Osobowość depresyjna

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...
Osobowość człowieka kształtuje się przez całe jego życie pod wpływem życiowych doświadczeń. Ludzie różnią się między sobą pod względem nasilenia cech osobowości, a niektóre z nich sprzyjają pojawieniu się depresji. W jaki sposób osobowość wpływa na depresję, a w jaki depresja na osobowość? Czy osobowość depresyjna jest uznawana za zaburzenie osobowości?
Cechy osobowości a depresja
Jakie dokładnie cechy osobowości mogą sprzyjać wystąpieniu depresji? Które wymiary osobowości mogą odgrywać istotne znaczenie w rozwoju tego zaburzenia?
Samoocena
Znany ze zgłębiania tajników zagadnienia poczucia własnej wartości Nathaniel Branden uważa, że adekwatna samoocena, głębokie przekonanie o byciu wartościowym człowiekiem i zadowolenie z siebie dają człowiekowi niezwykłą siłę do pokonywania wszelkich życiowych trudności. Jeśli człowiek nie posiada poczucia własnej wartości, nie jest ono ugruntowane lub uzależnione jest od czynników zewnętrznych, wówczas zachwianie pozytywnego obrazu siebie może sprzyjać zaburzeniom depresyjnym.
Jeśli źródłem samooceny są relacje międzyludzkie, wówczas utrata bliskiej osoby, kłótnia czy zerwanie związku podkopują poczucie pewności siebie. Na podatność na depresję mogą składać się wobec tego przekonania i postawy dotyczące samego siebie, stanowiące źródło poczucia własnej wartości. Jeśli więc jakieś wydarzenie zostanie zinterpretowane jako zubażające pozytywną opinię na swój temat, może wywołać to reakcję depresyjną.
Tłumienie ekspresji
Tłumienie ekspresji ma silny związek z trudnością w wyrażaniu niektórych emocji, zwłaszcza gniewu oraz wrogości. Uważa się, że ponieważ kobiety w procesie socjalizacji uczą się empatii, wyrozumiałości i tłumienia przejawów agresji, stają się przez to bardziej podatne na doświadczenia depresyjne. Brak możliwości ekspresji i swobodnego wyrażania uczuć powoduje frustrację i przewlekłe napięcie emocjonalne, wiąże się też z szeregiem dysfunkcjonalnych założeń i przekonań, które sprzyjają zaburzeniom depresyjnym.
Poczucie zależności
Przekonanie o własnej zależności od innych częściej towarzyszy kobietom niż mężczyznom. Badania kliniczne potwierdzają też, iż poczucie bycia zależnym od drugiego człowieka czy też emocjonalne poleganie na innych mają duże znaczenie w podatności na depresję. Bycie zależnym oznacza brak pełnej kontroli nad własnym życiem, mniejszą decyzyjność, a wobec tego budzi się lęk i sprzeciw, których tłumienie może przejawiać się pod postacią zaburzeń depresyjnych lub w powiązaniu z innymi czynnikami sprzyjać wystąpieniu depresji.
Introwersja
Osoby, które cechuje introwersja, odczuwają poczucie dyskomfortu w sytuacjach społecznych, dlatego preferują samotne podejmowanie działań. Nie wynika to jednak z lęku, którego źródłem jest np. fobia społeczna, ale osobowościowych preferencji do unikania kontaktów z innymi ludźmi. Introwertyk czuje się dobrze sam ze sobą i ma znacznie mniejszą potrzebę przebywania w towarzystwie innych osób niż ludzie z wysokim natężeniem cechy przeciwstawnej – ekstrawersji. Introwersja wiąże się też z chwiejnością emocjonalną i tendencją do przeżywania negatywnych emocji. Introwertywne zachowania i przekonania danego człowieka mogą wiązać się z podatnością na depresję.
Podatność na stres
Duża podatność na stres i nieumiejętne radzenie sobie z napięciem w znaczącym stopniu wpływają na rozwój zaburzeń depresyjnych. Ludzie różnią się między sobą pod względem progu wrażliwości na stres. Im więcej sytuacji w życiu człowieka, kiedy napięcie przekracza próg tolerancji na frustrację, tym większe ryzyko reagowania lękiem i obniżeniem nastroju. Chociaż podatność na stres w znacznym stopniu związana jest z temperamentem człowieka, można wypracować lepszy styl radzenia sobie w trudnych sytuacjach i obniżać poziom stresu do takiego, który jest niezagrażający dla samopoczucia i zdrowia człowieka.
Wszystkie wymienione powyżej cechy wiążą się ze sobą i mogą być od siebie zależne. Z reguły więc praca nad lepszym funkcjonowaniem w jednej z nich wpłynie na polepszenie innej, np. wzrost poczucia własnej wartości zmniejszy podatność na stres. Przepracowanie trudności na którejś z wyżej wymienionych płaszczyzn może poprawić funkcjonowanie osoby reagującej na różne wydarzenia życiowe w sposób depresyjny.
Czy depresja zmienia osobowość?
Osobowość wpływa na ryzyko depresji, ale depresja wpływa na osobowość. W trakcie trwania choroby w oczywisty sposób zmienia się funkcjonowanie chorego, stąd zupełnie inne jest natężenie pewnych cech jego osobowości.
Okazało się, że w grupie osób zażywających leki doszło do najsilniejszych zmian cech osobowości, takich jak neurotyzm i ekstrawertyzm. Przy czym, w porównaniu z osobami stosującymi placebo, ekstrawertyzm nasilił się 3,5 razy, a neurotyzm zmniejszył się prawie 7 razy. Podobne, chociaż mniejsze zmiany w osobowości rozwijają się pod wpływem pracy psychoterapeutycznej w nurcie poznawczo-behawioralnym. W obu przypadkach uważa się je za czynnik, który prowadzi do wyzdrowienia i może skutecznie zapobiegać nawrotom zaburzeń depresyjnych.
Artykuły Depresja i mania
Jak rozróżnić gorszy dzień od rzeczywistej depresji? Otóż istnieją objawy, których wystąpienie może być zapowiedzią tego problemu emocjonalnego. Jeśli zauważysz je u siebie, udaj się do specjalisty!

