, wzrost, nastrój, libido, zmiany zachodzące podczas ciąży i wiele innych czynników – bardzo wiele więc od nich zależy.

Hormony są wytwarzane przez gruczoły, takie jak:
  • podwzgórze (np. wazopresyna i oksytocyna),
  • przysadka mózgowa (np. prolaktyna),
  • szyszynka (melatonina),
  • jądra szwu (serotonina),
  • gruczoł tarczowy (hormony tarczycy),
  • wątroba (np. trombopoetyna),
  • trzustka (np. glukagon),
  • kora i rdzeń nadnerczy (np. kortyzol),
  • nerki (np. renina),
  • jądra (androgeny),
  • jajniki (estrogeny),
  • grasica (tymulina),
  • ściany przedsionka serca (przedsionkowy peptyd natriuretyczny).

Choroby endokrynologiczne

Zaburzenia hormonalne dzieli się na dwie główne grupy. Gruczoły wydzielające hormony mogą wydzielać ich zbyt mało (niedoczynność) bądź też zbyt dużo (nadczynność) i wywoływać przez to określone objawy.

Nie zawsze jest to jednak takie proste, na przykład biorąc pod uwagę choroby tarczycy, można zauważyć, że mogą być one bardzo długo bezobjawowe, jak na przykład utajona nadczynność tarczycy. Choroby tarczycy są jednymi z najczęstszych chorób endokrynologicznych. Odrębną grupą chorób endokrynologicznych są guzy zaburzające funkcjonowanie gruczołów.

Zaburzenia hormonalne są przyczyną takich różnorodnych chorób, jak:

  • cukrzyca (zaburzenie wydzielania lub działania insuliny - hormonu produkowanego przez trzustkę),
  • ginekomastia (zwiększenie się piersi u mężczyzny wywołane różnymi czynnikami hormonalnymi),
  • zespół policystycznych jajników (zaburzenie funkcjonowania jajników wywołane nadmiarem androgenów - hormonów męskich),
  • hirsutyzm (nadmierne owłosienie wywołane nadmiarem hormonów męskich u kobiety),
  • akromegalia (zaburzenie wywołujące powiększenie się stóp, dłoni, języka, nosa i narządów wewnętrznych u osób dorosłych wskutek nadmiernej ilości hormonu wzrostu),
  • hiperprolaktynemia (zaburzenie dotykające zarówno kobiet, jak i mężczyzn, wywołane nadmierną ilością prolaktyny),
  • karłowatość przysadkowa (niewielki wzrost wywołany brakiem lub niedoborem hormonu wzrostu),
  • zespół Morgagniego-Stewarta-Morela (zespół chorobowy wywołujący wiele objawów, takich jak otyłość, hirsutyzm, brak miesiączki, cukrzyca i inne, spowodowany nadmierną ilością hormonu produkowanego przez korę nadnerczy),
  • choroba Addisona (niedobór hormonów kory nadnerczy, wywołujący wiele różnych objawów).

Zdarzają się także choroby, które obejmują funkcjonowanie kilku gruczołów naraz. Do takich chorób należy na przykład autoimmunologiczny zespół niedoczynności wielogruczołowej typu 1, 2 i 3.

Artykuły Hormony

Różnica płci nie odnosi się tylko do cech zewnętrznych. Ostatnie badania wykazały bowiem, że hormony płciowe chronią mężczyzn przed różnorodnymi chorobami zapalnymi.

Badacze wykazali, że obecność testosteronu u mężczyzn odpowiadającego za budowę mięśni, tembr głosu i owłosienie obniża ryzyko wielu chorób.

Menopauza jest naturalnym procesem, który przechodzi każda kobieta w określonym wieku. Wiele z nich obawia się skutków zmian hormonalnych, jakie zachodzą wtedy w ich organizmie. Naszym matkom ...

Menopauza jest okresem w życiu kobiety, kiedy następuje ostatnie krwawienie miesiączkowe, po którym przez 12 miesięcy okres nie występuje.<br />
Szacuje się, że średni wiek, w jakim dochodzi do pojawienia się przekwitania to ok. 50 lat. Jednak wystąpienie menopauzy zależy tak naprawdę od wielu czynników np. cech danej populacji, położenia geograficznego, czynników socjoekonomicznych, dziedzicznych, a także od tego czy kobieta pije alkohol, pali papierosy czy też stosuje środki antykoncepcyjne.<br />
<br />
W tym okresie w organizmie kobiety zachodzą zmiany hormonalne. W okresie premenopauzy ich stężenie spada (hormony nadnerczowe, hormon wzrostu, estradiol). Obserwuje się zaś wzrost FSH (na 6 lat przed menopauzą) oraz LH (4 lata przed menopauzą). Inaczej sprawa się ma w okresie postmenopauzalnym. Wtedy stężenie LH i FSK jest 5-10 razy większe, a poziom estradiolu staje się niższy.<br />
<br />
Kobieta chcąc sprawdzić czy przechodzi już okres menopauzy może dla potwierdzenia wykonać test. Jak go przeprowadzić? Wyjaśnia lekarz Łukasz Dubielecki.

Hormon wzrostu przyśpiesza przyrost masy mięśniowej organizmu poprzez zwiększenie syntezy białek i gromadzenie azotu. Jakie są znane stymulatory hormonu wzrostu i jak taki hormon działa?

Ostatnie badania wskazały na czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka piersi. Choroba ta jest bardziej prawdopodobna u kobiet z nadwagą oraz u tych, które piją dużo alkoholu i często palą.

Otyłość u kobiet może spowodować pojawienie się różnych zdrowotnych problemów.

Przyczyny rozstępów nie są jeszcze do końca poznane przez naukowców. Według niektórych badaczy rozstępy to po prostu efekt rozciągania skóry, który przekracza jej elastyczność. Według innych te ...

Seks po urodzeniu dziecka to trudny temat. Wiele kobiet nie ma sił ani chęci na zbliżenie z partnerem, gdy całą swoją uwagę poświęcają maluszkowi. Na szczęście można spróbować temu zaradzić.

W seksie po urodzeniu dziecka oprócz dobrego stanu zdrowia ważne jest także samopoczucie. Niestety, z tym bywa różnie. Młode mamy są stale zmęczone i niewyspane, nawet jeśli partner aktywnie uczestniczy w opiece nad dzieckiem. Ponadto zwykle nie czują się szczególnie atrakcyjne, a w wolnym czasie mają większą ochotę na mocny sen niż na seks ze swoim mężczyzną.

Antykoncepcja dla kobiet karmiących powinna bazować na mechanicznych metodach zabezpieczenia przed ciążą, takich jak prezerwatywy czy krążki naszyjkowe lub na tabletkach bez estrogenów.

O ciąży świadczy nie tylko brak okresu, poranne mdłości czy wymioty. Objawy ciąży to czasami również wstręt do konkretnego jedzenia czy zapachu, nietypowe zachcianki lub zmiana koloru skóry.

W czasie ciąży może się okazać, że ulubiony zapach (np. kwiatów) staje się nie do zniesienia, a inne zapachy, które kobieta tolerowała wcześniej, teraz powodują mdłości i wymioty.

Choroba Plummera to inaczej wole guzkowe toksyczne. Ta choroba tarczycy charakteryzuje się występowaniem guzków na tarczycy wydzielających dodatkowo hormony tarczycy, prowadząc do jej nadczynności.

Badanie ma na celu pomiar całkowitej ilości T4, czyli hormonu tarczycy. Tarczyca produkuje hormony, zwane trójjodotyroniną (T3) i tyroksyną (T4). Oba hormony pełnią ważną funkcję – regulowanie ...

Damski wąsik to problem wielu kobiet. Widoczne włoski nad górną wargą mogą szpecić nawet najładniejszą i najbardziej zadbaną twarz. Na szczęście, wąsik stosunkowo łatwo usunąć, jeżeli nie jest ...

Opóźnione dojrzewanie płciowe to termin, jakiego używa się, gdy u dziewcząt po 13. roku życia i u chłopców po 14. roku życia nie wystąpią pierwsze objawy pokwitania. Dojrzewanie to okres, kiedy ...

SHBG jest globuliną, która wiąże hormony płciowe – androgeny u mężczyzn, a estrogeny u kobiet. Synteza SHBG zachodzi głównie w wątrobie, w mniejszych ilościach w endometrium, gruczołach ...

Androstendion obok dihydroepiandrostendionu ( DHEA ) należy do androgenów nadnerczowych, czyli hormonów steroidowych wytwarzanych przez warstwę siatkowatą kory nadnerczy. Nadnercza  wytwarzają te ...

Aldosteronizm to choroba endokrynologiczna związana z nadmiernym wydzielaniem aldosteronu. Objawy choroby wynikają z nadmiernego wydalania potasu z organizmu i zatrzymania dużej ilości sodu.

Kto może być zagrożony niewydolnością nerek i dlaczego inne osoby są bardziej narażone na rozwój tej choroby niż inne?<br />
<br />
W grupie ryzyka najczęściej znajdują się osoby, które taką przypadłość odziedziczyły po przodkach. Jeśli w rodzinie ktoś cierpiał na niewydolność nerek, także i potomkowie mogą zmagać się z taką chorobą w przyszłości. Na to schorzenie układu moczowego cierpią też osoby, które urodziły się jako wcześniaki. Innymi czynnikami mającymi wpływ na pojawienie się niewydolności nerek jest też: cukrzyca, otyłość oraz uzależnienie od nikotyny. Ponadto mężczyźni są dużo bardzie narażeni na tą chorobę niż kobiety.&nbsp; W grupie ryzyka też mogą być osoby przyjmujące dużo antybiotyków, leków przeciwzapalnych czy te z chorobami ogólnoustrojowymi.<br />
<br />
Jakie objawy są alarmujące? Przede wszystkim jest to nadciśnienie tętnicze. W 10% przypadków daje ono sygnał o innej chorobie, wiec warto wykonać niezbędne badania (kreatyninę i badanie ogólne moczu i USG układu moczowego), aby poznać przyczynę takiego stanu. Nadciśnienie wtórne może być bowiem sygnałem, że dzieje się coś nie tak z miąższem nerek.<br />
<br />
Więcej o tej chorobie powie doktor Joanna Pazik.

Naukowcy od dawna zastanawiali się, czy ludzie wydzielają feromony. Niedawno przeprowadzone badania sugerują, że ludzie rzeczywiście mogą porozumiewać się za pomocą tych substancji.

Czy wydzielamy feromony?

Choroba Hashimoto to zapalenie gruczołu tarczowego, które jest jedną z najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy. Ta choroba autoimmunologiczna częściej występuje u kobiet powyżej 50. roku życia.

Choroba Gravesa-Basedowa to choroba autoimmunologiczna przebiegająca z nadczynnością tarczycy. Pojawia się wole tarczycowe, a także charakterystyczna orbitopatia tarczycowa.

Progesteron to hormon wydzielany przez jajniki, a także ciałko żółte i łożysko w trakcie ciąży. Jego głównym zadaniem jest przygotowanie błony śluzowej macicy do przyjęcia zapłodnionej komórki ...

Organizm zdrowego mężczyzny wydziela ok. 6 mg testosteronu dziennie. Niestety wraz z wiekiem jego poziom spada (ok. 1% rocznie), co może być przyczyną wstydliwych i nieprzyjemnych męskich ...

Pytania do eksperta

Zmiany skórne na dłoni, osłabienie i problemy z koncentracją

Witam, mam 25 lat, byłam u lekarza rodzinnego z powodu zmiany skórnej na dłoni - stwardnienie i opuchlizna - coś jakby obrzęk. Miałam już identyczną sytuację miesiąc wcześniej. Zrobiłam badanie krwi i mam podwyższone monocyty - 0,91 (norma 0,24-0,36) w % - 12,9 oraz podwyższone eozynofile - 0,49 (norma 0,04-0,36) w % - 6,9, OB - 2/5 i CRP 0,23. Ostatnio jestem bardzo osłabiona, szybko się ...
Odpowiada: lek. med. Agnieszka Barchnicka

Meszek na twarzy oraz ciemne włosy na brzuchu

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Jak pozbyć się wzdęć i bólu brzucha?

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Czy wynik TSH wskazuje na niedoczynność tarczycy?

Odpowiada: lek. med. Magdalena Szymańska
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

absolwent Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

absolwentka II Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »