Osobowość anankastyczna
Osobowość anankastyczna brzmi dość zagadkowo dla przeciętnego człowieka. Na czym polegają anankastyczne zaburzenia osobowości? Człowiek o cechach anankastycznych wykazuje nadmierną dbałość o porządek, jest za bardzo ostrożny, asekuracyjny i pełen wątpliwości. To często perfekcjonista, który nie pozwala sobie na połowiczne rozwiązania. Wszystko musi być „dopięte na ostatni guzik”, idealne nawet w najdrobniejszych szczegółach, tak jak wnoszą zarządzenia, regulaminy i wytyczne. Ludziom o cechach anankastycznych brakuje elastyczności, spontaniczności i swobody działania. Jakie są sztandarowe objawy osobowości anankastycznej?
Symptomy osobowości anankastycznej
Osobowość anakastyczną ujęto w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.5. Osobowość anankastyczna bywa inaczej określana jako osobowość kompulsyjno-obsesyjna. Nie należy jednak mylić anankastycznych zaburzeń osobowości z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi, czyli nerwicą natręctw, chociaż istnieje duże prawdopodobieństwo, że osoby przejawiające cechy kompulsji i natręctw mogą zachorować na zaburzenia z grupy nerwic. Jak manifestuje się osobowość anankastyczna? Oto typowe objawy kliniczne tego zaburzenia:
- zaabsorbowanie przez regulaminy, szczegóły, organizowanie, porządkowanie i inwentaryzowanie;
- podporządkowywanie się schematom postępowania;
- nadmierny i chorobliwy perfekcjonizm, utrudniający realizację zadań;
- nadmiar wątpliwości;
- przesadna ostrożność;
- sztywność i upór w postępowaniu;
- natrętne obsesje, niechciane myśli i impulsy;
- chorobliwa skrupulatność i sumienność, prowadząca do zbytniej koncentracji na efektywności i zaniedbywania przyjemności oraz relacji międzyludzkich;
- pedanteria, uległość wobec konwencji społecznych, ciągła kontrola umysłowa;
- zbytnia dbałość o porządek;
- brak elastyczności i otwartości na nowe rozwiązania;
- niezgoda na przekraczanie zasad moralnych, która nie wynika z tożsamości religijnej;
- niechęć do dzielenia się pracą z innymi z powodu przekonania, że tylko sami jesteśmy w stanie bezbłędnie wykonać zadanie;
- gromadzenie pieniędzy jako środka do zabezpieczenia się przed potencjalnymi katastrofami;
- skąpe wydawanie pieniędzy na siebie i innych.
Osoby przejawiające cechy anankastyczne często są perfekcjonistami i ambitnymi pracownikami, którzy niejednokrotnie szybko awansują w strukturach firmy. Ze względu na skrupulatne trzymanie się rozkazów i zaleceń pracodawców są postrzegani jako sumienni pracownicy, z wysoką motywacją do działania. Niestety, nierzadko osoby takie zatracają się w pracy, a na zaburzenia osobowości nakłada się kolejny problem – pracoholizm, kiedy człowiek zaczyna definiować siebie tylko i wyłącznie poprzez efekty pracy i karierę zawodową, a zaniedbuje rodzinę oraz przyjaciół. Zaabsorbowanie pracą i nadgodziny nie wynikają z deficytów finansowych w budżecie domowym, ale właśnie z problemów psychicznych. Osoby anankastyczne wykazują również zaburzenia w zakresie zachowań, w sferze emocjonalnej i poznawczej oraz wykazują niedostatki w kwestii samooceny. Ich sposób myślenia o sobie zależy często od oceny ze strony otoczenia. Osobowość anankastyczna to poważna choroba duszy, predysponująca do zachorowania na różne inne zaburzenia nerwicowe, która wymaga długotrwałej psychoterapii.
Artykuły Zaburzenia osobowości
Osobowość dyssocjalna cechuje się antyspołecznymi zachowaniami, lekceważeniem norm i reguł, niezdolnością do przeżywania empatii i poczucia winy oraz wykorzystywaniem innych dla osobistych korzyści.
Osobowość paranoiczna , osobowość depresyjna , osobowość schizoidalna, osobowość narcystyczna – to tylko niektóre rodzaje zaburzeń osobowościowych. Zaburzenia osobowości zostały zebrane w ...
Osobowość wieloraką określa się inaczej jako rozdwojenie jaźni, rozszczepienie osobowości, osobowość mnogą lub naprzemienną. Choroba objawia się istnieniem w jednym ciele kilku osobowości.
Ludzie z osobowością zależną bezustannie zabiegają o to, by ktoś się nimi opiekował. Boją się samotności i odpowiedzialności za własne życiowe wybory.
Osobowość unikająca charakteryzuje się nadmierną nieśmiałością, skrytością i introwertyzmem. Osoby lękliwe unikają kontaktów społecznych z obawy przed krytyką, ośmieszeniem i odrzuceniem.
Osobowość histrioniczna cechuje się dramatyzowaniem, teatralnością, spłyceniem afektywnym, prowokacyjnym zachowaniem, domaganiem się ciągłego zainteresowania i egocentryzmem.
Osobowość chwiejna emocjonalnie dzieli się na dwa podtypy – typ impulsywny i osobowość graniczną. Typowe cechy zaburzeń, to: labilność emocjonalna, pobudliwość, wybuchowość i gwałtowność reakcji.
Schizoidalne zaburzenia osobowości są często mylone ze schizotypią. Osobowość schizoidalna cechuje się m.in. brakiem bliskich relacji międzyludzkich, samotnictwem, introwersją i chłodem uczuciowym.
Paranoiczne zaburzenia osobowości cechują się podejrzliwością, nieufnością, wrogością, zadufaniem i tendencją do dopatrywania się złych intencji w neutralnych lub przyjaznych zachowaniach otoczenia.
Do zaburzeń nawyków i popędów zalicza się: patologiczny hazard, kleptomanię, piromanię i trichotylomanię – przymus wyrywania sobie włosów. Chorzy odczuwają niepodlegające kontroli impulsy.
Paranoja to ciężkie zaburzenie psychiczne. Ludzie, których dotknęła, nie potrafią normalnie żyć. Pojawiające się u nich ur ojenia uniemożliwiają funkcjonowanie w społeczeństwie. Chorym wydaje ...
Chłopiec rośnie, dojrzewa, staje się mężczyzną, zakłada rodzinę, staje się odpowiedzialny i opiekuńczy. Jest to naturalny kierunek rozwoju mężczyzny. Jak się jednak okazuje, nie każdego. Dla ...
Borderline to bardzo poważne zaburzenie psychiczne. Histeryczka , egoista – tak zwykle myślimy o osobach, które się śmieją, a już po chwili, zupełnie bez powodu, wpadają w złość lub apatię. ...
Zdjęcia
Video
Konsultanci działu Psychologia
psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego
