Czym jest scyntygrafia i kiedy się ją stosuje?

Scyntygrafia jest techniką badania obrazowego wykorzystującą radioizotopy i wchodzącą w obręb medycyny nuklearnej. Metoda ta należy do precyzyjnych i mało inwazyjnych metod diagnostycznych, która opiera się na zdolności poszczególnych narządów i tkanek do gromadzenia określonych związków lub pierwiastków chemicznych. Scyntygrafię stosuje się szczególnie często do badań układu kostnego, płuc, tarczycy, przytarczyc, serca i dróg żółciowych.

spis treści

1. Właściwości scyntygrafii

Badanie scyntygraficzne opiera się na założeniu, że niektóre tkanki ze względu na specyficzny dla siebie profil biochemiczny mają zdolność do absorpcji i gromadzenia charakterystycznych dla siebie związków chemicznych lub pierwiastków. Oznacza to, że po podaniu np. jodu pierwiastek ten będzie w znacznie większym stopniu gromadził się w tarczycy niż w innych tkankach. W celu uwidocznienia gromadzących się w danym narządzie związków lub pierwiastków chemicznych stosuje się tzw. izotopy promieniotwórcze. Izotopy są to postacie pierwiastka chemicznego o różnej ilości neutronów w jądrze, które mają ładunek obojętny i nie wpływają na właściwości chemiczne pierwiastka.

Zobacz film: "Podstawowe badania, jakie powinna wykonać każda kobieta"

Scyntygrafia - zdjęcie
Scyntygrafia - zdjęcie

Obraz scyntygraficzny uzyskuje się dzięki niewielkim dawkom izotopów promieniotwórczych.

zobacz galerię

2. Izotopy promieniotwórcze

Niektóre izotopy mają nieodpowiednią proporcję neutronów do innych elementów jądra, co powoduje że są niestabilne i ulegają rozpadowi. Podczas takiego rozpadu pierwiastek przekształca się w inny, stabilniejszy, czemu towarzyszy wydzielenie się promieniowania.

W medycynie nuklearnej, żeby uzyskać obraz wykorzystywane jest promieniowanie gamma, które jest niczym innym jak falami elektromagnetycznymi (podobnie zresztą jak światło czy fale radiowe).

3. Przebieg badania scyntygraficznego

Badanie rozpoczyna się od podania najczęściej drogą dożylną odpowiednich związków lub pierwiastków. Ich dobór zależy od rodzaju badania. Należy zauważyć, że do takich celów wykorzystuje się zazwyczaj substancje o krótkim okresie półtrwania. Następnie konieczne jest odczekanie, aż znacznik ulegnie dystrybucji do tkanek i narządów. Gdy cząsteczki zawierające radioizotop rozmieszczą się w badanych narządach dokonywany jest odczyt (akwizycja) promieniowania. Do jego rejestrowania używa się specjalnej gamma-kamery a obraz jest przedstawiany w formie dwuwymiarowej. Warto zauważyć, że na bardzo podobnej zasadzie działa PET, jednak w tym drugim przypadku zapis dokonuje się na detektorach rozmieszczonych wokół badanego pacjenta, co umożliwia precyzyjne przedstawienie wyników badań w formie trójwymiarowej. Oczywiście istnieje wiele czynników mogących zniekształcić powstający obraz - np. promieniowanie tła, kosmiczne lub efekt Comptona. W celu eliminacji tych zakłóceń promieniowanie zanim trafi na powierzchnię gamma-kamery przechodzi przez kolimator, który jest niczym innym jak specjalną przesłoną nie przepuszczającą niektórych rodzajów promieniowania.

3.1. Scyntygrafia tarczycy

Scyntygrafia tarczycy to swego czasu najczęściej wykonywane badania obrazowe przy podejrzeniu choroby tarczycy, obecnie wskazania uległy pewnemu zawężeniu. Stosuje się zazwyczaj Technet 99m lub Jod 131. Komórki tarczycy wychwytują te pierwiastki, przy czym wszelkie obszary nie będące prawidłowym miąższem będą wyróżniały się zdolnością do absorpcji. I tak badanie tarczycy może pokazać rejony o wzmożonej absorpcji radioizotopów (tzw. guzki gorące) o zmniejszonej zdolności do gromadzenia znacznika (tzw. guzki zimne). Informacje te mają dużą wartość przy różnicowaniu poszczególnych chorób tarczycy. Inne zastosowanie scyntygrafii tego narządu polega na wykrywaniu przerzutów raka tarczycy oraz gruczołów położonych nietypowo tzw. ektopicznie. Wskutek wad rozwojowych cześć tkanki tarczycy może być położona np. u podstawy języka lub śródpiersiu i czasem bywa konieczne dokładne określenie jej lokalizacji. Scyntygrafia jest pomocna także w lokalizacji nietypowo położonych gruczołów przytarczycznych w przypadku ich nadczynności lub rozrostu nowotworowego. Warto zauważyć, że wykrycie tej tkanki przez chirurgia podczas operacji lub dzięki innym badaniom obrazowym jest niezwykle trudne.

3.2. Scyntygrafia nerek

Badania radioizotopowe kory i rdzenia nadnerczy (są to dwa zupełnie inne narządy, do oceny których używa się innych znaczników) dostarcza informacji zwłaszcza odnośnie ewentualnych guzów wydzielających hormony oraz położonych nietypowo.

3.3. Badania scyntygraficzne tkanki kostnej

Scyntygrafię wykonuje się głównie przy użyciu związków fosfonianowych znakowanych technetem 99m. Związki te są wbudowywane w tkankę kostną i umożliwiają jej zobrazowanie. Przykładowe zastosowania obejmują podejrzenie zapalenia kości, nowotworów - zarówno pierwotnych jak i przerzutów, zaburzeń metabolizmu wapnia lub niektórych urazów.

Wymienionych kilka przykładów nie wyczerpuje oczywiście ogromnej listy przypadków, w których badanie scyntygraficzne może być pomocne w diagnostyce. Często wykonuje się także badania scyntygraficzne płuc (zwłaszcza przy podejrzeniu zatorowości płucnej), nerek, układu pokarmowego i nerwowego.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy