Jad pszczeli

Jad pszczeli to najskuteczniejsza broń pszczół. Dzięki niemu mogą one stawać do walki. Jad pszczeli produkowany jest przez pszczoły robotnice i przez matki pszczele. Pszczelarze z czasem uodparniają się na jego działanie, a ponieważ składem przypomina jad żmii, uodparniają się też w pewnym stopniu na ten drugi. Tajemnica jadu pszczelego nie została jeszcze w pełni odkryta, cały czas trwają nad nim badania. Po użądleniu przez pszczołę człowiek odczuwa ból, a w miejscu ukąszenia pojawia się opuchlizna.

Skład jadu pszczelego

Jad pszczeli jest wydzieliną gruczołu jadowego pszczół robotnic lub pszczelej matki. To bezbarwna, kwaśna ciecz o pH 5,0-5,5. Ma słaby charakterystyczny zapach. Stanowi mieszaninę wielu związków. Skład jadu pszczelego nie został jeszcze całkowicie zbadany. Substancje, które do tej pory udało się wyróżnić, to: mellityna, adolapina, neurotoksyna, apamina, MCD, fosfolipaza A2, hialuronidaza, kwaśna fosfataza. Jad pszczeli jest odporny na niską i wysoką temperaturę. Ogrzewanie w stanie ciekłym do temperatury 100°C, a także zamrażanie nie wpływa na zmianę właściwości toksycznych jadu pszczelego. Każdy ze składników jadu pszczelego ma działanie farmakologiczne. Jad pszczeli zawiera również feromony alarmowe, które uwalniane w chwili żądlenia przez jedną pszczołę mobilizują do ataku inne.

Medycyna ludowa traktowała od zawsze jad pszczeli jako naturalny i skuteczny środek leczniczy w różnych postaciach reumatyzmu. Apiterapia to leczenie schorzeń produktami wytwarzanymi przez pszczoły. Na przykład leczenie miodem stosowane jest w przypadku chorób układu krążenia, układu oddechowego, układu pokarmowego, układu moczowego, skóry, błon śluzowych, hemoroidów i schorzeń ginekologicznych. Do leczenia wykorzystywane są też: propolis, pyłek kwiatowy i pierzga, mleczko pszczele, a także jad pszczeli.

Uczulenie na jad pszczeli

W trakcie użądlenia pszczoła wstrzykuje w ciało ofiary około 0,012 mg jadu. Taka ilość wystarczy, by osoba użądlona poczuła ból i pieczenie. Wokół miejsca użądlenia pojawia się obrzęk, lekkie zaczerwienienie i swędzenie. Uczulenie na jad pszczeli powoduje dodatkowo trudności w oddychaniu, atak serca, a nawet może doprowadzić do zapaści. Substancje będące potencjalnymi alergenami w jadzie pszczelim, to: mellityna, fosfolipaza i hialuronidaza. Pszczelarze zwykle uodparniają się na działanie jadu pszczelego.

Reakcja organizmu ludzi uczulonych na jad pszczół może być miejscowa lub uogólniona. W przypadku reakcji miejscowych dochodzi do przemijającego obrzmienia, świądu i pieczenia. W przypadku reakcji uogólnionych może dochodzić do silnego pieczenia i swędzenia całego ciała, obrzęków powiek, warg, a niekiedy gardła, co grozi uduszeniem. Skrajne reakcje uogólnione mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i śmierci.

Zastosowanie jadu pszczelego

Jad pszczeli ma właściwości lecznicze i używany we właściwy sposób pozytywnie wpływa na cały organizm. Stosowany jest w przypadku bólów reumatycznych, artretyzmu, gośćca, zapalenia korzonków nerwowych, egzemy, paradontozy, pyłkowicy, alergii, reumatoidalnego zapalenia mięśnia sercowego, choroby Buergera, zapalenia pęcherza moczowego.

 Istnieją dwa sposoby leczenia jadem: bezpośredni i pośredni. Sposób bezpośredni to kontrolowane żądlenie przez pszczoły przy użyciu specjalnych technik. Metoda pośrednia polega na wykonywaniu zastrzyków z jadu pszczelego, stosowaniu maści, mazideł, emulsji oraz robieniu inhalacji z jadu pszczelego.