Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Urojenia

Urojenia należą do tzw. objawów pozytywnych albo wytwórczych, ponieważ wskazują na znaczne odchylenie od normalnych procesów poznawczych, w przeciwieństwie do objawów negatywnych, które wyrażają brak lub redukcję normalnych reakcji u chorego (np. spowolnienie ruchowe, obniżenie nastroju). Urojenia to jeden z podstawowych objawów psychotycznych, który świadczy o zaburzeniach treści myślenia. Urojenia występują głównie w przebiegu psychoz, np. schizofrenii, szczególnie schizofrenii paranoidalnej. Urojenia mogą łączyć się ze sobą, tworząc swego rodzaju całe systemy światopoglądowe czy filozofie życiowe psychotyka. Objawy psychotyczne, w tym urojenia, leczy się neuroleptykami. 

1. Co to są urojenia?

W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 uporczywe zaburzenia urojeniowe znajdują się pod kodem F22. Analiza kliniczna wyodrębnia wiele cech charakterystycznych dla różnych urojeń. Urojenia mogą być bardziej konkretne, obrazowe lub bardziej abstrakcyjne, oderwane od rzeczywistości. Niektóre elementy treści urojeniowej bywają wyrazem danej epoki historycznej. O ile dawniej częstymi postaciami występującymi w urojeniach był szatan, święci, piekło, o tyle teraz miejsce ich przejęły takie elementy, jak: radio, telefon, kosmos, pierwiastki radioaktywne, aparaty podsłuchowe, orbita, Internet, sputnik.

2. Systematyka urojeń

2.1. Rodzaje urojeń ze względu na treść

Urojenia, czyli fałszywe przekonania dotyczące siebie, otoczenia fizycznego czy innych ludzi, są uważane za zaburzenia kognitywne albo zaburzenia racjonalnego stopnia poznania. Są to sądy silnie przeżywane emocjonalnie. Urojenia stanowią często spójny system myśli, tylko punkt wyjścia dla wnioskowania jest chory. Po prostu nie istnieją przesłanki logiczne dla tego typu sądów. Urojenia są bardzo trwałe. Ze względu na treść urojeń wyodrębnia się:

  • urojenia wielkościowe – związane z aktualnym życiem społecznym i politycznym. Liczy się sukces, władanie, moc. Chory przedstawia się jako postać znana, przywódcza, sławna, bogata, wpływowa, o szczególnych umiejętnościach i kompetencjach oraz znajomościach. Urojenia wielkościowe nie muszą dotyczyć osoby chorej, ale często odnoszą się do rzekomego dalekiego przodka chorego;
  • urojenia prześladowcze – przekonania, że jest się śledzonym albo ściganym, mimo iż nie ma obiektywnych podstaw do tego typu opinii. Chory jest przekonany o ciągłej inwigilacji, podsłuchach, filmowaniu, podglądaniu go. Ma wrażenie, że inni chcą się go pozbyć, zabić, zatruć, okaleczyć, zrobić krzywdę, że bezustannie grozi mu niebezpieczeństwo ze strony mniej lub bardziej sprecyzowanych wrogich sił;
  • urojenia owładnięcia – urojenia mają charakter absurdalny, np. poczucie bycia sterowanym przez urządzenia techniczne lub Internet. Przekonanie chorego, że inni oddziałują na niego za pomocą różnych sygnałów, fal dźwiękowych albo wszczepionych pod skórę chipów. Chory myśli, że jego zachowanie jest kontrolowane z zewnątrz, np. poprzez hipnozę, telepatię, że stracił autonomię nad własnymi myślami, bo obca siła wykradła mu wolę i osobiste sądy, a narzuciła inne. Twierdzi, że czuje, jakby każdy czytał w jego głowie, bo jego myśli są „odsłonięte”;
  • urojenia depresyjne – przekonanie o swej małości, biedzie, grzeszności, winie; sądy katastroficzne, dotyczące wiecznego potępienia. Samooskarżanie się, poniżanie, urojenia nihilistyczne (np. w zespole Cotarda) – przekonanie, że się nie żyje lub że niektóre narządy uległy rozpadowi. Przekonanie o swej marności i obumieraniu ciała. Często łączą się z urojeniami hipochondrycznymi (twierdzenie, że zachoruje się na ciężką chorobę, AIDS albo nowotwór);
  • urojenia ksobne – inaczej urojenia odnoszące. Najczęściej występują w paranoi, a polegają na przekonaniu chorego, że każde, nawet najbardziej neutralne wydarzenie, dotyczy jego, np. poczucie, że inni rozmawiają na temat chorego, że czynią pod jego adresem jakieś sugestie, znaki, że patrzą prowokacyjnie w jego kierunku, że śmieją się z niego, że chory jest przedmiotem szczególnego zainteresowania otoczenia, że speaker w telewizji mówi akurat na jego temat itp.;
  • urojenia interpretacji – przekonanie, że każdy fakt ma swój szczególny cel. Do urojeń interpretacji zalicza się wszelkie zaburzenia myślenia, wynikające z nieprawidłowej oceny przyczyn i wysuwania nieprawdziwych skutków, np. urojenia zdrady przez partnera (interpretowanie każdego zachowania partnera jako dowodu niewierności, np. w zespole Otella), urojenia ciąży, urojenia opętania;
  • inne urojenia – wszelkie pozostałe absurdalne przekonania chorego, których nie da się zaklasyfikować do powyższych kategorii, np. urojenia zniekształceń ciała, zmiany tożsamości (nazwiska, osobowości, przemiana w zwierzę), zmiany relacji z ludźmi – małżonek to agent, rodzina nie jest prawdziwa, tylko sztuczna, podstawiona przez kogoś innego, zesłana przez UFO itp.

2.2. Rodzaje urojeń ze względu na strukturę

Ze względu na strukturę, sposób połączenia między sobą absurdalnych myśli, wyróżnia się:

  • urojenia proste – pojedyncze fałszywe przekonania na dany temat, nieprawdziwa interpretacja jakiegoś zdarzenia bez tendencji do tworzenia systematycznego światopoglądu przez chorego;
  • urojenia paranoiczne – charakteryzują się bardzo dużą spójnością, tak że osoba jest w stanie przekonać otoczenie, że ma rację (np. podać argumenty na rzecz rzekomej zdrady partnera). W ten sposób może dojść do obłędu (paranoi) udzielonej, gdzie zaszczepia się treści patologiczne innym osobom;
  • urojenia paranoidalne – występują w zespołach paranoidalnych, schizofrenii paranoidalnej. Są to systemy barwne i rozbudowane, dziwaczne, niemożliwe do zaistnienia realnie, niedające się odnieść do rzeczywistości. Dużo w nich treści magicznych;
  • urojenia inkoherentne – występują np. w zaburzeniach świadomości albo zdezorganizowanej schizofrenii. Są to sądy splątane, pojedyncze, które nie tworzą spójnej całości, oderwane od siebie, niespójne;
  • urojenia oniryczne – przypominające marzenia senne. Pacjent jest silnie zaangażowany emocjonalnie w urojenia, ale zachowuje się wobec nich stosunkowo biernie.

Na uwagę zasługuje też mantyzm – uczucie gromadzenia się obcych myśli, zjawisko bliskie pseudohalucynacjom. Uczucie natłoku myślowego może wynikać z przekonania o istnieniu jakiejś bariery w mózgu.

Bibliografia

  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L, Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
  • Szymańska Z., Psychiatria wieku dziecięcego i młodzieńczego, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1967.
Komentarze (1)
~aniolek
~aniolek

Moja siostra uroila sobie po porodzie ze jej dziecko zabierzemy do 9 miesiaca pomagalam jej wszystko bylo niby dobrze ale od 8 miesiecy pogorszylo sie uroila sobie cos i ucieka z dzieckiem przed nami chowa sie u siostry na dole potem na noc szybko wlatuje na gore i zamyka sie z dzieckiem w pokoju maly ma juz 20 miesiecy od 8 miesiecy nie widzialam dziecka - .. boi sie ze jej ukradne - - jest wobec mnie agresywna i nie raz kopla mnie w noge tak silno ze o malo by mi nogi nie zlamala - . chcialam jej pomoc porada psychologiczna to siosta z dolu mnie zablokowala - nie pozwolila jej pomoc - doszlo do tego ze ktos z ludzi zglosil do gminy doniesienie na nia ze zneca sie nad dzieckiem - siedziala zamnkinieta w pokoju z dzieckiem przez nawet 5 dni - wyslali ja do psychologa wymigala sie zaprzeczyla - dziecko by nie chodzilo . siostra sika do nocnika lub do wanienki - , od porodu sie nie kapala ale siostra z dolu powiedziala ze jej przejdzie - wiem ze ja mam racje a druga siosta zle zrobila ze nie pozwolila pomoc jej - to psychoza poporodowa - . napuscila ja na mnie niepozytywnie zal mi siostry jest samotna matka chora na padaczke kiedys chorowala na swizofremie - kocham ja mimo wszystko choc tyle razy uslyszalam od niej slowa nienawistne dziecku nie robi nic tylko zamyka sie na 3 dni czasem nie wychodzi z pokoju ale siostra z dolu znachorka - z patologicznej rodziny ma nad nia wladze i nia manipuluje wykorzystuje - . pomoz dorac jak mam ta sytuacje rozwiazac -nie chce by jej i dziecku stala sie krzywda - siosta z dolu wmawiala pierwsze mi ze siostra co ma dziecko ma psychoze - a teraz jej wmaia ze to ja mam psychoze - - ani ja ani siostra nie mamy tej choroby - .szukalam pomocy u lekarza to siostra z dolu zaprzeczyla -nie dala by siostrze pomogl psycholog - a sama ma wszystkie dzieci leczone u psychologa - ze szkoly - bo unich jest alkohol i mieszka z draniem konkubentem - - dziekuje i prosze o rade pozdrawiam

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Urojenia - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Urojenia
Urojenia

Zespół Cotarda

(...) pojawiają się poczucie winy, silny lęk i urojenia kary. Dlaczego powstają urojenia negacyjne? Jak dokładnie objawia się zespół ... czy bulimii. Przyczyny zespołu Cotarda Nie ma zgodności co do etiologii zespołu Cotarda. Uznaje się, że urojenia nihilistyczne ... ; ani oni sami, ani świat, ani ludzie wokoło. Czasami chorobie towarzyszą poczucie nieśmiertelności albo urojenia dotyczące ... prawdziwości swoich przekonań, że nie istnieją i nie będą krwawić. Nihilistyczne urojenia mogą objawiać się także poczuciem...

Urojenia

Zespół Capgrasa

(...) w wyglądzie. Urojenia o takim charakterze mogą występować w przebiegu schizofrenii, otępieniu starczym albo po urazach głowy. Objawy ... należą do grupy zaburzeń związanych z błędną identyfikacją osób. Jak może objawiać się zespół Capgrasa, oprócz urojenia ... i w związku z tym odmawiać spania we wspólnym łóżku. Urojenia mogą prowadzić do lęków przed „obcymi sobowtórami ... i nie rozpoznawać swojego odbicia w lustrze. Na bazie urojeń o istnieniu sobowtórów mogą powstać urojenia zazdrości, np. że...

Urojenia

Zespół Fregoliego

(...) w rzeczywistości jednym i tym samym człowiekiem, który zmienia swój wygląd zewnętrzny. Urojenia mogą wynikać nie tylko z zaburzeń natury ... to tak naprawdę jedna osoba, która tylko zmienia swój wizerunek, u chorego pojawiają się też urojenia prześladowcze. Nazwa choroby wywodzi ... , że każdy dybie na ich życie. Z tego też względu syndromowi błędnej identyfikacji często towarzyszą urojenia prześladowcze.

Urojenia

Ciąża urojona

Ciąża urojona jest przykładem poważnego zaburzenia psychicznego, dotyczącego kobiet, które borykają się z problemem niepłodności i bezskutecznie starają się o dziecko albo pań, które przeżywają ogromny stres i lęk przed tym, że mogą począć dziecko,...

