Urojenia

Urojenia należą do tzw. objawów pozytywnych albo wytwórczych, ponieważ wskazują na znaczne odchylenie od normalnych procesów poznawczych, w przeciwieństwie do objawów negatywnych, które wyrażają brak lub redukcję normalnych reakcji u chorego (np. spowolnienie ruchowe, obniżenie nastroju). Urojenia to jeden z podstawowych objawów psychotycznych, który świadczy o zaburzeniach treści myślenia. Urojenia występują głównie w przebiegu psychoz, np. schizofrenii, szczególnie schizofrenii paranoidalnej. Urojenia mogą łączyć się ze sobą, tworząc swego rodzaju całe systemy światopoglądowe czy filozofie życiowe psychotyka. Objawy psychotyczne, w tym urojenia, leczy się neuroleptykami. 

Spis treści:
  1. 1. Co to są urojenia?
  2. 2. Systematyka urojeń
    1. 2.1. Rodzaje urojeń ze względu na treść
    2. 2.2. Rodzaje urojeń ze względu na strukturę

1. Co to są urojenia?

W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 uporczywe zaburzenia urojeniowe znajdują się pod kodem F22. Analiza kliniczna wyodrębnia wiele cech charakterystycznych dla różnych urojeń. Urojenia mogą być bardziej konkretne, obrazowe lub bardziej abstrakcyjne, oderwane od rzeczywistości. Niektóre elementy treści urojeniowej bywają wyrazem danej epoki historycznej. O ile dawniej częstymi postaciami występującymi w urojeniach był szatan, święci, piekło, o tyle teraz miejsce ich przejęły takie elementy, jak: radio, telefon, kosmos, pierwiastki radioaktywne, aparaty podsłuchowe, orbita, Internet, sputnik.

2. Systematyka urojeń

2.1. Rodzaje urojeń ze względu na treść

Urojenia, czyli fałszywe przekonania dotyczące siebie, otoczenia fizycznego czy innych ludzi, są uważane za zaburzenia kognitywne albo zaburzenia racjonalnego stopnia poznania. Są to sądy silnie przeżywane emocjonalnie. Urojenia stanowią często spójny system myśli, tylko punkt wyjścia dla wnioskowania jest chory. Po prostu nie istnieją przesłanki logiczne dla tego typu sądów. Urojenia są bardzo trwałe. Ze względu na treść urojeń wyodrębnia się:

  • urojenia wielkościowe – związane z aktualnym życiem społecznym i politycznym. Liczy się sukces, władanie, moc. Chory przedstawia się jako postać znana, przywódcza, sławna, bogata, wpływowa, o szczególnych umiejętnościach i kompetencjach oraz znajomościach. Urojenia wielkościowe nie muszą dotyczyć osoby chorej, ale często odnoszą się do rzekomego dalekiego przodka chorego;
  • urojenia prześladowcze – przekonania, że jest się śledzonym albo ściganym, mimo iż nie ma obiektywnych podstaw do tego typu opinii. Chory jest przekonany o ciągłej inwigilacji, podsłuchach, filmowaniu, podglądaniu go. Ma wrażenie, że inni chcą się go pozbyć, zabić, zatruć, okaleczyć, zrobić krzywdę, że bezustannie grozi mu niebezpieczeństwo ze strony mniej lub bardziej sprecyzowanych wrogich sił;
  • urojenia owładnięcia – urojenia mają charakter absurdalny, np. poczucie bycia sterowanym przez urządzenia techniczne lub Internet. Przekonanie chorego, że inni oddziałują na niego za pomocą różnych sygnałów, fal dźwiękowych albo wszczepionych pod skórę chipów. Chory myśli, że jego zachowanie jest kontrolowane z zewnątrz, np. poprzez hipnozę, telepatię, że stracił autonomię nad własnymi myślami, bo obca siła wykradła mu wolę i osobiste sądy, a narzuciła inne. Twierdzi, że czuje, jakby każdy czytał w jego głowie, bo jego myśli są „odsłonięte”;
  • urojenia depresyjne – przekonanie o swej małości, biedzie, grzeszności, winie; sądy katastroficzne, dotyczące wiecznego potępienia. Samooskarżanie się, poniżanie, urojenia nihilistyczne (np. w zespole Cotarda) – przekonanie, że się nie żyje lub że niektóre narządy uległy rozpadowi. Przekonanie o swej marności i obumieraniu ciała. Często łączą się z urojeniami hipochondrycznymi (twierdzenie, że zachoruje się na ciężką chorobę, AIDS albo nowotwór);
  • urojenia ksobne – inaczej urojenia odnoszące. Najczęściej występują w paranoi, a polegają na przekonaniu chorego, że każde, nawet najbardziej neutralne wydarzenie, dotyczy jego, np. poczucie, że inni rozmawiają na temat chorego, że czynią pod jego adresem jakieś sugestie, znaki, że patrzą prowokacyjnie w jego kierunku, że śmieją się z niego, że chory jest przedmiotem szczególnego zainteresowania otoczenia, że speaker w telewizji mówi akurat na jego temat itp.;
  • urojenia interpretacji – przekonanie, że każdy fakt ma swój szczególny cel. Do urojeń interpretacji zalicza się wszelkie zaburzenia myślenia, wynikające z nieprawidłowej oceny przyczyn i wysuwania nieprawdziwych skutków, np. urojenia zdrady przez partnera (interpretowanie każdego zachowania partnera jako dowodu niewierności, np. w zespole Otella), urojenia ciąży, urojenia opętania;
  • inne urojenia – wszelkie pozostałe absurdalne przekonania chorego, których nie da się zaklasyfikować do powyższych kategorii, np. urojenia zniekształceń ciała, zmiany tożsamości (nazwiska, osobowości, przemiana w zwierzę), zmiany relacji z ludźmi – małżonek to agent, rodzina nie jest prawdziwa, tylko sztuczna, podstawiona przez kogoś innego, zesłana przez UFO itp.

