Paraliż senny

Paraliż senny bywa określany zamiennie jako porażenie przysenne albo paraliż przysenny. Osoby, które doświadczyły kiedykolwiek paraliżu sennego, relacjonują, że jest to zjawisko dziwne, trudno wytłumaczalne i przerażające. Paraliż senny zalicza się do zaburzeń snu. Stan ten pojawia się najczęściej w momencie, kiedy człowiek zasypia lub wówczas, kiedy przechodzi ze snu do czuwania, czyli budzi się. Jak objawia się paraliż przysenny? Z czego wynika i jak sobie z nim radzić?

Czym charakteryzuje się paraliż senny?

Niektórzy zaliczają paraliż przysenny do rodzaju zjawisk paranormalnych. Osoba doświadczająca porażenia przysennego budzi się w nocy z dziwnym poczuciem otaczającego ją „zła”. Ma wrażenie, że ktoś uciska jej klatkę piersiową, że ciężko jej oddychać. Nie może się poruszyć ani wydać z siebie żadnego dźwięku. Wpada w panikę, jest przerażona, widzi dziwne postaci poruszające się wokół łóżka i słyszy zagadkowe głosy – zaczyna się zastanawiać, czy przypadkiem to nie są jakieś demony albo duchy. Antropolodzy przypisują paraliżowi przysennemu rolę kulturotwórczą. Paraliż senny, według nich, miałby się przyczynić do powstania w wielu kulturach motywu demona nocnego, który obezwładnia swoją ofiarę z zamiarem wykorzystania jej seksualnie.

Objawy paraliżu sennego

Przede wszystkim katapleksją, czyli porażeniem mięśni, z jednoczesnym zachowaniem pełnej świadomości. Osoba doświadczająca porażenia przysennego czuje niemoc, nie może się poruszyć, otworzyć oczu ani nic powiedzieć. Ponadto, pojawiają się dziwne doznania psychiczne, np. halucynacje dźwiękowe, wizualne i dotykowe – słyszenie ogłuszającego dudnienia, dzwonienie w uszach, poczucie bezwiednego spadania w dół lub przygniatania kończyn. Objawom tym towarzyszy bardzo często przekonanie, że zostało się nawiedzonym przez złe moce albo obce istoty, przyspieszony rytm serca, panika, przerażenie, ogromny strach. Katapleksja może dotyczyć wszystkich partii mięśni albo mieć charakter częściowy – obejmować tylko ramiona, nogi i górny tułów. Jedyne mięśnie, nad którymi człowiek zachowuje kontrolę w czasie paraliżu sennego, to mięśnie oddechowe. Z tego też względu wykonywanie szybkich wdechów i wydechów może ułatwić wybudzenie się.

Paraliż przysenny trwa zazwyczaj bardzo krótko i często sam przechodzi albo w sen, albo w czuwanie. Badania dowodzą, że nawet połowa populacji przynajmniej raz w życiu doświadczyła epizodu paraliżu sennego. Jeżeli jednak porażenie przysenne powtarza się notorycznie u tej samej osoby, można podejrzewać u niej zespół chorobowy o nazwie narkolepsja. Dlaczego dochodzi do paraliżu sennego? Zjawisko to wiąże się z porażeniem mięśni wskutek zahamowania neuronów w rdzeniu kręgowym, które odpowiadają za utrzymywanie napięcia mięśniowego. Jest to fizjologicznie uwarunkowany mechanizm, który zapobiega wykonywaniu przypadkowych ruchów w czasie snu, by nie zrobić sobie lub komuś krzywdy.

Po prostu mózg „wyłącza” mięśnie i je rozluźnia, co przypomina właśnie stan porażenia. W przypadku porażenia przysennego mózg wysyła impulsy do rdzenia kręgowego w niewłaściwym momencie, tzn. wtedy, kiedy człowiek zaczyna się gwałtownie wybudzać w fazie snu REM – fazy szybkich ruchów gałek ocznych albo podczas zasypiania, gdy nie doszło jeszcze do utraty świadomości. Paraliż przysenny przypomina stan między jawą a snem. Badania sugerują też, że porażenie przysenne może być dziedziczne, tzn. jeżeli nasi rodzice doświadczali stanu porażenia przysennego, bardzo prawdopodobne, że my również doświadczymy tego dziwnego stanu w czasie snu. 

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., (red.), Zaburzenia snu [w:] Psychiatra, t. 2, Urban&Partner, Wrocław 2002, ISBN 83-87944-72-6.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
44

Komentarze (10)

~Dottie
~Dottie

Nie wiem czy to czego doświadczam to paraliż przysenny... Dość często wybudzam się z uczuciem totalnego bezwładu, dosłownie czuję jakby moje ciało odłączyło się od duszy, nie mam nad nim żadnego panowania. Zazwyczaj staram się wtedy wstać i po jakimś czasie odzyskuję pełną władzę w kończynach. Strasznie się tego boję, a lekarze nie wiedzą o co chodzi... Od kilku lat leczę się na depresję i stany lękowe, a te moje nocne dziwne wrażenia zaczęły się po lekach antydepresyjnych, choć psychiatra twierdzi że to niemożliwe. Bardzo chciałabym się tego pozbyć, boję się że kiedyś zapadnę w śpiączkę, albo dostanę paraliżu :(

Odpowiedz
~Marlin
~Marlin

jak ja się ciesze, że pojawił się ten wpis. Dziękuję bardzo, już się bałam że jestem jakaś opętana albo chora umysłowo.

Odpowiedz
~Anonim.
~Anonim.

@~Dottie: Paraliz senny jest nie grozny zeby z niego wyjsc wystarczy sobie powiedziec podswiadomie "wychodze z paralizu" i starac sie ruszyc.

Odpowiedz
~Slyy
~Slyy

Co dwa lub trzy tygodnie mam paraliż przysenny najczęściej go doświadczam kiedy zasypiam pomiędzy drugą ,a trzecią w nocy. Co ciekawe pierwszy paraliż u mnie się pojawił w dzień i z tego co pamiętam niezły strach mnie obleciał. Jednak na dzień dzisiejszy kiedy paraliż się pojawia od razu wiem ,że to paraliż i po prostu czekam kiedy minie . Reasumując w trakcie paraliżu nie wpadajcie w panikę i się zrelaksujcie to żadne duchy itp. Się nie pojawią.

Odpowiedz
~Slyy
~Slyy

@~Dottie: Czytając pierwsza część twojej wypowiedzi od razu skojarzyłem fakt dotyczący odłączenia duszy od ciała z oobe, jednak czytając dalej wysuwam wniosek ,że to zwykły paraliż przysenny. Dziwne ,że lekarze nie wiedzą o co chodzi bo to zjawisko jest dosyć powszechne. Jak już pewnie zauważyłaś nie tylko ty tego doświadczasz ,tak więc raczej nie ma co panikować w sprawie śpiączki . Sama wiedza o tym zjawisku mi osobiście bardzo pomogła i kiedy zapadam w paraliż to po prostu leże do czasu ,aż się skończy. Mój rekord to ok 15 min ,więc po za tym ,że takie leżenie jest nieco irytujące to tragedii nie ma.

Odpowiedz
cykoria
cykoria

moje stany dzieję się po drzemkach w trakcie dnia. próbuję wstać przekręcić się, ale zaraz wracam do punktu wyjścia, okazuje się, że moje położenie nie zmieniło się,że to był tylko sen. mam wrażenie, że wstaję, spadam z łóżka, ale to się nie dzieje.wymuszam specjalnie myślami takie rzeczy, które mogą mnie obudzić, celowo próbuję spaść z łóżka, ciało ani drgnie, chociaż mam wrażenie, że przed chwilą do tego doszło. po kilku takich próbach poruszenia konczynami w koncu sie budzę i wpadam w przeażenie. próbom obudzeni się towarzyszy uczucie, jakbym była porażona, widzę a przykład tylko jednym okiem, mam niedowład koczyn. nie wiem pod jaką definicję to podpiąć-paraliż senny, czy fałszywe przebudzenie? może jeszcze coś innego. boję się spać, ale senność czuję cały dzien. boję się, że te stany mogą być związane z tabletkami, które przyjmuję na stany lękowe.

Odpowiedz
~wtajemniczony w PA
~wtajemniczony w PA

@cykoria: OK jesli nie wiezycie ze w czasie paralizu przysennego atakuja nas prawdziwe zle byty astralne to powiedzcie gdy zdazy wam sie paraliz " Jezu pomoz" gwarancja - sami zobaczycie.

Odpowiedz
~ana
~ana

ana
doswiadczylam paralizu sennego pierwsz raz pojawil sie ok. miesiac temu byla godzina 3 w nocy pojawilo sie nagle nie moglam sie ruszac wydobyc z siebie glosu chcialam krzyczec ale nie moglam slyszalam jakby ktos krzyczal i mialam wrazenie jak kto dotyka mojej koldry po chwili przeszlo mi ale juz nie zasnelam z powrotem bylam tak zestresowana. pojawilo sie to u mnie jeszcze dwa razy. Przez dwa lata leczylam sie na stany lekowe wlasnie jak je odsatwilam to pojawil sie paraliz, moze jakis skutek uboczny.

Odpowiedz
~foxy
~foxy

@~Dottie: moze to zachowanie sugeruje, ze prawdopodobnie kiedys doswiadczysz oobe?

