Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Zaburzenia psychotyczne

httpswww-flickr-comphotoshunterm3561409383_ca18.jpg
Zdjęcie autorstwa hunnnterrr / CC BY 2.0

W potocznym rozumieniu ludzie nadużywają określenia „choroby psychiczne”. Mówiąc o zaburzeniach psychicznych, przeciętny Kowalski pomyśli o depresji, manii, schizofrenii czy zespole urojeniowym. Nie wszystkie jednak dysfunkcje psychologiczne zasługują na miano zaburzeń psychotycznych. Psychoza to duża grupa zaburzeń psychicznych dotycząca znacznego upośledzenia w zdolności badania rzeczywistości. Wszystkie „nienormalne” zachowania uznaje się za objawy psychozy. Jak manifestują się zaburzenia psychotyczne i jakie patologie funkcjonowania można uznać za psychozę?

1. Klasyfikacja zaburzeń psychotycznych

Zaburzenia psychotyczne najbardziej kojarzą się ze schizofrenią i sztandarowymi objawami, jak omamy i urojenia. Psychozy jednak to coś więcej niż zaburzenia schizofreniczne. Pojęcie „psychozy” wywodzi się z języka greckiego (gr. psyche – dusza, osis – szaleństwo). Po raz pierwszy terminu tego użył w 1845 roku austriacki lekarz i poeta Ernst Von Feuchtersleben. Według nozologii, psychozy to zaburzenia psychiczne chorobowe. Wyróżnia się różne rodzaje psychoz, np. psychozy endogenne (wewnętrzne), egzogenne (zewnętrzne), organiczne (powstają na bazie uszkodzeń OUN), somatogenne (powstają na bazie chorób somatycznych, np. niedoczynności tarczycy) i psychozy reaktywne (powstają w wyniku stresu psychicznego).

Co w psychiatrii uznaje się za zaburzenia psychiczne niechorobowe? Do tej kategorii zaburzeń zaliczają się: zaburzenia nerwicowe, zaburzenia osobowości, uzależnienia, niedorozwoje, zaburzenia organiczne, zaburzenia psychosomatyczne i behawioralne. W praktyce za psychozy endogenne uznaje się: wszystkie rodzaje schizofrenii, zaburzenia schizoafektywne, np. parafrenię, paranoję i zaburzenia afektywne, np. depresję, manię i chorobę afektywną dwubiegunową. Psychozy egzogenne mogą mieć przebieg ostry lub przewlekły, a powstają w wyniku trzech głównych czynników:

  • po zatruciu – psychoza intoksykacyjna,
  • po chorobie – psychoza infekcyjna,
  • po urazie – psychoza pourazowa.

Panuje pogląd, że za rozwój zaburzeń psychotycznych odpowiada brak równowagi w produkcji neuroprzekaźników mózgowych, choć nie wiadomo, skąd taka nierównowaga neurotransmiterowa wynika. Inne przyczyny psychoz, to np. nieprawidłowa budowa mózgu. Patologie w zakresie neuroanatomii stanowią bazę dla rozwoju psychoz endogennych. Jeśli chodzi o psychozy egzogenne, powstają one w wyniku zatrucia (alkoholem, substancjami psychoaktywnymi), urazu albo infekcji. Do psychoz na podłożu organicznym zalicza się psychozy starcze.

2. Objawy psychozy

Zaburzenia psychotyczne nie stanowią odrębnej jednostki chorobowej, są grupą zaburzeń psychicznych, które manifestują się patologią w zakresie zachowań, spostrzegania, myślenia i świadomości. Oznacza to, że osoba z zaburzeniami psychotycznymi dochodzi do nieprawidłowych wniosków dotyczących rzeczywistości zewnętrznej, dokonuje niewłaściwych ocen słuszności własnego myślenia oraz spostrzeżeń, a także nie zmienia postępowania w obliczu przeciwnych dowodów. Pacjentowi psychotycznemu brak krytycyzmu wobec własnych symptomów chorobowych.

Do głównych objawów psychotycznych zalicza się m.in.:

  • złudzenia fizjologiczne, iluzje,
  • urojenia,
  • halucynacje i omamy rzekome,
  • pseudohalucynacje,
  • zachowania głęboko regresywne – charakterystyczne dla wczesnych faz rozwoju człowieka,
  • objawy katatoniczne – stupor lub podniecenie psychoruchowe,
  • nieadekwatny do okoliczności nastrój,
  • wyraźne rozkojarzenie,
  • irracjonalny lub porozrywany sposób myślenia,
  • zdezorganizowaną mowę – częste gubienie wątku lub brak powiązania myśli,
  • stępienie emocjonalne, anhedonię, bierność, aspołeczność.

Trzeba pamiętać, że nie wszystkie psychozy charakteryzują się w swoim obrazie klinicznym obecnością zaburzeń świadomości. Pod względem jakości zaburzeń wyróżnia się zaburzenia psychotyczne:

  • z zaburzeniami percepcji – występują patologiczne iluzje, czyli zniekształcenia spostrzegania i omamy, które powstają mimo braku realnego bodźca;
  • z zaburzeniami myślenia – występują nieprawidłowości w zakresie treści i formy myślenia. Może pojawić się natłok myśli, spowolnienie myślenia, otamowania myśli, automatyzmy, myśli natrętne albo nadwartościowe.

3. Leczenie psychoz

Zaburzenia psychotyczne leczy się za pomocą farmakoterapii, stosując leki przeciwpsychotyczne. Neuroleptyki mają blokować niekontrolowane pobudzenia w mózgu i hamować manifestację objawów pozytywnych, takich jak omamy czy urojenia. Techniki psychoterapii są jedynie formą pomocniczą dla leczenia farmakologicznego. Obecnie nie ma żadnej metody laboratoryjnej, która pozwalałaby stwierdzić stopień uleczalności psychozy na podstawie jej charakteru. Rokowanie zwykle opiera się na remisji objawów wytwórczych oraz ustąpieniu mylnego sądu realizującego, czyli przywróceniu krytycyzmu wobec własnych błędnych przekonań chorobowych. Zaburzenia psychotyczne to niejednorodna grupa zaburzeń psychicznych. Psychozy należy różnicować z psychopatią (osobowością dyssocjalną) oraz z zaburzeniami myślenia czy zachowania, które składają się zwykle na obraz kliniczny psychozy, a nie są osobną jednostką chorobową.

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J., (red.), Psychiatria. Psychiatria kliniczna, t. 2, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2002, ISBN 83-87944-72-6.
  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Psychoza afektywna - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Psychoza afektywna
Psychoza afektywna

Psychoza

Wyobraź sobie, że nie jesteś w stanie myśleć jasno, odróżnić rzeczywistości od fikcji albo zachować się stosownie do sytuacji. Żeby tego było mało, wierzysz w rzeczy, które inni uważają za dziwne i nierealne. Spis treści Zagrożenia związane...

Psychoza afektywna

Psychoza maniakalno-depresyjna

Psychozę maniakalno-depresyjną uznaje się za jeden z rodzajów depresji. Nie jest to jednak do końca prawidłowa nazwa tej jednostki nozologicznej. Zaburzenie maniakalno-depresyjne lepiej określić jako cyklofrenia albo choroba afektywna dwubiegunowa.

Psychoza afektywna

Leki przeciwpsychotyczne

Leki przeciwpsychotyczne to inaczej neuroleptyki. Jak sama nazwa wskazuje, leki antypsychotyczne leczą objawy psychozy – urojenia, omamy, wycofanie społeczne i pobudzenie. Pierwszy raz określenia „leki przeciwpsychotyczne” użyli...

Problemy

Zaburzenia snu

Zaburzenia snu zostały skategoryzowane w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F51 (nieorganiczne zaburzenia snu) i G47 (zaburzenia snu). Mianem zaburzeń snu określa się wszelkie dysfunkcje i nieprawidłowości,...

Kalendarz rozwoju dziecka

Zaburzenia rozwoju

Zaburzenia rozwoju dziecka mogą przybierać różny charakter. Mogą mieć postać deficytów rozwojowych w zakresie poszczególnych analizatorów, np. wzroku czy słuchu. Mogą wiązać się z dysfunkcjami albo opóźnieniem rozwoju psychomotorycznego, co w przyszłości...

Neurologia

Zaburzenia czucia

Zaburzenia czucia mogą być różne, a wynika to z dysfunkcji receptorów czucia umiejscowionych w różnych miejscach w organizmie. Możemy wyróżnić zaburzenia czucia powierzchownego lub trzewnego. Dzięki czuciu – jednej z...

Neurologia

Zaburzenia mowy

Zaburzenia mowy jest to grupa zaburzeń związana z różnymi trudnościami w zakresie mowy. Obejmują trudności w wysławianiu się, wady mowy, używanie niewłaściwych słów, a więc związane są z artykulacją, fonacją, tonem głosu, płynnością itd....

Zaburzenia erekcji

Zaburzenia wytrysku

Zaburzenia wytrysku to brak wystąpienia wzwodu lub niepełna erekcja. Mogą mieć podłoże psychologiczne lub organiczne. Niezbędna jest wizyta u urologa. Przeprowadzone badania diagno

Problemy z seksem

Zaburzenia erekcji

Jednym z najczęstszych problemów seksualnych mężczyzn w wieku dojrzałym są zaburzenia erekcji, czyli problemy z pojawieniem się i utrzymaniem wzwodu członka i w rezultacie także z osiągnięciem orgazmu. Zaburzenia potencji najczęściej dotyczą mężczyzn...

Zdrowie psychiczne

Zaburzenia osobowości

Osobowość paranoiczna, osobowość depresyjna, osobowość schizoidalna, osobowość narcystyczna – to tylko niektóre rodzaje zaburzeń osobowościowych. Zaburzenia osobowości zostały zebrane w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500