2.2. Rodzaje urojeń ze względu na strukturę

Ze względu na strukturę, sposób połączenia między sobą absurdalnych myśli, wyróżnia się:

  • urojenia proste – pojedyncze fałszywe przekonania na dany temat, nieprawdziwa interpretacja jakiegoś zdarzenia bez tendencji do tworzenia systematycznego światopoglądu przez chorego;
  • urojenia paranoiczne – charakteryzują się bardzo dużą spójnością, tak że osoba jest w stanie przekonać otoczenie, że ma rację (np. podać argumenty na rzecz rzekomej zdrady partnera). W ten sposób może dojść do obłędu (paranoi) udzielonej, gdzie zaszczepia się treści patologiczne innym osobom;
  • urojenia paranoidalne – występują w zespołach paranoidalnych, schizofrenii paranoidalnej. Są to systemy barwne i rozbudowane, dziwaczne, niemożliwe do zaistnienia realnie, niedające się odnieść do rzeczywistości. Dużo w nich treści magicznych;
  • urojenia inkoherentne – występują np. w zaburzeniach świadomości albo zdezorganizowanej schizofrenii. Są to sądy splątane, pojedyncze, które nie tworzą spójnej całości, oderwane od siebie, niespójne;
  • urojenia oniryczne – przypominające marzenia senne. Pacjent jest silnie zaangażowany emocjonalnie w urojenia, ale zachowuje się wobec nich stosunkowo biernie.

Na uwagę zasługuje też mantyzm – uczucie gromadzenia się obcych myśli, zjawisko bliskie pseudohalucynacjom. Uczucie natłoku myślowego może wynikać z przekonania o istnieniu jakiejś bariery w mózgu.

Bibliografia

  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L, Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
  • Szymańska Z., Psychiatria wieku dziecięcego i młodzieńczego, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1967.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
2

Pytania do specjalistów

Czy to urojenia?

Witam, piszę w sprawie mojej przyjaciółki, która ma 21 lat i jest zupełnie zdrową, normalnie funkcjonującą osobą... a jednak ma pewien problem, widziałam, że od kilku dni jest nie swoja, że jest bardzo smutna, przygnębiona, początkowo nie chciała ze mną...

Urojenia u dorosłego

Witam Moja mama od jakiegoś czasu ma urojenia. Wydaje jej się, że ktoś w pracy chce jej zrobić krzywdę, psiuka na nią czymś, co ją szczypie. Twierdzi,że nie wie kto, bo ie widziała, ale że ona to czuje,że ktoś na nią psiuka , codziennie chodzi w nowych...

Odpowiada: Mgr Katarzyna Garbacz Mgr Katarzyna Garbacz i 1 inny
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 2 odpowiedzi Depresja psychotyczna u żony a urojenia ~:

witama mam powazny problem u mojej zony stierdzono depresje psychotyczna = czy to co mowi teraz to prawda czy to sa urojenia . nie moge sobie z tym poradzic bardzo prosze o odpowiedz

krzysztoff.k Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Stany chorobowe a urojenia krzysztoff.k:

Witam - czyli " tworzenie " urojeń mówienie o czymś co nie miało miejsca , co nigdy się nie zdarzyło jest czymś normalnym w tych stanach chorobowych ? Dziękuje za odpowiedz , chce jak najwięcej wiedzieć o chorobie

pokaż 5 następnych

Artykuły Urojenia

Zaburzenia myślenia
Urojenia Zaburzenia myślenia

(...) myślenia. Do najbardziej znanych zaburzeń myśli należą m.in.: urojenia, myśli natrętne, neologizmy, sałata słowna, myślenie magiczne ... osobowości, np. u psychotyków; urojenia – sądy niezgodne z rzeczywistością, absurdalne, niedorzeczne, niepodlegające ... ; wyróżnia się wiele rodzajów urojeń, np. urojenia wielkościowe, urojenia prześladowcze, urojenia...

