Opatrunki i bandażowanie

Celem bandażowania jest przytrzymanie opatrunku, uszczelnianie rany, ocieplenie i przytrzymanie kompresu, unieruchomienie kończyny, zapobieganie zastojowi żylnemu. Bandażowanie kończyny górnej może dotyczyć: palca, kciuka, dłoni, łokcia i przedramienia; a dolnej: kolana, golenia i stopy. Opatrywanie ran ma natomiast na celu osłanianie rany, przyspieszanie jej gojenia i ochronę przed bakteriami, dzięki temu, że wszystkie opatrunki są fabrycznie sterylizowane.

Spis treści

Bandażowanie głowy i kończyn

Kończyny górne i dolne bandażuje się w podobny sposób, wykorzystując następujące techniki bandażowania:

Wyposażenie apteczki pierwszej pomocy

Apteczka pierwszej pomocy powinna być regularnie uzupełniana, ponieważ... »

opatrunek kłosowy wstępujący pełny lub niepełny – opiera się na wykonywaniu obwojów kolistych i powtarzaniu ich, tą techniką może być zabandażowany kciuk;
rękawiczka – jest to obwinięcie palców, opierające się na wykonywaniu obwojów kulistych i śrubowych;
opatrunek kłosowy wstępujący – dotyczy dłoni;
opatrunek kolisty śrubowy – wykonuje się od góry do dołu, tak by każda następna opaska pokrywała poprzednią, dotyczy przedramienia;
opatrunek żółwiowy rozbieżny – dotyczy łokcia i kolana, prowadzi się go najpierw obwojem kolistym, a następnie kieruje skośnie ku środkowi, i znów kolistym;
opatrunek kłosowy pełny wstępujący – stopa;
opatrunek kłosowy wstępujący – goleń.

Nieco inaczej wygląda bandażowanie głowy, wykonując tzw. czapkę Hipokratesa (zwaną mitrą). Aby zrobić obwój, potrzebna jest opaska dwugłowa, powstała albo ze zwinięcia jednej długiej opaski z dwóch stron, albo wskutek zeszycia ze sobą dwóch opasek.

Rodzaje opatrunków

Stosowanie konkretnych rodzajów opatrunków zależy od miejsca zranienia oraz od tego, jak bardzo rana jest rozległa i głęboka. Oto najważniejsze z nich:

opatrunek osłaniający – stosowany na obtarcia, rany mózgoczaszki, urazy oka, wytrzewienie (wydostanie się organu na zewnątrz ciała); istotą opatrunku osłaniającego jest osłonienie miejsca urazu i zbieranie krwi lub innych płynów ustrojowych, które mogą wyciekać z rany; jego wykonanie jest niezwykle proste – wystarczy na miejsce zranienia położyć gazik i obandażować go zwykłymi obwojami lub przykleić plasterkiem;
opatrunek uciskowy – służy do tamowania krwotoku z żył i tętnic i nie jest tożsamy z opaską uciskową; na zranione miejsce nakłada się gazę i usztywnia jakimś twardym przedmiotem wzdłuż miejsca zranienia; bandażuje się koliście zarówno zestaw, jak i ucisk;
opatrunek obłożeniowy – znajduje zastosowanie w przypadku zranienia, w którym ciało obce (np. gwóźdź, kawałek szkła) wbiło się dość głęboko w skórę i tamuje wypływ krwi – samodzielnie możemy go wyjąć tylko wtedy, gdy jest ono bardzo niedużych rozmiarów, w każdym innym przypadku należy zgłosić się z nim do lekarza; opatrunek obłożeniowy jest zbudowany z gazy oraz, jak sama nazwa wskazuje, przedmiotów, które „obkładają”, tj. usztywniają ciało obce, mogą to być np. dwie rolki bandażu; ten rodzaj opatrunku może znaleźć zastosowanie przy złamaniach otwartych, wówczas opatrywanie ran odbywa się tak samo, jakby kość była ciałem obcym;
opatrunek procowy – specjalny rodzaj opatrunku stosowany tylko przy urazach nosa, umożliwiający założenie go bez obandażowywania połowy głowy; na nos chorego zakładamy gazę oraz tniemy bandaż, który sięga za uszy i rozcinamy, żeby możliwe było zawiązanie supełków za uszami, łączącymi dwa paski bandażu.