Depresja i mania to zaburzenia nastroju. Wiele osób traktuje depresję jako wymysł, wymówkę, która pozwoli na nieproduktywną pracę, lenistwo. Głęboki, uporczywy smutek, który nie pozwala na ...

Depresja maskowana przybiera „maski” innych dolegliwości chorobowych, np. zaburzeń snu, anoreksji, myśli natrętnych albo zaburzeń lękowych. Jak rozpoznać depresją atypową?
Aleksytymia oznacza dosłownie „brak słów dla emocji”. Inaczej bywa określana jako analfabetyzm emocjonalny albo ślepota uczuciowa. Aleksytymik myli stany uczuciowe z pobudzeniem fizjologicznym.
Według ostatnich badań naukowych, depresja w połączeniu z zażywaniem antydepresantów może przyczynić się do zwiększenia ryzyka udaru mózgu. Stwierdzenie to dotyczy w szczególności kobiet.

Antydepresanty wydawane są wyłącznie na receptę. Do głównych leków przeciwdepresyjnych należą związki trójpierścieniowe, SSRI, inhibitory monoaminooksydazy oraz stabilizatory nastroju, np. sole litu.
Wyuczona bezradność przypomina bardzo depresję. Osoby bezradne i depresyjne wierzą w swoją bezwartościowość, nieskuteczność działań, roztaczają wizję samych porażek, są bierne i apatyczne.
Depresja wśród dzieci i młodzieży to coraz częstszy problem. Niestety, brak apetytu, drażliwość, dąsy, złe wyniki w nauce odczytuje się częściej jako problem wychowawczy niż zaburzenia nastroju.
Depresja anaklityczna to rodzaj depresji u niemowląt w wyniku długotrwałego rozstania z matką. Maluch odseparowany od matki jest apatyczny, drażliwy, nie chce jeść i wykazuje zahamowania rozwoju.

Depresję endogenną nazywa się zamiennie depresją ciężką albo depresją dużą. Powstaje ona w wyniku zaburzeń biologicznych. Objawy osiowe to melancholia i utrata radości życia.

Depresja jednobiegunowa objawia się m.in. smutkiem, niską samooceną i lękiem. Przeciwieństwo depresji jednobiegunowej to depresja dwubiegunowa, inaczej zaburzenie maniakalno-depresyjne.

Epizod maniakalny to zaburzenie afektywne, które objawia się euforią, podnieceniem psychoruchowym, drażliwością i wzrostem samopoczucia. Stany maniakalne mogą wiązać się z objawami psychotycznymi.
Cyklotymia to utrwalone zaburzenie nastroju, które charakteryzuje się niestabilnością samopoczucia. Cyklotymik doświadcza wahań nastroju od lekkiej postaci depresji do stanów hipomanii.
Kto jest najbardziej narażony na depresję ? Bez wątpienia kobiety. Ryzyko depresji u kobiet jest dwukrotnie większe niż u mężczyzn. Dodatkowo bardziej narażone na depresję są kobiety rozwiedzione ...

Depresja postrzegana jest w społeczeństwie jako wstydliwa przypadłość. Znanych jest jednak wiele osób ze świata show-biznesu czy polityki, które otwarcie mówią o swojej chorobie. Wśród nich należy ...

Dzięki postępowi medycznemu rozwinęły się również metody leczenia depresji . Sposoby, które stosowano wcześniej – odpowiednia dieta, upuszczanie krwi, elektrowstrząsy i lobotomia – dziś stopniowo ...

Depresja pogarsza jakość życia chorego, ogranicza jego zdolność do pracy i nauki, wpływa na kontakty z bliskimi. Co zrobić, gdy praca przestaje być możliwa? Czy wrócić do pracy po epizodzie ...

