Rodzaje autyzmu
Autyzm to złożone i tajemnicze zaburzenia związane z upośledzeniem zdolności odczytywania motywów innych ludzi, posługiwania się językiem i uczestniczenia w interakcjach społecznych. Nie ma dwóch podobnie zachowujących się dzieci z diagnozą autyzmu. Autyzm jako jednostka nozologiczna należy do całościowych zaburzeń rozwojowych (ang. Pervasive Developmental Disorder, PDD). Zazwyczaj mówi się o zaburzeniach ze spektrum autyzmu, gdyż choroba nie jest jednolita objawowo. Jakie rodzaje autyzmu można wyróżnić?
Specyfika autyzmu
Zasadniczo w psychopatologii mówi się o autyzmie schizofrenicznym i autyzmie dziecięcym. Autyzm schizofreniczny to jeden z objawów negatywnych schizofrenii, polegający na zamknięciu się pacjenta w swoim wyimaginowanym, urojonym, zrozumiałym tylko dla niego świecie. Autystyczne myślenie i zachowania manifestują się najbardziej w autyzmie dziecięcym, który jako jednostka chorobowa został ujęty w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F84.0. Oprócz deficytów w zakresie teorii umysłu, czyli niezdolności do decentracji i empatii – przyjęcia perspektywy drugiego człowieka, większość osób z autyzmem ma trudności w opanowaniu mowy i unika kontaktów z ludźmi. W rzeczywistości wiele z nich nigdy nie osiąga zdolności posługiwania się językiem. Być może z powodu tych trudności u wielu autystów diagnozuje się upośledzenie umysłowe, chociaż większość osób niepełnosprawnych intelektualnie nie cierpi na zaburzenia ze spektrum autyzmu.
W ciężkich przypadkach chore dzieci podejmują destrukcyjną autostymulację, np. uderzanie w coś głową. Często pojawiają się stereotypie ruchowe, rytualne zachowania, np. kiwanie się przez długi czas, oraz preferowanie niezmienności otoczenia. Lekarze i rodzice zaczynają podejrzewać zwykle autyzm, gdy dziecko ma około 1,5 do 2 lat i nie rozwija się u niego mowa. Ostatnio neurologia i epidemiologia wniosły kilka nowych tropów do zagadki autyzmu. Niektóre dowody sugerują, że istnieje związek między autyzmem a toksycznymi materiałami w środowisku. Największe poruszenie jednak wzbudziło odkrycie neuronów lustrzanych i ich możliwego powiązania z autyzmem. Badania wnoszą, że dzieci autystyczne mają w mózgu albo mniej neuronów lustrzanych, albo też występują wady genetyczne w tych komórkach nerwowych. Interesujące jest to, że neurony lustrzane odpowiadają dokładnie za to, czego osoby z autyzmem nie potrafią, czyli wyczuwanie intencji innych ludzi.
Zaburzenia ze spektrum autyzmu
Jak powszechny jest autyzm? Liczby są dyskusyjne. National Institute of Health szacuje, że niektóre formy tego zaburzenia występują u około 1 na 500 dzieci. Aczkolwiek nowe raporty wskazują na rosnącą w ostatnich dekadach częstość występowania autyzmu. Większość ekspertów uważa, że autyzm jest w zasadzie zaburzeniem mózgu. Obecnie nie ma sposobu na leczenie autyzmu, jednak istnieją programy terapeutyczne, mogące polepszyć socjalizację i mowę dziecka – wymagają jednak dużo pracy, wysiłku, cierpliwości i zaangażowania nie tylko psychoterapeutów, ale też rodziców autystów. Coraz częstsze diagnozowanie autyzmu wynika także z szerokiego obrazu klinicznego zaburzeń autystycznych. Specjaliści nie mówią raczej o autyzmie, co o spektrum autystycznym (ang. Autism Spectrum Disorders, ASD). Zaburzenia ze spektrum autyzmu mogą różnić się zarówno pod względem etiologii, katalogu objawów, jak i ich nasilenia. Wyróżnia się lekkie i ciężkie postacie autyzmu.
Dwoje dzieci z autyzmem mogą się całkowicie różnie zachowywać. Nie ma jednego zestawu objawów, jaki będzie charakteryzował dzieci z autyzmem. Jakie rodzaje autyzmu można wyróżnić?