Urojenia Zespół Capgrasa

(...) zostały zamienione na obcych ludzi, identycznych w wyglądzie. Urojenia o takim charakterze mogą występować w przebiegu schizofrenii ... związanych z błędną identyfikacją osób. Jak może objawiać się zespół Capgrasa, oprócz urojenia opanowania świata ... z tym odmawiać spania we wspólnym łóżku. Urojenia mogą prowadzić do lęków przed „obcymi sobowt ... urojenia zazdrości, np. że „obcy przybysz” chce uwieść małżonka. Urojenia zespołu Capgrasa mogą sprowadzać...

Urojenia Zespół Cotarda

(...) albo że jego ciało się rozpada. Ponadto pojawiają się poczucie winy, silny lęk i urojenia kary. Dlaczego powstają urojenia negacyjne ... zespołu Cotarda Nie ma zgodności co do etiologii zespołu Cotarda. Uznaje się, że urojenia nihilistyczne powstają wskutek ... świat, ani ludzie wokoło. Czasami chorobie towarzyszą poczucie nieśmiertelności albo urojenia dotyczące absurdalnych rozmiar ... przekonań, że nie istnieją i nie będą krwawić. Nihilistyczne urojenia mogą objawiać się także poczuciem nierealności...

Urojenia Zespół Fregoliego

(...) przez niego osoby są w rzeczywistości jednym i tym samym człowiekiem, który zmienia swój wygląd zewnętrzny. Urojenia mogą ... ój wizerunek, u chorego pojawiają się też urojenia prześladowcze. Nazwa choroby wywodzi się od nazwiska włoskiego aktora &ndash ... towarzyszą urojenia prześladowcze. Wskutek nieznajomości precyzyjnych przyczyn rozwoju choroby nie udało się do tej pory...

Urojenia Ciąża urojona

Ciąża urojona jest przykładem poważnego zaburzenia psychicznego, dotyczącego kobiet, które borykają się z problemem niepłodności i bezskutecznie starają się o dziecko albo pań, które przeżywają ogromny stres i lęk przed tym, że mogą począć...

Depresja: urojenia Odtwórz wideo
Urojenia Depresja: urojenia

(...) od rodzaju przeżyć wyróżnia się depresję głęboką, której mogą towarzyszyć urojenia winy i kary. Opierają się ... . Jak objawiają się urojenia w...

Schizofrenia Schizofrenia paranoidalna

(...) na zaburzenia schizofreniczne. W przebiegu choroby dominują omamy i urojenia. Schizofrenia paranoidalna została ujęta jako odrębna ... paranoidalna. Jej obraz kliniczny został zdominowany przez objawy wytwórcze (pozytywne), takie jak halucynacje i urojenia ... wyraźnie wyrażone. Schizofrenia paranoidalna to w skrócie usystematyzowane urojenia plus nasilone omamy słuchowe. Schizofrenik paranoidalny cierpi na urojenia prześladowcze lub urojenia wielkościowe o bardzo złożonym charakterze,...

Schizofrenia Zespół urojeniowy

Urojenie wielkościowe, urojenia ksobne, urojenia owładnięcia, urojenia prześladowcze – te wszystkie rodzaje urojeń ... ół urojeniowy? W zespołach urojeniowych dominują urojenia o różnej strukturze na tle osobowości o różnej dezintegracji ... diagnozowane. Usystematyzowane urojenia wielkościowe, urojenia prześladowcze lub oddziaływania poczytuje się najczęściej jako objaw wytw ... ów urojeniowych daje się wyróżnić: zespół urojeniowy prosty – urojenia są pozbawione specyficznej...

Schizofrenia Epizod psychotyczny

Epizod psychotyczny to stan utraty właściwego kontaktu z otoczeniem, w którym mogą występować urojenia i halucynacje ... to nie tylko halucynacje i urojenia ale także i objawy negatywne jak utrata napędu, zainteresowań, zamknięcie się w sobie, apatia. Niekt ... mają znaczenie przy wystąpieniu każdej choroby psychicznej. Urojenia Choć raczej uważa się, że pojedyncze halucynacje mogą się pojawiać także u osób zdrowych. Jednak ich interpretacja urojeniowa, może świadczyć o rozwijającej się chorobie. Urojenia...

Zaburzenia osobowości Objawy paranoi

(...) u nich urojenia uniemożliwiają funkcjonowanie w społeczeństwie. Chorym wydaje się, że ktoś ich śledzi, że ukochana osoba ich zdradza ... ? Czy na to zaburzenie osobowości składa się tylko podejrzliwość i urojenia prześladowcze? Przyczyny paranoi Zaburzenia urojeniowe to złożone przeżycia. Chory ma na jakiś temat fałszywe przekonanie, co wiąże się z ogromnymi emocjami i ekstremalnymi zachowaniami. Urojenia można podzielić na kilka rodzajów: urojenia prześladowcze – choremu wydaje się, że inni są do niego...

pokaż 10 następnych