Odpowiedz

Pytania do specjalistów

Paraliż senny u 19-latka

Mam paraliż senny nie wiem co robić mam objawy jak nie moge niczym ruszyc tylko gałkami ocznymi nie moge nieć powiedzieć słysze bardzo głośny pisk strach co robić udać sie z tym do lekarza czy nie

Odpowiada: Mgr Magdalena Brabec Mgr Magdalena Brabec i 2 innych
Paraliż senny - co mam zrobić?

Dobry wieczór. Bardzo bym prosiła o odpowiedź. Całymi dniami płaczę i chyba zapłaczę się na śmierć. Nikt nie może mi pomóc, a to jest jedyne miejsce, w którym mogę opisać swój ból. Mój problem polega chyba na czymś neurologicznym, tzn. kładę się spać...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 2 odpowiedzi Paraliż senny u 19-latka ~:

Mam paraliż senny nie wiem co robić mam objawy jak nie moge niczym ruszyc tylko gałkami ocznymi nie moge nieć powiedzieć słysze bardzo głośny pisk strach co robić udać sie z tym do lekarza czy nie

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Często występujący przedwczesny paraliż senny ~:

Probl. jest często występujący przedwczesny paraliż senny. Kładę się spać, zamykam oczy i po nawet 7 sekundach czuje jak paraliż szybko od nóg obejmuje całe ciało. Jedyne co mogę zrobić to operować powiekami i oddechem .

pokaż 5 następnych

Artykuły Zaburzenia snu

Zaburzenia snu Problemy ze spaniem

(...) ów z pamięcią Eksperymenty przeprowadzone na myszach wykazały, że zaburzenia snu mają ścisły związek z zakł ... jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak zaburzenia snu mogą wpływać na codzienne funkcje psychiczne, szczególnie na funkcje ... . Okazuje się bowiem, że te dwa czynniki są ze sobą ściśle związane.(Brak koncentracji, Problemy ze snem, Zaburzenia...

Zaburzenia snu Chodzisz późno spać? Będziesz mieć koszmary!

Przy obecnym tempie życia bardzo często nie mamy czasu porządnie się wyspać. Siedzimy do późna, nadrabiając zaległości w pracy albo po prostu dlatego, że adrenalina z całego stresującego dnia nie pozwala nam zasnąć. Naukowcy z uniwersytetu...

Ile powinno się spać?
Zaburzenia snu Ile powinno się spać?

To, że wraz w wiekiem potrzebujemy mniej snu, to mit. Ludzie w średnim wieku i starsi, jeśli tylko chcą się czuć wypoczęci i produktywni podczas dnia, potrzebują dokładnie tyle samo snu, co młodzi. Przekonanie, że starsi ludzie potrzebują mniej snu,...

Zaburzenia snu Hipersomnia

(...) : pierwotne (endogenne) zaburzenia snu: narkolepsja, hipersomnia idiopatyczna, bezdechy podczas snu, organiczne uszkodzenia m ... 83-908354-2-8Krzyżowski J. Bezsenność, Medyk, Warszawa 2002, ISBN 83-87340-68-5(Problemy ze snem, Zaburzenia snu,...

Zaburzenia snu Rytm okołodobowy

(...) Zaburzenia rytmu okołodobowego rodzą kolejne problemy, nie tylko zaburzenia snu. Mogą to być choroby sercowo ... zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Jarema M. Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1(Problemy ze snem, Zdrowy sen, Zaburzenia snu, nadmierna...

Zaburzenia snu Parasomnie

(...) 60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9(Problemy ze snem, Zaburzenia snu, drgawki...

Zaburzenia snu Narkolepsja

Narkolepsja to rodzaj zaburzenia snu, który powoduje niekontrolowaną senność w ciągu dnia. Dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Pierwsze symptomy pojawiają się okresie dojrzewania, ale narkolepsja może też zaatakować po 20. roku życia. Osoba chora odczuwa ciągłą senność w ciągu dnia, zasypia nawet w trakcie codziennych czynności. W nocy narkoleptycy zwykle ... -60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9(Problemy ze snem,...

Zaburzenia snu Lunatykowanie

(...) ISBN 83-60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Krupka-Matuszczyk I. Zaburzenia snu u kobiet, Sen, 2008, 8, 73-7Dzaja A., Arber S., Hislop J. et al. Women’s sleep in health and disease, J Psychiatr Res, 2005, 39, 55-76(Pomoc psychologiczna, Problemy ze snem, Zaburzenia...

Zaburzenia snu Strach przed snem

Coraz więcej osób ma problem ze snem. Najczęściej jest to bezsenność lub zaburzenia snu. Te problemy to poważna ... , tym poważniejsze stają się zaburzenia snu.Szelenberger W. Bezsenność, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Shapiro C.M. ABC zaburzeń snu, Astrum, Wrocław ... -83-200-4180-4(Problemy ze snem, Zdrowy sen, Zaburzenia snu, przyczyny...

pokaż 10 następnych