- Autyzm wczesnodziecięcy – inaczej autyzm głęboki albo zespół Kannera. Występuje 4 razy częściej u chłopców niż dziewczynek. Typowe objawy, to: trudności w zakresie komunikowania swoich stanów uczuciowych, problemy w kontaktach społecznych, kłopoty z integracją wrażeń zmysłowych, przymus stałości otoczenia, autystyczna izolacja, stereotypowe czynności, zaburzenia mowy, echolalia, wybitna pamięć mechaniczna, brak reakcji na własne imię, niewymawianie ani jednego słowa w wieku 16 miesięcy, unikanie kontaktu wzrokowego.
- Autyzm atypowy – znajduje się w klasyfikacji ICD-10 pod kodem F84.1. Nie manifestuje się pełnoobjawowo. Pierwsze symptomy choroby pojawiają się później niż w przypadku autyzmu wczesnodziecięcego. Autyzm atypowy może rozwinąć się około 3 roku życia, a nawet później.
- Zespół Aspergera – inaczej syndrom Aspergera (ang. Asperger’s Syndrome, AS). Znajduje się w ICD-10 pod kodem F84.5. Należy do tzw. łagodnych postaci autyzmu. Główne objawy syndromu Aspergera, to: upośledzenie umiejętności społecznych, niechęć pracy w grupie, ograniczona elastyczność myślenia, obsesyjne zainteresowania, trudności w akceptacji zmian otocznia, zachowania rutynowe, trudności w komunikacji niewerbalnej. W odróżnieniu od autyzmu dziecięcego dzieci z zespołem Aspergera (ZA) wykazują raczej prawidłowy rozwój poznawczy, nie ma opóźnień w rozwoju mowy ani zaburzeń uniemożliwiających logiczną komunikację. Osobom z ZA łatwiej zaadaptować się także do środowiska społecznego.
- Upośledzenie zdolności niewerbalnego uczenia się – ang. Nonverbal Learning Disabilities, NLD. Znajduje się w ICD-10 pod kodem F81.9. Obrazem klinicznym bardzo przypomina zespół Aspergera. Główne objawy, to: nadwrażliwość zmysłów, brak umiejętności komunikowania się pozawerbalnie, bogate słownictwo, trudności w zakresie równowagi i grafomotoryki, brak umiejętności wyobrażeniowych, słaba pamięć wzrokowa, problemy w kontaktach z rówieśnikami, dosłowna interpretacja przekazów słownych, zachowania stereotypowe.
- Całościowe zaburzenie rozwoju nie zdiagnozowane inaczej – w skrócie PDD-NOS. Znajdują się pod kodem F84.9. Rozpoczynają się we wczesnym dzieciństwie. Manifestują się trudnościami w kontaktach społecznych, trudnościami w komunikacji, słabością fizyczną i nietypowym zachowaniem. Do PDD-NOS zalicza się m.in. zespół Hellera (utrata umiejętności społecznych, motorycznych i językowych) i zespół Retta (głęboka niesprawność ruchowa, ograniczone możliwości komunikacji z otoczeniem, stereotypowe ruchy rąk, stępienie emocjonalne, ataksja, przykurcze mięśni).
- Autyzm wysokofunkcjonujący – ang. High-Functioning Autism, HFA. Nie jest jednostką chorobową, ale określenie to stosuje się wobec osób chorych na autyzm, które w miarę dobrze radzą sobie w społeczeństwie.
- Zaburzenia semantyczno-pragmatyczne – ang. Semantic-Pragmatic Disorder, SPD. Objawia się przede wszystkim w postaci trudności w zakresie rozumienia i produkcji mowy oraz opóźnień w rozwoju mowy. Chory nie jest w stanie, np. uchwycić aluzji, żartów słownych, metafor, analogii czy ukrytych sugestii.
- Zespół wielu złożonych zaburzeń rozwojowych – ang. Multiple-complex Developmental Disorder, McDD. Na tę chorobę składa się wiele różnorodnych objawów m.in. zaburzenia emocjonalne, nieprawidłowości w kontaktach społecznych, trudności w komunikacji, ograniczone wzorce zachowań, zaburzenia myślenia.
