Paraliż senny

Paraliż senny bywa określany zamiennie jako porażenie przysenne albo paraliż przysenny. Osoby, które doświadczyły kiedykolwiek paraliżu sennego, relacjonują, że jest to zjawisko dziwne, trudno wytłumaczalne i przerażające. Paraliż senny zalicza się do zaburzeń snu. Stan ten pojawia się najczęściej w momencie, kiedy człowiek zasypia lub wówczas, kiedy przechodzi ze snu do czuwania, czyli budzi się. Jak objawia się paraliż przysenny? Z czego wynika i jak sobie z nim radzić?

Czym charakteryzuje się paraliż senny?

Niektórzy zaliczają paraliż przysenny do rodzaju zjawisk paranormalnych. Osoba doświadczająca porażenia przysennego budzi się w nocy z dziwnym poczuciem otaczającego ją „zła”. Ma wrażenie, że ktoś uciska jej klatkę piersiową, że ciężko jej oddychać. Nie może się poruszyć ani wydać z siebie żadnego dźwięku. Wpada w panikę, jest przerażona, widzi dziwne postaci poruszające się wokół łóżka i słyszy zagadkowe głosy – zaczyna się zastanawiać, czy przypadkiem to nie są jakieś demony albo duchy. Antropolodzy przypisują paraliżowi przysennemu rolę kulturotwórczą. Paraliż senny, według nich, miałby się przyczynić do powstania w wielu kulturach motywu demona nocnego, który obezwładnia swoją ofiarę z zamiarem wykorzystania jej seksualnie.

Objawy paraliżu sennego

Przede wszystkim katapleksją, czyli porażeniem mięśni, z jednoczesnym zachowaniem pełnej świadomości. Osoba doświadczająca porażenia przysennego czuje niemoc, nie może się poruszyć, otworzyć oczu ani nic powiedzieć. Ponadto, pojawiają się dziwne doznania psychiczne, np. halucynacje dźwiękowe, wizualne i dotykowe – słyszenie ogłuszającego dudnienia, dzwonienie w uszach, poczucie bezwiednego spadania w dół lub przygniatania kończyn. Objawom tym towarzyszy bardzo często przekonanie, że zostało się nawiedzonym przez złe moce albo obce istoty, przyspieszony rytm serca, panika, przerażenie, ogromny strach. Katapleksja może dotyczyć wszystkich partii mięśni albo mieć charakter częściowy – obejmować tylko ramiona, nogi i górny tułów. Jedyne mięśnie, nad którymi człowiek zachowuje kontrolę w czasie paraliżu sennego, to mięśnie oddechowe. Z tego też względu wykonywanie szybkich wdechów i wydechów może ułatwić wybudzenie się.

Paraliż przysenny trwa zazwyczaj bardzo krótko i często sam przechodzi albo w sen, albo w czuwanie. Badania dowodzą, że nawet połowa populacji przynajmniej raz w życiu doświadczyła epizodu paraliżu sennego. Jeżeli jednak porażenie przysenne powtarza się notorycznie u tej samej osoby, można podejrzewać u niej zespół chorobowy o nazwie narkolepsja. Dlaczego dochodzi do paraliżu sennego? Zjawisko to wiąże się z porażeniem mięśni wskutek zahamowania neuronów w rdzeniu kręgowym, które odpowiadają za utrzymywanie napięcia mięśniowego. Jest to fizjologicznie uwarunkowany mechanizm, który zapobiega wykonywaniu przypadkowych ruchów w czasie snu, by nie zrobić sobie lub komuś krzywdy.

Po prostu mózg „wyłącza” mięśnie i je rozluźnia, co przypomina właśnie stan porażenia. W przypadku porażenia przysennego mózg wysyła impulsy do rdzenia kręgowego w niewłaściwym momencie, tzn. wtedy, kiedy człowiek zaczyna się gwałtownie wybudzać w fazie snu REM – fazy szybkich ruchów gałek ocznych albo podczas zasypiania, gdy nie doszło jeszcze do utraty świadomości. Paraliż przysenny przypomina stan między jawą a snem. Badania sugerują też, że porażenie przysenne może być dziedziczne, tzn. jeżeli nasi rodzice doświadczali stanu porażenia przysennego, bardzo prawdopodobne, że my również doświadczymy tego dziwnego stanu w czasie snu. 

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., (red.), Zaburzenia snu [w:] Psychiatra, t. 2, Urban&Partner, Wrocław 2002, ISBN 83-87944-72-6.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
44

Komentarze (20)

~Dottie
~Dottie

Nie wiem czy to czego doświadczam to paraliż przysenny... Dość często wybudzam się z uczuciem totalnego bezwładu, dosłownie czuję jakby moje ciało odłączyło się od duszy, nie mam nad nim żadnego panowania. Zazwyczaj staram się wtedy wstać i po jakimś czasie odzyskuję pełną władzę w kończynach. Strasznie się tego boję, a lekarze nie wiedzą o co chodzi... Od kilku lat leczę się na depresję i stany lękowe, a te moje nocne dziwne wrażenia zaczęły się po lekach antydepresyjnych, choć psychiatra twierdzi że to niemożliwe. Bardzo chciałabym się tego pozbyć, boję się że kiedyś zapadnę w śpiączkę, albo dostanę paraliżu :(

Odpowiedz
~Marlin
~Marlin

jak ja się ciesze, że pojawił się ten wpis. Dziękuję bardzo, już się bałam że jestem jakaś opętana albo chora umysłowo.

Odpowiedz
~Anonim.
~Anonim.

@~Dottie: Paraliz senny jest nie grozny zeby z niego wyjsc wystarczy sobie powiedziec podswiadomie "wychodze z paralizu" i starac sie ruszyc.

Odpowiedz
~Slyy
~Slyy

Co dwa lub trzy tygodnie mam paraliż przysenny najczęściej go doświadczam kiedy zasypiam pomiędzy drugą ,a trzecią w nocy. Co ciekawe pierwszy paraliż u mnie się pojawił w dzień i z tego co pamiętam niezły strach mnie obleciał. Jednak na dzień dzisiejszy kiedy paraliż się pojawia od razu wiem ,że to paraliż i po prostu czekam kiedy minie . Reasumując w trakcie paraliżu nie wpadajcie w panikę i się zrelaksujcie to żadne duchy itp. Się nie pojawią.

Odpowiedz
~Slyy
~Slyy

@~Dottie: Czytając pierwsza część twojej wypowiedzi od razu skojarzyłem fakt dotyczący odłączenia duszy od ciała z oobe, jednak czytając dalej wysuwam wniosek ,że to zwykły paraliż przysenny. Dziwne ,że lekarze nie wiedzą o co chodzi bo to zjawisko jest dosyć powszechne. Jak już pewnie zauważyłaś nie tylko ty tego doświadczasz ,tak więc raczej nie ma co panikować w sprawie śpiączki . Sama wiedza o tym zjawisku mi osobiście bardzo pomogła i kiedy zapadam w paraliż to po prostu leże do czasu ,aż się skończy. Mój rekord to ok 15 min ,więc po za tym ,że takie leżenie jest nieco irytujące to tragedii nie ma.

Odpowiedz
cykoria
cykoria

moje stany dzieję się po drzemkach w trakcie dnia. próbuję wstać przekręcić się, ale zaraz wracam do punktu wyjścia, okazuje się, że moje położenie nie zmieniło się,że to był tylko sen. mam wrażenie, że wstaję, spadam z łóżka, ale to się nie dzieje.wymuszam specjalnie myślami takie rzeczy, które mogą mnie obudzić, celowo próbuję spaść z łóżka, ciało ani drgnie, chociaż mam wrażenie, że przed chwilą do tego doszło. po kilku takich próbach poruszenia konczynami w koncu sie budzę i wpadam w przeażenie. próbom obudzeni się towarzyszy uczucie, jakbym była porażona, widzę a przykład tylko jednym okiem, mam niedowład koczyn. nie wiem pod jaką definicję to podpiąć-paraliż senny, czy fałszywe przebudzenie? może jeszcze coś innego. boję się spać, ale senność czuję cały dzien. boję się, że te stany mogą być związane z tabletkami, które przyjmuję na stany lękowe.

Odpowiedz
~wtajemniczony w PA
~wtajemniczony w PA

@cykoria: OK jesli nie wiezycie ze w czasie paralizu przysennego atakuja nas prawdziwe zle byty astralne to powiedzcie gdy zdazy wam sie paraliz " Jezu pomoz" gwarancja - sami zobaczycie.

Odpowiedz
~ana
~ana

ana
doswiadczylam paralizu sennego pierwsz raz pojawil sie ok. miesiac temu byla godzina 3 w nocy pojawilo sie nagle nie moglam sie ruszac wydobyc z siebie glosu chcialam krzyczec ale nie moglam slyszalam jakby ktos krzyczal i mialam wrazenie jak kto dotyka mojej koldry po chwili przeszlo mi ale juz nie zasnelam z powrotem bylam tak zestresowana. pojawilo sie to u mnie jeszcze dwa razy. Przez dwa lata leczylam sie na stany lekowe wlasnie jak je odsatwilam to pojawil sie paraliz, moze jakis skutek uboczny.

Odpowiedz
~foxy
~foxy

@~Dottie: moze to zachowanie sugeruje, ze prawdopodobnie kiedys doswiadczysz oobe?

Odpowiedz
~Ala
~Ala

Mam na imie Alicja mam 16 lat, po raz pierwszy gdy mi się to przydażyło miałam jakieś 13-14 lat czułam tylko że ktoś mnie obserwuje strach i że ktoś chce mnie zabić tak zdażyło mi się trzy razy. Jak nie dawno spałam u mojego chłopaka Pawła to na chwile poszłam do innego pokoju się położyć i jak zawsze przed snem rozmawiałam sama ze sobą po chwili odwracam się do tyłu i zawołałam mojego chłopaka ale po chwili przypomniałam sobie że jest on w pokoju obok i wtedy właśnie poczułam że ktoś jest za moimi plecami poczułam uścisk na boku i wtedy czułam się jak by ktoś chciał mnie zgwałcić. Gdy udało mi się otworzyć oczy ujrzałam czarną postać stojącą nademną znów zamknełam oczy i otworzyłam a ona przyklękła obok łóżka, chciałam się ruszyć zawołać o pomoc ale nie mogłam nic zrobić. Zaczełam szybko oddychać i się obudziłam z tego dziwnego stanu. Mój chłopak powiedział mi że to nie trwło nawet 10 min gdy od niego poszłam po prostu nawet nie zdążyłam zasnąć.nsatępnego dnia czułam tylko ten paraliż i strach mogłam ruszać tylko stopoami, próbowałam obudzić mojego chłopaka ale to mi się nie udało. Dopiero jak to mi mineło go obudziłam.

Odpowiedz
~Wikus
~Wikus

po perwsze czy jak jestem w paralizu czy ktos moze zlapac za nogi i ciagnac (nie tak delikatnie ale mocno ze jedenn zamach i ktos wlodowal na ziemi i jak sie to zaczelo to na poczatku czul rece ktore lapia go za nogi a on chcial sie szybko uwolnic ale postrzeg ze jest w paralizu sennym , a jak upadl to czul polowe bolu ze upadl i slyszac kroki pomyslal ze to jego mama go zaras obudzi a sam chcial sie szybko uspokoji ale po kilku sekundach postrzeg ze te kroki do jego mamy nie naleza i sie budzi czy napewno to byl paraliz senny byla wtedy 4.00 nad ranem

Odpowiedz
~antyos
~antyos

Na poczatku było ciężko ale teraz wycwiczylem sobie taki myk ze z paraliżu przechodze w świadomy sen. Pewnie jak każdy z was podczas paraliżu szamoczecie się w sobie próbując jak najszybciej się obodzic. Piski w uszach czasami dziwne wizje wrażenie ze zaraz stanie wam serce i ten mega potężny strach... A sprobujcie nic nie robić podczas ataku to mowie wam ze samo minie jak się przyzwyczaicie. Mi niestety przeszło ale mam nadzieje ze wróci!

Odpowiedz
~antyos
~antyos

Na poczatku było ciężko ale teraz wycwiczylem sobie taki myk ze z paraliżu przechodze w świadomy sen. Pewnie jak każdy z was podczas paraliżu szamoczecie się w sobie próbując jak najszybciej się obodzic. Piski w uszach czasami dziwne wizje wrażenie ze zaraz stanie wam serce i ten mega potężny strach... A sprobujcie nic nie robić podczas ataku to mowie wam ze samo minie jak się przyzwyczaicie. Mi niestety przeszło ale mam nadzieje ze wróci!

Odpowiedz
~dora
~dora

miewam paraliz senny od wielu lat. zanim dowiedzialam sie co to jest juz umialam sobie z tym radzic. potrafie sie obudzic poprzez intensywne ruszanie palcami stóp :) i umiem go rozpoznac zanim sie zacznie: ZAWSZE zaczyna sie od tego ze sni mi sie ze gdzies jakies swiatlo nie dziala np ze wstaje w pokoju lub ide do kuchni i jest ciemno i probuje zapolic swiatlo ale wlacznik nie dziala. wtedy wiem ze zaraz "powinnam" zaczac sie bac i w tych momentach nastepowal "atak". teraz zaczynam intensywnie machac palcami stop :) i co prawda wymaga to maksymalnego wysilku a wybudzenie sie jest nieprzyjemne jak po karuzeli ale dziala. pozdrawiam

Odpowiedz
~michał
~michał

Miałem takie doświadczenie jednak wspominam je jako coś niesamowicie pozytywnego. W pierwszej chwili przerażenie i strach jednak gdy sobie uświadomiłem że i tak nic nie mogę zrobić zacząłem poddawać się temu procesowi. Czułem osobę która stoi nade mną od której bije niesamowita energia w pewnym momencie zacząłem przyciągać tą energię do siebie i rozkoszować się nią, postać zaczęła odchodzić jednak ja tego nie chciałem gdy poszła do drugiego pokoju (słyszałem kroki i trzeszczenie podłogi) zacząłem podświadomie ją przyciągać i prosić żeby wróciła, chciałem żeby przyszła i postała przy mnie tak abym mógł czerpać z niej energię. Przeżycie niesamowite i mam nadzieję że będę miał przyjemność przeżyć to jeszcze raz

Odpowiedz
~justa
~justa

dokładnie to wrażenie "czegoś złego" wokół...dobrze, że to wszystko da się tak "medycznie" wytłumaczyć. Zastanawia mnie jedno, doświadczyłam paraliżu sennego kilka razy na przestrzeni jednego roku, nigdy wcześniej tego nie przeżyłam i już od jakiegoś roku mam spokój...zastanawia mnie czy mógł u mnie wywołać to stres czy to po prostu taki zbieg okoliczności? Miałam bardzo nieciekawy czas, opłakiwałam stratę bliskiej osoby

Odpowiedz
~katrina
~katrina

Faktycznie, wiedza pomaga i muszę powiedzieć że kamień spadł mi z serca , myslałam że jestem poważnie chora...ahahah dzieki za te informacje, teraz moge się spokojnie porelaksować podczas paraliżu, kto by pomyślał że to takie proste. Bardzo dziekuję!!!

Odpowiedz
~Thomson
~Thomson

Co jakiś czas pojawia się to zjawisko też u mnie. Zdążyłem się już przyzwyczaić i doskonale już znam uczucie kiedy wiem, że następne 10 minut będą dziać się przysłowiowe jaja. Sposoby mam tak naprawdę 3. Kiedyś przeczytałem, że można się z tego wybudzić przyspieszając oddech ale to nigdy u mnie nie działało. Któregoś razu na spokojnie zacząłem próbować ruszać każdą częścią ciała i bingo! Okazało się, że w moim przypadku mogę ruszać palcami u stóp, podciągnięcie ich do góry zawsze odblokuje mi stopy potem nogi i idzie już samo. Spróbujcie, każdy znajomy, który to miał potwierdza skuteczność:) Inna sprawa to spać na boku, największe szanse na paraliż są kiedy śpi się na plecach i wtedy też zwykle towarzyszy temu silny skurcz i uciskanie klatki piersiowej w towarzystwie mrocznych zjaw. Najlepiej obrócić się na bok w stronę ściany, żeby tym samym ograniczyć pole widzenia. Nie wolno się tego bać żeby samemu nie podkręcać dramaturgii. Kwestia wiary w moim przypadku jest najważniejsza, ktoś powie, że bzdury, inny powie racja. Na około 30 paraliżów sennych, które przebyłem, nie doświadczyłem żadnego będąc w stanie łaski uświęcającej. Za każdym razem nad tym myślałem i się potwierdza w każdym jednym przypadku. Coś w tym jest na pewno skoro moi znajomi ateiści w stanie paraliżu sennego nie wiedzieć dlaczego zaczynają się modlić. Powinno się o tym mówić na lekcjach biologii i chyba nawet bardziej religii w podstawówce bo gdybym sam nie czytał o tym wcześniej i nie wiedział jak psychicznie sobie z tym poradzić, miałbym skrzywienie na długi czas.

Odpowiedz

Pytania do specjalistów

Paraliż senny u 19-latka

Mam paraliż senny nie wiem co robić mam objawy jak nie moge niczym ruszyc tylko gałkami ocznymi nie moge nieć powiedzieć słysze bardzo głośny pisk strach co robić udać sie z tym do lekarza czy nie

Odpowiada: Mgr Magdalena Brabec Mgr Magdalena Brabec i 2 innych
Paraliż senny - co mam zrobić?