Depresję bardzo trudno jest zdiagnozować, dopóki nie manifestują się nasilone objawy. Niestety nie ma nadal opracowanych testów laboratoryjnych czy też badań obrazowych, które pomogłyby w ...

Depresja to ciężka choroba – można ją jednak pokonać. By tak się stało, trzeba przede wszystkim zacząć się leczyć. Ten krok jest dla chorego zwykle bardzo trudny. Często, mimo coraz gorszego ...

Szacuje się, że kobiety chorują na depresję aż dwa razy częściej niż mężczyźni. Jaki jest dokładny związek depresji z płcią i czy rzeczywiście kobiety są bardziej podatne na zaburzenia nastroju? Z ...
Rozpoczęcie leczenia depresji to dla chorego może być bardzo trudny moment, wiążący się ze zgodą na wizytę u lekarza psychiatry lub lekarza pierwszego kontaktu, zrozumieniem diagnozy i akceptacją ...

Wiele osób traktuje depresję jak wyrok i poddaje się jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Tymczasem, chociaż choroba jest ciężka, można ją pokonać. Jednym z rodzajów depresji jest dystymia. ...
Samobójstwo to tragedia, która zdarza się coraz częściej. Czasem nie da się jej zapobiec, ale są również takie sytuacje, kiedy człowiek daje otoczeniu znać, że dzieje się z nim coś złego, że życie ...

Depresja to najczęściej występujące zaburzenie nastroju. Należy pamiętać, że tylko lekarz może w pełni zdiagnozować i orzec, że dany pacjent cierpi na zaburzenia nastroju. Testy psychologiczne ...
Jesteś zmęczony, nie możesz spać, boli cię głowa, serce albo żołądek, nie masz apetytu? Uważaj, to może być depresja . Ta podstępna choroba objawia się nie tylko złym nastrojem. Spadek ...

Rodzina i przyjaciele osób chorych na depresję często nie wiedzą, jak zachowywać się w ich towarzystwie, co robić, co mówić, czego unikać. Nie wiedzą, jak dana osoba zareaguje i czy nie zrobią jej ...

Depresja dotyka i kobiety, i mężczyzn. Panom trudniej jednak zdecydować się na leczenie. Bo przecież facet to twardziel, a chłopaki nie płaczą. Jak więc mogliby się przyznać do słabości? Gdyby ...

Sport to zdrowie . Czy może być panaceum na wszystkie choroby? Czy w przypadku depresji sport może poprawić samopoczucie ? Większość twierdzi, że sport gwarantuje zadowolenie z życia. Lekarze i ...

Depresja duża, depresja lękowa, depresja poporodowa, depresja sezonowa, depresja maskowana – to tylko niektóre rodzaje depresji. Klasyfikacja zaburzeń depresyjnych jest trudna i niejednoznaczna. ...

„Jest taki dzień i każdy tak ma, że czasem jest źle i jakoś nie tak, a potem jest noc i znowu jest dzień i uwierz mi, że uśmiechniesz znów się”. Tak mówią słowa piosenki i jej autor ma rację, ...

Trudno wskazać konkretne przyczyny depresji, ponieważ jest to schorzenie o wielopłaszczyznowym podłożu, stąd też istnieje kilka hipotez, które przybliżają złożoność patomechanizmu choroby. ...

Według najnowszych badań przeprowadzonych przez amerykańskich naukowców, psychoterapia kognitywna (poznawcza) jest skuteczną metodą zwalczania objawów depresji . Co więcej, okazuje się, że ...
Neurofeedback to nowoczesna metoda terapii, która według badaczy z Uniwersytetu w Montrealu może okazać się skuteczna w leczeniu depresji . Jest to terapia pokrewna do biofeedbacku, która pozwala ...

Szaro, ponuro, dzień coraz krótszy – jesień to moment, kiedy najczęściej atakuje nas depresja sezonowa. SAD (ang. Seasonal Affective Disorder) powoduje obniżenie nastroju, rozdrażnienie, senność , ...

W zależności od rodzaju depresji , nasilenie i rodzaj objawów u chorych może mieć inny charakter. Ze względu na czas trwania zaburzenia nastroju depresję dzieli się na epizod depresyjny, ...

Depresja (ang. depression ) to poważna choroba afektywna, która skutecznie obniża jakość życia. Dlatego dobrze jest zrobić wszystko, by jej zapobiec. W tym celu należy poznać, jakie są pierwsze ...

Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się naprzemiennym występowaniem depresji i manii. Są to dwa zupełnie odmienne stany, które łączy jedna rzecz, a ...

Smutek , zniechęcenie, niewytłumaczalne poczucie przygnębienia i brak zrozumienia ze strony najbliższych. To tylko niektóre trudności, które towarzyszą każdego dnia osobie z dystymią. Jeszcze nie ...



