Zaburzenia psychotyczne

W potocznym rozumieniu ludzie nadużywają określenia „choroby psychiczne”. Mówiąc o zaburzeniach psychicznych, przeciętny Kowalski pomyśli o depresji, manii, schizofrenii czy zespole urojeniowym. Nie wszystkie jednak dysfunkcje psychologiczne zasługują na miano zaburzeń psychotycznych. Psychoza to duża grupa zaburzeń psychicznych dotycząca znacznego upośledzenia w zdolności badania rzeczywistości. Wszystkie „nienormalne” zachowania uznaje się za objawy psychozy. Jak manifestują się zaburzenia psychotyczne i jakie patologie funkcjonowania można uznać za psychozę?

Spis treści:
  1. 1. Klasyfikacja zaburzeń psychotycznych
  2. 2. Objawy psychozy
  3. 3. Leczenie psychoz

1. Klasyfikacja zaburzeń psychotycznych

Zaburzenia psychotyczne najbardziej kojarzą się ze schizofrenią i sztandarowymi objawami, jak omamy i urojenia. Psychozy jednak to coś więcej niż zaburzenia schizofreniczne. Pojęcie „psychozy” wywodzi się z języka greckiego (gr. psyche – dusza, osis – szaleństwo). Po raz pierwszy terminu tego użył w 1845 roku austriacki lekarz i poeta Ernst Von Feuchtersleben. Według nozologii, psychozy to zaburzenia psychiczne chorobowe. Wyróżnia się różne rodzaje psychoz, np. psychozy endogenne (wewnętrzne), egzogenne (zewnętrzne), organiczne (powstają na bazie uszkodzeń OUN), somatogenne (powstają na bazie chorób somatycznych, np. niedoczynności tarczycy) i psychozy reaktywne (powstają w wyniku stresu psychicznego).

Co w psychiatrii uznaje się za zaburzenia psychiczne niechorobowe? Do tej kategorii zaburzeń zaliczają się: zaburzenia nerwicowe, zaburzenia osobowości, uzależnienia, niedorozwoje, zaburzenia organiczne, zaburzenia psychosomatyczne i behawioralne. W praktyce za psychozy endogenne uznaje się: wszystkie rodzaje schizofrenii, zaburzenia schizoafektywne, np. parafrenię, paranoję i zaburzenia afektywne, np. depresję, manię i chorobę afektywną dwubiegunową. Psychozy egzogenne mogą mieć przebieg ostry lub przewlekły, a powstają w wyniku trzech głównych czynników:

  • po zatruciu – psychoza intoksykacyjna,
  • po chorobie – psychoza infekcyjna,
  • po urazie – psychoza pourazowa.

Panuje pogląd, że za rozwój zaburzeń psychotycznych odpowiada brak równowagi w produkcji neuroprzekaźników mózgowych, choć nie wiadomo, skąd taka nierównowaga neurotransmiterowa wynika. Inne przyczyny psychoz, to np. nieprawidłowa budowa mózgu. Patologie w zakresie neuroanatomii stanowią bazę dla rozwoju psychoz endogennych. Jeśli chodzi o psychozy egzogenne, powstają one w wyniku zatrucia (alkoholem, substancjami psychoaktywnymi), urazu albo infekcji. Do psychoz na podłożu organicznym zalicza się psychozy starcze.

2. Objawy psychozy

Zaburzenia psychotyczne nie stanowią odrębnej jednostki chorobowej, są grupą zaburzeń psychicznych, które manifestują się patologią w zakresie zachowań, spostrzegania, myślenia i świadomości. Oznacza to, że osoba z zaburzeniami psychotycznymi dochodzi do nieprawidłowych wniosków dotyczących rzeczywistości zewnętrznej, dokonuje niewłaściwych ocen słuszności własnego myślenia oraz spostrzeżeń, a także nie zmienia postępowania w obliczu przeciwnych dowodów. Pacjentowi psychotycznemu brak krytycyzmu wobec własnych symptomów chorobowych.

Do głównych objawów psychotycznych zalicza się m.in.:

  • złudzenia fizjologiczne, iluzje,
  • urojenia,
  • halucynacje i omamy rzekome,
  • pseudohalucynacje,
  • zachowania głęboko regresywne – charakterystyczne dla wczesnych faz rozwoju człowieka,
  • objawy katatoniczne – stupor lub podniecenie psychoruchowe,
  • nieadekwatny do okoliczności nastrój,
  • wyraźne rozkojarzenie,
  • irracjonalny lub porozrywany sposób myślenia,
  • zdezorganizowaną mowę – częste gubienie wątku lub brak powiązania myśli,
  • stępienie emocjonalne, anhedonię, bierność, aspołeczność.

Trzeba pamiętać, że nie wszystkie psychozy charakteryzują się w swoim obrazie klinicznym obecnością zaburzeń świadomości. Pod względem jakości zaburzeń wyróżnia się zaburzenia psychotyczne:

  • z zaburzeniami percepcji – występują patologiczne iluzje, czyli zniekształcenia spostrzegania i omamy, które powstają mimo braku realnego bodźca;
  • z zaburzeniami myślenia – występują nieprawidłowości w zakresie treści i formy myślenia. Może pojawić się natłok myśli, spowolnienie myślenia, otamowania myśli, automatyzmy, myśli natrętne albo nadwartościowe.

3. Leczenie psychoz

Zaburzenia psychotyczne leczy się za pomocą farmakoterapii, stosując leki przeciwpsychotyczne. Neuroleptyki mają blokować niekontrolowane pobudzenia w mózgu i hamować manifestację objawów pozytywnych, takich jak omamy czy urojenia. Techniki psychoterapii są jedynie formą pomocniczą dla leczenia farmakologicznego. Obecnie nie ma żadnej metody laboratoryjnej, która pozwalałaby stwierdzić stopień uleczalności psychozy na podstawie jej charakteru. Rokowanie zwykle opiera się na remisji objawów wytwórczych oraz ustąpieniu mylnego sądu realizującego, czyli przywróceniu krytycyzmu wobec własnych błędnych przekonań chorobowych. Zaburzenia psychotyczne to niejednorodna grupa zaburzeń psychicznych. Psychozy należy różnicować z psychopatią (osobowością dyssocjalną) oraz z zaburzeniami myślenia czy zachowania, które składają się zwykle na obraz kliniczny psychozy, a nie są osobną jednostką chorobową.

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J., (red.), Psychiatria. Psychiatria kliniczna, t. 2, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2002, ISBN 83-87944-72-6.
  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Zaburzenia psychotyczne

Witam, dramat mojej rodziny trwa już kilka lat. Powodem jest moja matka, która nie daje nam normalnie żyć, o wszystko nas obwinia, dla niej nic nie dzieje się bez przyczyny. Potrafi wpaść do domu i zrobić awanturę o to, że nie zdążyła na autobus i że...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

Mateusz9105 Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Ostre zaburzenia psychotyczne Mateusz9105:

Witam. 2 dni temu lekarz zdiagnozował u mnie nawrót choroby. Diagnoza: F23.2 Mam świadomość tego, co się dzieje wokół mnie. Sam zgłosiłem się do szpitala. Odnoszę wrażenie, że mam wyostrzone zmysły .

pokaż 5 następnych

Artykuły Psychoza afektywna

Psychoza maniakalno-depresyjna
Psychoza afektywna Psychoza maniakalno-depresyjna

Psychozę maniakalno-depresyjną uznaje się za jeden z rodzajów depresji. Nie jest to jednak do końca prawidłowa nazwa tej jednostki nozologicznej. Zaburzenie maniakalno-depresyjne lepiej określić jako cyklofrenia albo choroba afektywna dwubiegunowa.

Psychoza afektywna Leki przeciwpsychotyczne

Leki przeciwpsychotyczne to inaczej neuroleptyki. Jak sama nazwa wskazuje, leki antypsychotyczne leczą objawy psychozy – urojenia, omamy, wycofanie społeczne i pobudzenie. Pierwszy raz określenia „leki przeciwpsychotyczne” użyli...

Psychoza afektywna Psychoza

Wyobraź sobie, że nie jesteś w stanie myśleć jasno, odróżnić rzeczywistości od fikcji albo zachować się stosownie do sytuacji. Żeby tego było mało, wierzysz w rzeczy, które inni uważają za dziwne i nierealne. Zagrożenia związane z...

Zaburzenia somatyczne Odtwórz wideo
Depresja i mania Zaburzenia somatyczne

Obniżony nastój, złe samopoczucie i izolacja to najczęstsze objawy depresji. Jeśli nie podejmie się w porę odpowiedniego leczenia taka choroba może powodować poważne dolegliwości zdrowotne, bo oprócz zaburzeń psychicznych mogą pojawić się...

Zaburzenia snu
Problemy Zaburzenia snu

Zaburzenia snu zostały skategoryzowane w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F51 (nieorganiczne zaburzenia snu) i G47 (zaburzenia snu). Mianem zaburzeń snu określa się wszelkie dysfunkcje i nieprawidłowości,...

Okulistyka Zaburzenia widzenia

Zaburzenia pola widzenia mogą być objawem wielu chorób miejscowych, jak np. jaskra, zaćma, a także ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze. Tętnice odżywiające oko podlegają w przebiegu chorób ogólnoustrojowych...

Neurologia Zaburzenia czucia

Zaburzenia czucia mogą być różne, a wynika to z dysfunkcji receptorów czucia umiejscowionych w różnych miejscach w organizmie. Możemy wyróżnić zaburzenia czucia powierzchownego lub trzewnego. Dzięki czuciu – jednej z...

Neurologia Zaburzenia mowy

Zaburzenia mowy jest to grupa zaburzeń związana z różnymi trudnościami w zakresie mowy. Obejmują trudności w wysławianiu się, wady mowy, używanie niewłaściwych słów, a więc związane są z artykulacją, fonacją, tonem głosu, płynnością itd....

pokaż 10 następnych