Urojenia

Zaburzenia myślenia

Zaburzenia myślenia

(...) myślenia, odnoszące się do toku myślenia. Do najbardziej znanych zaburzeń myśli należą m.in.: urojenia, myśli natrętne, neologizmy ... ; urojenia – sądy niezgodne z rzeczywistością, absurdalne, niedorzeczne, niepodlegające korekcie i wynikające z patologicznych ... . urojenia wielkościowe, urojenia prześladowcze, urojenia paranoidalne albo ksobne (odnoszące); automatyzmy psychiczne...

Schizofrenia

Schizofrenia paranoidalna

Schizofrenia paranoidalna

(...) na zaburzenia schizofreniczne. W przebiegu choroby dominują omamy i urojenia. Schizofrenia paranoidalna została ujęta jako odrębna ... zdominowany przez objawy wytwórcze (pozytywne), takie jak halucynacje i urojenia. Dodatkowo pacjenci wykazują objawy negatywne, np ... to w skrócie usystematyzowane urojenia plus nasilone omamy słuchowe. Schizofrenik paranoidalny cierpi na urojenia prześladowcze lub urojenia wielkościowe o bardzo złożonym charakterze, przypominającym często intrygi z powieści kryminalnych. Przeżycia...

Schizofrenia

Zespół urojeniowy

Urojenie wielkościowe, urojenia ksobne, urojenia owładnięcia, urojenia prześladowcze – te wszystkie rodzaje urojeń ... ? Co to jest paranoja? Na czym polega zespół urojeniowy? Co to jest zespół urojeniowy? W zespołach urojeniowych dominują urojenia o różnej ... przez psychiatrów bardzo rzadko diagnozowane. Usystematyzowane urojenia wielkościowe, urojenia prześladowcze lub oddziaływania poczytuje się ... wyróżnić: zespół urojeniowy prosty – urojenia są pozbawione specyficznej struktury i dominującej treści; zespół...

Schizofrenia

Epizod psychotyczny

Epizod psychotyczny to stan utraty właściwego kontaktu z otoczeniem, w którym mogą występować urojenia i halucynacje ... i urojenia ale także i objawy negatywne jak utrata napędu, zainteresowań, zamknięcie się w sobie, apatia. Niektórzy także zwracają ... przy wystąpieniu każdej choroby psychicznej. Urojenia Choć raczej uważa się, że pojedyncze halucynacje mogą się pojawiać także u osób zdrowych. Jednak ich interpretacja urojeniowa, może świadczyć o rozwijającej się chorobie. Urojenia są to silnie nasilone,...

Zaburzenia osobowości

Objawy paranoi

Objawy paranoi

(...) u nich urojenia uniemożliwiają funkcjonowanie w społeczeństwie. Chorym wydaje się, że ktoś ich śledzi, że ukochana osoba ich zdradza ... osobowości składa się tylko podejrzliwość i urojenia prześladowcze? Przyczyny paranoi Zaburzenia urojeniowe to złożone przeżycia. Chory ma na jakiś temat fałszywe przekonanie, co wiąże się z ogromnymi emocjami i ekstremalnymi zachowaniami. Urojenia można podzielić na kilka rodzajów: urojenia prześladowcze – choremu wydaje się, że inni są do niego wrogo...

Zaburzenia snu

Omamy nocne

(...) negatywnie na nocny odpoczynek. Niepokojącym sygnałem jest nie tylko bezsenność, ale i urojenia, zwane także omamami. Mogą pojawić się na skutek przyjmowania niektórych leków lub zaburzenia psychicznego. Urojenia pojawiają się zwykle podczas snu. Omamy nocne to rodzaj zaburzenia, które jest znane jako parasomnia. Jakie są przyczyny i objawy tego problemu ze snem? Co to są omamy nocne? Urojenia ... omamów. Urojenia są często traktowane jako sen lub koszmar nocny. Jednak kiedy nieprzyjemne doświadczenie było tylko snem,...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500