Objawy celiakii - objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

spis treści
rozwiń

Celiakia (inaczej choroba glutenowa, choroba trzewna) jest to schorzenie związane z nietolerancją frakcji białek zawartych w ziarnach: pszenicy (gliadyna), jęczmienia (hordeina), żyta (sekalina) i owsa (awenina), które noszą wspólną nazwę glutenu. Jego szkodliwość zależy od struktury, czyli od sekwencji zawartych w nim aminokwasów. Gdy jest wprowadzony do organizmu, dochodzi do wzrostu stężenia we krwi pewnych białek, powodujących uszkodzenie błony śluzowej jelita. W przebiegu celiakii prowadzi to do zaniku kosmków jelitowych, przez co jelito nie jest w stanie spełniać swojej funkcji. Celiakię u dzieci wykrywa się między 2, a 4 rokiem życia, a nawet później. Objawy celiakii u dorosłych występują najczęściej jako powikłanie po innych chorobach.

1. Celiakia - objawy i przyczyny

Celiakia jest chorobą o nieustalonej etiologii, a jej wystąpienie wyjaśnia kilka hipotez tłumaczących mechanizm prowadzący do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego. Celiakia jest zatem schorzeniem, którego nie powiiniśmy bagatelizować, gdyż może doprowadzić do poważnych problemów ze zdrowiem. Chorych na celiakie może być więcej, gdyż choroba nie daje jednoznacznych objawów. Jakie mogą być przyczyny celiakii?

Zobacz film: "Jakie są objawy celiakii?"

1.1. Teoria toksyczna

Jedna z przyczyn celiakii jest rozpatrywana według teorii toksycznej. Hipotezą tej teorii jest istnienie zaburzeń enzymatycznych, tzw. dysenzymatozy, która odpowiedzialna jest za nieprawidłowe trawienie glutenu. Ten w swojej formie nierozłożonej wykazuje działanie toksycznie na enterocyty (komórki jelitowe). O immunologicznym podłożu celiakii świadczy produkcja przez organizm przeciwciał przeciwgliadynowych (wykrywanych w badaniu krwi) oraz obecność w błonie śluzowej jelita cienkiego nacieków limfocytarnych z przewagą komórek T.

Czy cierpisz na celiakię?

Czy cierpisz na celiakię?

Podejrzewasz, że masz celiakię? Rozwiąż nasz test i przekonaj się, czy powinieneś udać się do specjalisty. Nie czekaj, zrób pierwszy krok.

1.2. Teoria autoagresji

Celiakia może być także efektem autoagresji organizmu. Autoagresja jest to zjawisko polegające na zaistnieniu odpowiedzi immunologicznej przeciwko własnym, prawidłowym komórkom organizmu. W surowicy chorego na celiakię wykrywane są specyficzne przeciwciała, np. IgA-EMA, IgA-ARA, współistniejące z innymi chorobami autoagresyjnymi, np. z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, toczniem układowym, sarkoidozą.

Celiakia (prezentacja edukacyjna)
Celiakia (prezentacja edukacyjna) [5 zdjęć]

Zdrowy układ pokarmowy Zadaniem układu pokarmowego jest pobieranie pokarmów i wody, trawienie i przyswajanie...

zobacz galerię

1.3. Teoria dziedziczna

Autoagresja i teoria toksyczna to nie jedyne przyczyny celiakii. Celiakia może mieć również inne źródło. Na rozwój celiakii mają wpływ także predyspozycje genetyczne. Zostało wykazane istnienie ścisłego związku między celiakią, a antygenami zgodności tkankowej HLA-DR3 i/lub DR7, DC3, HLA-B8.

2. Celiakia - objawy ze względu na rodzaj

Ze względu na rodzaj pojawiających się w związku z celiakią objawów, możemy podzielić ją na 3 formy: klasyczną, niemą i ukrytą, późno ujawniającą się.

2.1. Celiakia klasyczna (aktywna)

W obrazie klinicznym, objawy celiakii u dorosłych i dzieci to np. brak łaknienia, a co za tym idzie, niedożywienie, wyniszczenie, biegunka, powiększenie obwodu brzucha, zmiany w zachowaniu dziecka. Jako następstwo zaburzeń we wchłanianiu i trawieniu u osób z celiakią występują: niedokrwistość z niedoboru żelaza, niedobory białka, kwasu foliowego, niedobory witamin, wtórna nietolerancja dwucukrów a także alergia na pokarmy. Nieodpowiednio leczona celiakia lub późno zaczęte leczenie powoduje objawy przewlekłego niedożywienia, a dokładniej niedoboru wzrostu, opóźnienia wieku kostnego, skrzywienia kręgosłupa, niedokrwistości niedobarwliwej, zanikowego nieżytu żołądka, krzywicy. U osób z celiakią mogą pojawić się także zmiany skórne, opóźnienia pokwitania, zaburzenia emocjonalnego (drażliwość, trudności w skupieniu, apatia). Klasyczna postać celiakii stanowi obecnie tylko 30 proc. wszystkich przypadków schorzenia.

2.2. Celiakia niema

Celiakia może również przebiegać bezobjawowo. Wówczas mówimy o celiakii niemej. Celiakia niema rozpoznawana jest u osób, u których nie obserwuje się podstawowych klinicznych objawów celiakii, natomiast występują typowe zmiany zanikowe jelita, potwierdzone badaniami laboratoryjnymi.

Objawami wskazującymi na celiakię, które są wskazaniem do wykonania badania przesiewowego są:

  1. bóle brzucha, wzdęcia, luźne stolce, tzw. objawy brzuszne;
  2. objawy opóźnienia rozwoju somatycznego;
  3. choroby przewlekłe (cukrzyca typu 1), choroby tarczycy, hipoplazja szkliwa zębowego, owrzodzenia jamy ustnej, tzw. afty, które często nawracają, zaburzenia psychiczne (np. schizofrenia), nowotwory jelita cienkiego, głównie chłoniaki.

2.3. Celiakia ukryta, późno ujawniająca się

U niektórych osób z celiakią pierwsze objawy mogą pojawić się znacznie później i mogą być związane z zupełnie innymi przyczynami, niż te wymienione powyżej. Celiakia potencjalnie istnieje, ale brak jest występowania jakichkolwiek klinicznych objawów celiakii oraz zmian w obrębie jelita cienkiego. W niektórych okolicznościach, takich jak, np. zakażenie przewodu pokarmowego, zabiegi operacyjne, ciąża, stres, wzrost spożycia glutenu, może dojść do wystąpienia objawów celiakii i ujawnienia się choroby. Celiakia może zatem mieć przyczynę nie związaną z teorią autoagresji, teorią toksyczną jak również z teorią dziedziczenia.

3. Celiakia - diagnostyka i leczenie

Same objawy sugerujące celiakię nie pozwalają postawić diagnozy. W celu zdiagnozowania celiakii zalecane jest wykonanie badań serologicznych na obecność w surowicy krwi:

  • przeciwciał przeciwretikulinowych (ARA) w klasie IgA i IgG;
  • przeciwciał przeciwgliadynowych (AGA) w klasie IgA i IgG;
  • przeciwciał przeciwko endomysium (EMA) w klasie IgA i IgG - przeciwciała te uważane są za bardzo czuły (100 proc.) i swoisty, bo aż w 99 proc., marker choroby;
  • wykrytych niedawno przeciwciał w klasie IgA przeciwko transglutaminazie tkankowej.

Ważną rolę w powiązaniu objawów z celiakią odgrywa dokładny wywiad lekarski. Lekarz zwraca wówczas uwagę na takie objawy jak biegunki, bezpodstawna niedokrwistość, późna pierwsza miesiączka, czy wczesna menopauza, które mogą być związane z celiakią. Z celiakią mogą być powiązane także występujące w rodzinie choroby z grupy autoagresji.

Objawy związane z celiakią będą również widoczne w badaniu endoskopowym. Ponadto takie badanie pozwoli na pobranie wycinka ściany jelita. W tym badaniu u większości osób z celiakią można zauważyć zanik kosmków jelitowych. Bardzo często z celiakią jest też związany stan zapalny błony śluzowej jelita.

U osób z celiakią warto również wykonać inne badania diagnostyczne. Objawy kojarzone z celiakią to też wyniszczenie organizmu, dlatego warto wykonać morfologią, próby wątrobowe, CRP, analizę moczu i inne badania, które pozwolą określić, w jakim stanie jest osoba chora na celiakię.

Obecnie są również dostępne test DNA na celiakii. Jeśli w rodzinie są osoby chore na celiakię warto wykonać test DNA na celiakię. Test DNA na celiakię dają 100 proc. pewność i co najważniejsze umożliwia wczesne rozpoczęcie leczenia celiakii.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Formą leczenia celiakii jest stosowanie diety bezglutenowej. Wdrożenie jej w codzienne życie powoduje regenerację kosmków jelitowych, a co za tym idzie, ustępowanie niepożądanych klinicznych objawów celiakii. Objawy celiaki u dzieci zazwyczaj dotyczą przewodu pokarmowego. W przypadku objawów celiakii u dzieci, u których występuje ostry proces chorobowy, niekiedy w pierwszej fazie leczenia, ustępują one dopiero po zastosowaniu, obok diety bezglutenowej, także diety bezmlecznej, hipoalergicznej. Do produktów bezglutenowych zaliczamy ryż, soję, kukurydzę, proso oraz skrobię pszenną.

Chorzy na celiakię wykazują indywidualną nadwrażliwość na gluten, która zależna jest od wieku, fazy choroby oraz dawki glutenu. Największą wrażliwość na tę frakcję białka wykazują dzieci z celiakią. W leczeniu celiakii dieta to podstawa. Jeśli nie zmienimy diety celiakia będzie nadal siać spustoszenie w naszym organizmie. Należy więc pamiętać, że dieta bezglutenowa powinna być przestrzegana przez całe życie przez chorych na celiakię.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!