Dobry wieczór. Bardzo bym prosiła o odpowiedź. Całymi dniami płaczę i chyba zapłaczę się na śmierć. Nikt nie może mi pomóc, a to jest jedyne miejsce, w którym mogę opisać swój ból. Mój problem polega chyba na czymś neurologicznym, tzn. kładę się spać...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~AndrzejZ Forum Zdrowie 2 odpowiedzi Paraliż senny ~AndrzejZ:

Witam, mam 21 lat, od kiedy pamiętam doświadczam paraliżów sennych. Nieprzyjemne uczucie, ale jakoś specjalnie mi to nie przeszkadza, bo albo z ogromnym wysiłkiem się "wybudzam" (choć zazwyczaj mam potem jeszcze z kilka takich cykli), a czasami po prostu...

~Marcin G. Forum Psychologia 8 odpowiedzi Pulsowanie w uchu i ciarki na ciele podczas zasypiania ~Marcin G.:

W moim przypadku jest wyczowalne i to nawet bardzo. Postaram sie to opisac najlepiej jak moge aczkolwiek... Mam 30 lat. Leze w lozku i staram sie o niczym nie myslec, zaczyna sie dziwne pulsowanie w prawym uchu, przechodza mi ciarki po caly ciele od glowy...

pokaż 5 następnych

Artykuły Zaburzenia snu

Zaburzenia snu Problemy ze spaniem

(...) ów z pamięcią Eksperymenty przeprowadzone na myszach wykazały, że zaburzenia snu mają ścisły związek z zakł ... jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak zaburzenia snu mogą wpływać na codzienne funkcje psychiczne, szczególnie na funkcje ... . Okazuje się bowiem, że te dwa czynniki są ze sobą ściśle związane.(Brak koncentracji, Problemy ze snem, Zaburzenia...

Zaburzenia snu Chodzisz późno spać? Będziesz mieć koszmary!

Przy obecnym tempie życia bardzo często nie mamy czasu porządnie się wyspać. Siedzimy do późna, nadrabiając zaległości w pracy albo po prostu dlatego, że adrenalina z całego stresującego dnia nie pozwala nam zasnąć. Naukowcy z uniwersytetu...

Ile powinno się spać?
Zaburzenia snu Ile powinno się spać?

To, że wraz w wiekiem potrzebujemy mniej snu, to mit. Ludzie w średnim wieku i starsi, jeśli tylko chcą się czuć wypoczęci i produktywni podczas dnia, potrzebują dokładnie tyle samo snu, co młodzi. Przekonanie, że starsi ludzie potrzebują mniej snu,...

Zaburzenia snu Hipersomnia

(...) : pierwotne (endogenne) zaburzenia snu: narkolepsja, hipersomnia idiopatyczna, bezdechy podczas snu, organiczne uszkodzenia m ... 83-908354-2-8Krzyżowski J. Bezsenność, Medyk, Warszawa 2002, ISBN 83-87340-68-5(Problemy ze snem, Zaburzenia snu,...

Zaburzenia snu Rytm okołodobowy

(...) Zaburzenia rytmu okołodobowego rodzą kolejne problemy, nie tylko zaburzenia snu. Mogą to być choroby sercowo ... zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Jarema M. Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1(Problemy ze snem, Zdrowy sen, Zaburzenia snu, nadmierna...

Zaburzenia snu Parasomnie

(...) 60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9(Problemy ze snem, Zaburzenia snu, drgawki...

Zaburzenia snu Narkolepsja

Narkolepsja to rodzaj zaburzenia snu, który powoduje niekontrolowaną senność w ciągu dnia. Dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Pierwsze symptomy pojawiają się okresie dojrzewania, ale narkolepsja może też zaatakować po 20. roku życia. Osoba chora odczuwa ciągłą senność w ciągu dnia, zasypia nawet w trakcie codziennych czynności. W nocy narkoleptycy zwykle ... -60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9(Problemy ze snem,...

Zaburzenia snu Lunatykowanie

(...) ISBN 83-60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Krupka-Matuszczyk I. Zaburzenia snu u kobiet, Sen, 2008, 8, 73-7Dzaja A., Arber S., Hislop J. et al. Women’s sleep in health and disease, J Psychiatr Res, 2005, 39, 55-76(Pomoc psychologiczna, Problemy ze snem, Zaburzenia...

Zaburzenia snu Strach przed snem

Coraz więcej osób ma problem ze snem. Najczęściej jest to bezsenność lub zaburzenia snu. Te problemy to poważna ... , tym poważniejsze stają się zaburzenia snu.Szelenberger W. Bezsenność, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Shapiro C.M. ABC zaburzeń snu, Astrum, Wrocław ... -83-200-4180-4(Problemy ze snem, Zdrowy sen, Zaburzenia snu, przyczyny...

pokaż 10 następnych