- Hyperleksja – przejawia się w postaci kłopotów z rozumieniem języka mówionego, trudności w socjalizacji, nadwrażliwości zmysłowej, zachowaniach autostymualcyjnych, myślenia konkretnego na rzecz abstrakcyjnego, przymusu trzymania się rutyny.
Jak widać, zaburzenia ze spektrum autyzmu nie są jednolite objawowo ani nozologicznie. Autyzm wymaga dokładnej diagnozy różnicowej, np. ze schizofrenią dziecięcą, reaktywnym zaburzeniem przywiązania, ADHD, stereotypiami ruchowymi i tikami. Nie ma dwóch podobnych przypadków autyzmu. Każde dziecko zachowuje się indywidualnie. Jedne wykazują tylko niewielkie opóźnienia mowy i koncentrują się na świecie rzeczy. Niektóre natomiast unikają kontaktów z rówieśnikami, nie komunikują się w ogóle za pomocą słów i reagują agresją oraz złością na najdrobniejsze zmiany w otoczeniu. Bez względu na diagnozę spektrum autystyczne odznaczać się będzie zaburzeniami komunikacyjnymi, powtarzalnym, rutynowym zachowaniem oraz trudnościami w kontaktach z ludźmi.
Bibliografia:
Gałkowski T., Kossewska J., (red.), Autyzm wyzwaniem naszych czasów, Wyd. Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2004, ISBN 83-7271-062-7.
Komender J., Autyzm i zespół Aspergera, PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3812-5.
Olechnowicz H., Wokół autyzmu. Fakty, skojarzenia, refleksje, WSiP, Warszawa 2004, ISBN 83-02-08923-0.
Randall P., Autyzm. Jak pomóc rodzinie?, GWP, Gdańsk 2002, ISBN 83-87957-54-2.
Artykuły Autyzm
Autyzm nie jest jednolity, u każdego dziecka występują nieco inne zaburzenia. Być może właśnie dlatego, że - jak odkryto - podobnie jak w cukrzycy, mamy do czynienia z różnymi typami autyzmu.
Po ukończeniu pierwszego roku życia dziecko przestaje być niemowlęciem. Od pierwszych dni rodzice towarzyszą szkrabowi w jego małych i dużych sukcesach, wspierają, chronią, pielęgnują, oklaskują ...
Kiedy na świat przychodzi dziecko, rodzice od początku zabiegają o to, by noworodkowi było jak najlepiej – karmią, przewijają, uspokajają, noszą na rękach. Bezustannie towarzyszą im też obawy i ...
Opóźniony rozwój mowy dziecka to częsta przyczyna zmartwień rodziców, którzy zachodzą w głowę, dlaczego ich pociecha nie rozmawia z rówieśnikami, nie inicjuje kontaktów słownych, posługuje się ...
Rodzice dzieci autystycznych stoją przed poważnym wyzwaniem wychowania maluchów, które wykazują specyficzne trudności rozwojowe. Często czują się osamotnieni, pozbawieni wsparcia i fachowej ...
Zespół sawanta (ang. Savant Syndrome) to niezwykła dysfunkcja mózgu, która polega na tym, że osoby upośledzone umysłowo prezentują ponadprzeciętne zdolności. Sawanci zwykle mają doskonałą pamięć ...
Echolalia rozumiana jako patologia umiejętności komunikacyjnych polega na stereotypowym powtarzaniu części słów albo całych wyrazów czy fraz wypowiedzianych wcześniej przez inne osoby bądź ...
Witaminy dla ciężarnych pozwalają chronić dziecko już od poczęcia. Kobiety ciężarne muszą zdawać sobie sprawę, jak bardzo witaminy i minerały są potrzebne do tego, by rozwój dzieci przebiegał ...
Autyzm wczesnodziecięcy został wyodrębniony w 1943 roku przez Leo Kannera jako zespół objawowy, charakteryzujący się trzema kardynalnymi cechami patologii funkcjonowania – skrajnym unikaniem przez ...
Autyzm atypowy to całościowe zaburzenie rozwoju należące do zaburzeń spektrum autyzmu, ale niespełniające wszystkich kryteriów autyzmu dziecięcego. Pojawia się często później niż autyzm dziecięcy, ...
Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci mogą powstawać na skutek różnych chorób, na przykład autyzmu. Autyzm dziecięcy należy do schorzeń rozległych, nie w pełni jeszcze opisanych. U niektórych dzieci ...
Autyzm to zaburzenie rozwojowe, w którym ważną rolę odgrywa funkcjonowanie mózgu. Choroba polega na odcięciu się człowieka od zewnętrznego świata, ograniczeniu wymiany informacji ze środowiskiem, ...
Całościowe zaburzenia rozwoju, z angielskiego nazywane także PDD (pervasive developmental disorder), to grupa wrodzonych zaburzeń dotykających sfery motoryki, komunikacji i języka oraz percepcji. ...
Autyzm u dzieci to grupa zaburzeń, które wpływają na zdolność komunikowania się, utrzymywania kontaktów społecznych i okazywania emocji. Objawy autyzmu są zwykle widoczne u dwuletnich dzieci, ...
Autyzm jest jednym z wielu złożonych zaburzeń neurorozwojowych. Charakteryzuje się zaburzeniami społecznymi, trudnościami w komunikacji oraz ograniczonymi, powtarzającymi się i stereotypowymi ...
Autyzm jest złożonym schorzeniem neurologicznym charakteryzującym się zaburzeniami komunikacji uczuć, integracji wrażeń zmysłowych, problemami z komunikowaniem się i funkcjonowaniem społecznym. ...
Autyzm wczesnodziecięcy opisał Leo Kanner. Stworzył on kryteria autyzmu, które obowiązują do dzisiaj. Obserwując dzieci wyróżnił spośród nich grupę, u której zaobserwował inne objawy niż u dzieci ...
Ludzie często zastanawiają się jak bardzo powszechny jest autyzm? Naukowcy do tej pory sadzili, iż częstość występowania spektrum zaburzeń autystycznych u amerykańskich dzieci wynosi 1 na 150 ...
Autyzm może być spowodowany kilkoma rzadkimi mutacjami genetycznymi - tak wynika z szeroko zakrojonych międzynarodowych badań. Jednak odnalezienie przyczyn autyzmu jest jak układanie puzzli, nie ...
Dziecko autystyczne rozwija się inaczej niż jego rówieśnicy. Czasami ma zupełnie inne preferencje niż pozostałe dzieci . Dlatego wybór zabawek dla dziecka chorego na autyzm może być trudniejsze ...
Odbiór informacji przez nasze zmysły oraz ich celowa organizacja w naszym ośrodkowym układzie nerwowym (tzw. integracja sensoryczna) to procesy, które umożliwiają odpowiednią interpretację ...
Niemożność komunikacji z dziećmi autystycznymi była przez lata powodem postrzegania ich jako upośledzonych intelektualnie. Badania wykazują jednak, że większość osób dotkniętych tą chorobą ma ...
Zabawa odgrywa istotną rolę w życiu każdego dziecka: rozwija, edukuje, pozwala na nabywanie nowych umiejętności społecznych, komunikację i kontakt z rówieśnikami. Myśląc o zabawie autystycznego ...
Autyzm jest ciężkim zaburzeniem powodującym powstanie w rodzinie stanu przewlekłego napięcia i stresu, który może negatywnie wpływać na rozwój i funkcjonowanie rodzeństwa autystycznego dziecka. ...
Z obserwacji wynika, że świat osób autystycznych jest pełen chaosu i niepokoju. Głównym więc zadaniem nas, jako terapeutów - pedagogów jest podjęcie wysiłku, by ich świat uporządkować, wprowadzić ...
Ponad 35 lat po wprowadzeniu przez Leo Kannera w 1943 r. terminu „wczesny autyzm dziecięcy” amerykańskie badaczki Lorna Wing i Judith Gould zaproponowały termin „spektrum zaburzeń autystycznych” . ...
Czy diagnoza autyzmu jest wyrokiem? Czy oznacza to że dziecko dotknięte autyzmem już zawsze będzie upośledzone. Czy terapia jest w stanie zahamować lub wręcz cofnąć chorobę? autyzm to nie jest ...
Związek zachorowania na autyzm z płcią od dawna stanowi przedmiot intensywnych badań naukowych. Wraz z upływem czasu pogłębia się nasza wiedza dotycząca genetycznego podłoża choroby, wciąż ...