Pisząc o bandażowaniu i opatrywaniu ran, warto wspomnieć jeszcze, czym jest chusta trójkątna. Stosuje się ją w przypadku zwichnięć bądź złamań obojczyka, kości ramieniowej, kości przedramienia lub dłoni. Zazwyczaj jest zrobiona z bawełny i służy do wykonania temblak a.

Przypisy

Chrząszczewska A., Bandażowanie, Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 1998, ISBN 83-200-2213-4.

Artykuły Opatrunki i bandażowanie

Rodzaje opatrunków

Rodzajów opatrunków jest kilka i stosowane są one w zależności od charakteru rany i jej umiejscowienia. Warto je znać, aby móc odpowiednio udzielić pierwszej pomocy przy ranach i złamaniach.

Urazy odnoszące się do okolicy stawu skroniowo-żuchwowego mogą powstać na wskutek takich sytuacji jak: silne uderzenie (wypadki samochodowe, sporty kontaktowe), nadmierne nagryzienie twardego przedmiotu lub nawet zbyt szerokie otwarcie ust. Objawami, jakie się wtedy obserwuje są: trudności w mówieniu, deformacje żuchwy, a także ból.<br />
<br />
Uraz, jakim jest zwichnięcie żuchwy wiąże się najczęściej z rozerwaniem torebki stawu skroniowo-żuchwowego, co zdarza się przy nawykowym, powtarzającym się zwichnięciu. Jeśli dojdzie do obustronnego zwichnięcia żuchwy, skutkiem takiego stanu są: niemożność zamknięcia ust, trudności w połykaniu i mówieniu, rozwarcie szczęk, napięcie mięśni twarzy, ból w stawie skroniowo-żuchwowym oraz broda wysunięta do przodu (w przypadku, gdy uraz dotyczy jednej strony jest ona przesunięta w stronę przeciwną do zwichniętego stawu).<br />
<br />
W takiej sytuacji zalecane jest wykonanie opatrunku, który w bardzo prosty sposób można wykonać przy użyciu chusty lekarskiej. Jak go wykonać? Pokaże lekarz Łukasz Dubielecki.

Inteligentny bandaż

Nowy wynalazek może okazać się rewolucyjny w leczeniu ran przewlekłych. Eksperci opracowali bowiem inteligentny bandaż, który wykrywa infekcję i identyfikuje szczep bakterii, który zainfekował ranę.

Pierwsza pomoc przy zranieniach

Zranienia to najczęstsze wypadki, których jesteśmy ofiarami. Mimo że skaleczenia i różnego rodzaju rany zdarzają się nam dość często, wymagają udzielenia natychmiastowej pomocy, bo zbyt duży upływ ...

Jeśli dochodzi do przerwania ciągłości skóry z towarzyszącą jej niewielką utratą krwi, z której tworzy się skrzep, takie zjawisko nazywamy skaleczeniem. Jakie są inne jego objawy i jak postępować w takim przypadku?<br />
<br />
Kiedy dojdzie do skaleczenia, charakterystycznymi objawami oprócz niewielkiego krwawienia są wtedy także: ból w okolicy zranionego miejsca, zaczerwienienie oraz (lub) obrzęk.<br />
<br />
Przede wszystkim ranę należy odkazić, a także nie dopuścić do tego, aby uległa zabrudzeniu, które może doprowadzić do nadkażenia. Ranę należy umyć i zdezynfekować. Przygotowując opatrunek, nie należy używać waty ani ligniny, które po przyschnięciu skaleczenia będą bardzo trudne do oddzielenia od podłoża. Najlepiej zaopatrzyć się w plaster z opatrunkiem, natomiast jeśli krwawienie utrzymuje się, trzeba ucisnąć skaleczone miejsce i zabandażować. Warto także wiedzieć, że skaleczenia, które są głębokie i zanieczyszczone ziemią mogą wymagać podania anatoksyny tężcowej. Dlatego najlepiej każde poważne skaleczenie skonsultować z lekarzem.

Odkażanie ran

Antyseptyka oznacza dosłownie „przeciw gniciu”. Obecnie za antyseptyki uważa się środki niszczące drobnoustroje, działające grzybobójczo, bakteriostatycznie i bakteriobójczo. Antyseptyka zajmuje ...

