Czy powinniśmy się bać antybiotyków w mięsie? Fakty, które trudno zignorować

Antybiotyki w mięsie nie pojawiają się przypadkiem. Najczęściej trafiają tam z powodu intensywnej hodowli, w której antybiotyki podaje się nie tylko chorym, ale także zdrowym zwierzętom. Stosuje się je profilaktycznie lub po to, by przyspieszyć ich wzrost. W niektórych krajach praktyki te są nadal powszechne, mimo coraz większej presji na ich ograniczenie.

Problem pojawia się wtedy, gdy zwierzęta są ubijane zbyt szybko po podaniu leków, czyli zanim organizm zdąży się ich całkowicie pozbyć. W efekcie śladowe ilości antybiotyków mogą pozostać w mięsie, które trafia do sprzedaży i ostatecznie na nasze talerze.

To, czy antybiotyki pozostają w mięsie, zależy od przestrzegania tzw. okresu karencji, czyli czasu, jaki musi minąć od ostatniego podania leku do uboju zwierzęcia. Jeśli hodowca przestrzega tych zasad, w mięsie nie powinno być pozostałości substancji czynnych. Ryzyko pojawia się dopiero wtedy, gdy normy nie zostaną zachowane, a zwierzęta trafią do rzeźni zbyt wcześnie. Wówczas możliwe jest wykrycie śladowych ilości antybiotyków w gotowym produkcie.

Dlatego tak ważna jest kontrola i transparentność łańcucha produkcji żywności, bo choć te pozostałości zazwyczaj są niewielkie, to ich regularne spożywanie budzi coraz więcej obaw.

Temat antybiotyków w mięsie budzi emocje, ponieważ dotyka bezpośrednio naszego zdrowia, a wiele działań związanych z ich stosowaniem odbywa się poza zasięgiem wiedzy i naszej kontroli. Konsumenci nie mają wpływu na to, jak hodowane są zwierzęta, a chcą mieć pewność, że jedzą produkty bezpieczne.

Obawy potęguje fakt, że nadmiar antybiotyków w środowisku może przyczyniać się do powstawania opornych bakterii, co jest jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny. Właśnie dlatego nawet śladowe ilości leków w żywności traktowane są jak powód do niepokoju, nie tylko ze względu na jednostkowe ryzyko, ale też globalne skutki długofalowe.

Występowanie antybiotyków w mięsie jest potwierdzone naukowo, choć najczęściej dotyczy jedynie śladowych ilości. Nawet tak niewielka dawka, spożywana regularnie, może jednak wpływać na zdrowie i zwiększać ryzyko antybiotykooporności.

Coraz więcej szczepów bakterii, także tych występujących w mięsie drobiowym, staje się opornych na leczenie. To groźne nie tylko dla osób nadwrażliwych, ale też dla ogółu społeczeństwa, ponieważ może prowadzić do sytuacji, w której popularne leki przestaną działać. Dlatego warto zwracać uwagę na pochodzenie mięsa i wybierać produkty z odpowiedzialnych źródeł.

Najbezpieczniejsze będzie mięso pochodzące z małych, lokalnych gospodarstw, gdzie zwierzęta są hodowane w bardziej naturalnych warunkach i nie podaje się im antybiotyków rutynowo. Warto zwracać uwagę na oznaczenia takie jak "eko", "bio" oraz "z wolnego wybiegu". Choć nie są one gwarancją idealnej jakości, zwykle świadczą o bardziej rygorystycznych normach produkcji i ograniczonym stosowaniu antybiotyków.

Dobrym wyborem może być też mięso od sprawdzonych dostawców, którym zależy na przejrzystości i etycznym podejściu. Coraz więcej sklepów i rzeźników udostępnia informacje o pochodzeniu produktów, więc warto z tego korzystać. Im bardziej przejrzyste informacje, tym mniejsze ryzyko, że do mięsa przemyciły się antybiotyki.

Mięso lepszej jakości zwykle kosztuje więcej, co dla wielu osób może być barierą. Zamiast kupować więcej i taniej, lepiej postawić na mniej, ale lepiej. Mniejsza porcja dobrej jakości mięsa potrafi dać więcej korzyści niż duża ilość niewiadomego pochodzenia.

Wysoka temperatura może częściowo rozłożyć niektóre pozostałości antybiotyków, ale nie usuwa ich całkowicie. Gotowanie, smażenie i pieczenie mięsa nie gwarantuje pełnego pozbycia się tych związków, zwłaszcza jeśli w produkcie znajdują się metabolity leków lub ich śladowe ilości wchłonięte przez tkanki.

Niektóre antybiotyki są bardziej odporne na działanie temperatury i mogą przetrwać proces obróbki termicznej w niewielkich ilościach. Oznacza to, że nawet dobrze ugotowane mięso może zawierać śladowe pozostałości substancji leczniczych. Dlatego najważniejsze jest nie tylko to, jak przyrządzamy mięso, ale przede wszystkim skąd ono pochodzi i w jakich warunkach było produkowane.

W Unii Europejskiej od lat obowiązuje zakaz stosowania antybiotyków jako stymulatorów wzrostu, a ostatnio zaostrzono też przepisy dotyczące ich profilaktycznego użycia. W wielu krajach, takich jak Dania, Holandia czy Niemcy, udało się znacznie ograniczyć ich zużycie. Polska jednak nadal należy do państw o najwyższym poziomie stosowania antybiotyków w hodowli, a sprzedaż leków weterynaryjnych wciąż rośnie. Choć prawo wymaga karencji i kontroli pozostałości, zdarza się że nie są skutecznie egzekwowane. To ważny powód, by świadomie wybierać mięso z pewnych źródeł.

Antybiotyki w mięsie wciąż budzą niepokój, mimo surowych unijnych regulacji. Choć produkty nie powinny zawierać szkodliwych pozostałości, kontrole bywają niewystarczające. Dlatego warto wybierać mięso z pewnego źródła, od lokalnych producentów, z ekologicznych hodowli lub oznaczone certyfikatami jakości i dobrostanu zwierząt. To zdrowsza i bardziej świadoma decyzja.

Źródła

1. NaukaJedzenia.pl