Terapia behawioralna jest jedną z głównych metod leczenia autystycznych dzieci. Zalecana jest zwłaszcza we wczesnej interwencji, czyli w przypadku dzieci, które nie ukończyły 3. roku życia. Jej ...
Pojawiające się u części dzieci autystycznych zachowania agresywne lub autoagresywne wywołują u rodziców reakcję w postaci bezradności, lęku i rozpaczy. Niezrozumiałe dla nich złość, krzyk i próby ...
Jeżeli twoje dziecko ma podejrzenie autyzmu lub jego zachowanie wzbudza twoje obawy, nie zwlekaj z konsultacją u specjalisty. W Polsce jest wiele ośrodków, które służą pomocą dotkniętym tym ...
Dla wielu rodziców diagnoza „autyzm” brzmi jak wyrok. Wielu z nich wspomina, że chwila usłyszenia diagnozy jest momentem, w którym zawalił się cały ich świat. Po uczuciu niedowierzania i podawaniu ...
Kiedy u 18-miesięcznego Rauna Kaufmana zdiagnozowano autyzm, miał iloraz inteligencji poniżej 30. Obecnie odnosi sukcesy naukowe i inspiruje swoich studentów do pracy z dziećmi z zaburzeniami ...
Przez długi okres sądzono, że szczepienia mogą powodować autyzm. Teza została obalona, ale nieprzychylna wieść rozniosła się i głośnym echem zbiera plony. Wiele osób obawia się szczepień, unika ...
Ujawnienie się zaburzeń rozwoju u dziecka może być dużym szokiem dla rodziców. Zdiagnozowanie u dziecka autyzmu wpływa na funkcjonowanie całej rodziny. Problemy, z jakimi zmaga się dziecko, stają ...
U dzieci autyzm diagnozuje się ok. 3. roku życia. Także w tym wieku dziecko zaczyna uczęszczać do przedszkola i mniej przebywać z rodzicami. Jest to trudny okres dla każdego malucha. Zmiana ...
Autyzm jest całościowym zaburzeniem rozwojowym. O zaburzeniach autystycznych możemy mówić, kiedy charakterystyczne dla niego objawy pojawiają się przed ukończeniem 3. roku życia. Dziecko, które ma ...
Diagnostyka autyzmu jest jednym z trudniejszych zadań postawionych przed lekarzami. Postawiona diagnoza ma diametralny wpływ na resztę życia badanego dziecka. Dlatego też chorobę powinno ...
Autyzm stwierdzany jest około 3 roku życia. Wtedy pojawiają się objawy świadczące o rozwoju tego zaburzenia. Rodzice zauważają, że ich dziecko nie rozwija się prawidłowo. Do objawów mogących być ...
Autyzm. To słowo budzi lęk. Przywodzi nam na myśl obraz ludzi, którzy żyją odizolowani, w swoim świecie. Do niedawna uważano, że jest to uszkodzenie mózgu i w związku z tym nie ma nadziei na ...
Jak dotąd nie odkryto czynnika odpowiedzialnego za rozwój autyzmu. Nie ma jednego genu, który powoduje autyzm. Można mówić jedynie o pewnej podatności genetycznej do zachorowania. Uznaje się ...
Rozpoznanie autyzmu nie jest proste. Postawienie diagnozy wymaga dokładnej obserwacji dziecka i jego zachowań oraz często wielu wizyt w przychodni specjalistycznej. Chorego bada zespół ...
Obecnie wczesna diagnoza autyzmu u dziecka daje mu szansę na wyleczenie lub zminimalizowanie objawów. Leczenie autyzmu to w dzisiejszych czasach nie tylko psychoterapia. Lekarze amerykańscy ...
To zaburzenie rozwoju u osób jakby z domieszką autyzmu . Naukowcy określają je jako najłagodniejsze przypadki autyzmu. Tak samo mają tendencję do wycofywania się z kontaktów, ale bardziej cierpią, ...
Po postawieniu diagnozy „autyzm” rodzice przeżywają szok. Potem zaczynają się próby adaptacji do tej wiadomości. Ten proces przypomina na początku żal po stracie. Strata dotyczy wizji dziecka, ...
Konsultanci działu Zdrowie
absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej
absolwent Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
absolwentka II Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.