Ugryzienie przez psa

Ugryzienie przez psa może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Nigdy nie można bagatelizować nawet najmniejszego ugryzienia przez zwierzę, gdyż często psy są zaniedbywane przez właścicieli i ...

Apteczka pierwszej pomocy

Apteczka pierwszej pomocy jest zestawem leków, środków opatrunkowych , a także niektórych przyborów i narzędzi lekarskich. Powinna być umieszczona w szafce lub odpowiedniej walizeczce oznakowanej ...

Jeśli chodzi o uszkodzenia narządów ruchu, które są efektem urazów mechanicznych, to można je podzielić na trzy grupy: złamania, zwichnięcia oraz zamknięte obrażenia tkanek miękkich.<br />
<br />
Pierwsze z wymienionych to nic innego jak pourazowe przerwanie ciągłości tkanki kostnej, które może być bez przemieszczenia lub z przemieszczeniem, zamknięte lub otwarte. Ze skręceniem stawów (wraz z uszkodzeniem więzadeł) mamy do czynienia, gdy siła urazu przekracza mechaniczną wytrzymałość torebki stawowej, a zakres wywołanego przez tę siłę ruchu jest większy od fizjologicznego. Zwichnięcie cechuje się uszkodzeniem stawu z całkowitą utratą łączności powierzchni stawowych, zaś ostatnia z wymienionych grup, czyli zamknięte obrażenia tkanek miękkich można zaobserwować, gdy siła urazu nie doprowadza do przerwania ciągłości skóry, kości i elementów stawowych. Najczęściej spotyka się przerwanie ścięgien mięśni wewnętrznych ręki, trójgłowego łydki. Rany mogą być: cięte, tłuczone, postrzałowe, szarpane, kłute, miażdżone, drążące i powierzchowne oraz kąsane.<br />
<br />
W powyższych sytuacjach ma zastosowanie chusta trójkątna, która może zastępować bandaż. Jak wykonać z niej opatrunek? Podpowie lekarz Łukasz Dubielecki.

Ciągotka

Ciągotka albo inaczej priapizm to długotrwały wzwód prącia, który nie jest powiązany z pożądaniem seksualnym i nie ustępuje po wytrysku. Wzwód ten dotyczy tylko ciał jamistych prącia, natomiast ...

Kolana szpotawe

Kolana szpotawe to schorzenie kości, które występuje częściej niż kolana koślawe. Choroba występuje w wieku dziecięcym i zwykle obejmuje obie strony kończyny. Również u starszych kobiet mogą ...

Co na odleżyny?

Odleżyny powstają najczęściej u osób przewlekle chorych, w wyniku przewlekłego ucisku i nieprawidłowej pielęgnacji. Właściwa profilaktyka zapobiega ich powstawaniu.

Plastyka szyi

Zmarszczki najwcześniej pojawiają się na szyi, która traci swoją jędrność i staje się wątła. Można zapobiec temu procesowi poprzez lifting skóry szyi, należy pamiętać, że jest to zabieg inwazyjny.

Rekonstrukcja powieki

Rekonstrukcja powieki jest zabiegiem wykonywanym w przypadku wycięcia guza powieki lub jej urazu. Ta operacja oka wskazana jest szczególnie, gdy po wypadku lub zabiegu usunięcia guza nastąpił ...

Opadanie powiek można skorygować całkowicie lub częściowo.

Furuncle

Furuncle to choroba polegająca na ropnym zapaleniu mieszka włosowego i jego najbliższego otoczenia. Znana jest także pod nazwą czyraki skórne i furunkuł. Choroba pojawia się tam, gdzie skóra ...

Stanowi zapalnemu mieszków towarzyszy wytworzenie tzn. czopa martwiczego.

Korekcyjna plastyka nosa

Korekcyjna plastyka nosa ma na celu poprawienie wyglądu nosa, który najczęściej ma kształt garbatego, krzywego, wysokiego bądź wiszącego. Czasami zdarzają się nosy porozszczepowe, które wymagają ...

Czyraki

Czyraki skórne (ang. boils), inaczej zwane furunkułami (ang. furuncles) to ropne zapalenie mieszka włosowego i jego najbliższego otoczenia. Najczęściej pojawiają się tam, gdzie skóra narażona jest ...

Guzek czyraka po kilku dniach zamienia się w krostę, pod którą powstaje martwica.

Zespół niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg jest jednostką chorobową, którą można opisać jako uczucie drętwienia, swędzenia (wrażenie mrówek pod skórą), z jednoczesną nieodpartą potrzebą wstawania i poruszania się, ...

Kształt oczu

Kształt oczu można zmieniać dzięki operacji plastycznej. Oczy stanowią integralną część naszej twarzy, są postrzegane jako „zwierciadło duszy”. Niekiedy piękno oczu przysłonięte jest przez obudowę ...

Laparoskopia diagnostyczna

Kiedy wszystkie nieinwazyjne metody diagnostyczne zawiodą, jedynym wyjściem jest zajrzenie do wnętrza ciała ludzkiego i dokładne obejrzenie wszystkich narządów. Jeszcze niedawno w tym celu trzeba ...

Trokar jest jednym z narzędzi służących do wykonania laparoskopii (badania jamy otrzewnej).

Lifting ud

Lifting ud jest zabiegiem pozwalającym przywrócić napięcie skóry i jędrność tkanek górnej części nóg. Zabieg musi być poprzedzony konsultacją lekarską i szczegółowym wywiadem z pacjentem. Po ...

Jak dobrać soczewki?

Jak dobrać soczewki kontaktowe? To częste pytanie, które zadają sobie osoby chcące zamienić okulary na soczewki. Duża część osób nosząca soczewki ma zwiększoną samoocenę i lepsze samopoczucie na ...

Alternatywą dla okularów są soczewki. Jeśli chodzi o wybór tych najwłaściwszych należy poradzić się okulisty. Można je podzielić na 3 główne typy.<br />
<br />
Soczewki lecznicze (terapeutyczne) – są nośnikami leków lub pełnią rolę opatrunków np. przy urazach rogówki. Do korekcji wzroku służą soczewki twarde.<br />
<br />
Soczewki korekcyjne – są środkiem stosowanym do redukcji wad wzroku, zarówno tych wrodzonych jak i nabytych. Można je wybrać w zależności od czasu. Dostępne na rynku są więc te jednodniowe, tygodniowe, dwutygodniowe, miesięczne, trzymiesięczne lub nawet roczne. Mało tego, pojawiają się także coraz częściej soczewki przystosowane do ciągłego noszenia. W grupie tej można także wyróżnić kilka podtypów. Są więc soczewki sferyczne do korekcji dalekowzroczności lub krótkowzroczności, toryczne pomocne przy korekcji astygmatyzmu oraz progresywne do naprawy wady presbiopii (starowzroczności).<br />
<br />
Soczewki kosmetyczne – służą do zmiany koloru tęczówki oka lub kamuflażu zaćmy czy korekcji wielkości źrenicy.<br />
<br />
Na filmie można zobaczyć jak należy korzystać z soczewek.

Ból stóp

Ból stóp może być uciążliwy dla codziennego życia, może przeszkadzać w wykonywaniu codziennych czynności. Przyczyną bólu stóp mogą być różne schorzenia. Warto wiedzieć jakie.

Jednym w powikłań zachodzących u osób cierpiących na cukrzycę jest stopa cukrzycowa, która w najczarniejszym scenariuszu może grozić nawet amputacją kończyny. Mając na uwadze takie konsekwencje należy podjąć odpowiednią profilaktykę.<br />
<br />
Zaburzenia, jakie powoduje to schorzenie obejmują:<br />
<ul>
<li>
naczynia - czego efektem jest miażdżyca zarostowa kończyn dolnych,</li>
<li>
nerwy – zaburzenia odżywiania nerwów obwodowych  prowadzą do utraty pewnych funkcji np. zaburzenia dotyku, odczuwania bólu czy temperatury,</li>
<li>
kości – gdzie wskutek niedostatecznego odżywienia konsekwencją może być osteoporoza, martwica jałowa czy zapalenie,</li>
<li>
mięśnie – co powoduje zaburzenia równowagi między mięśniami przeciwwstawnymi i prowadzi do przykurczów,</li>
<li>
skórę – w wyniku czego dochodzi do zmian autonomicznych, które skutkują zaburzeniami ucieplenia, sprężystości i powstania owrzodzeń.</li>
</ul>
<br />
Diabetolog prof. Jan Tatoń odpowiada na pytanie jak osoba chora na cukrzycę powinna dbać o stopy.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin