Gasi stan zapalny, ratuje w problemach jelitowych. To pospolity chwast

Przymiotno kanadyjskie (Erigeron canadensis, dawniej Conyza canadensis) należy do rodziny astrowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej, ale dziś jest szeroko rozpowszechnione również w Europie. Roślina może dorastać do około 1,5 m wysokości. Ma smukłą, rozgałęzioną łodygę, wąskie liście i niewielkie koszyczki kwiatowe z białymi kwiatami języczkowymi.

Obecnie przymiotno kojarzymy przede wszystkim z pospolitym chwastem, jednak dawniej roślina miała znacznie bardziej praktyczne zastosowanie. W tradycyjnym ziołolecznictwie wykorzystywano przede wszystkim jej nadziemne części. Przygotowywano z nich m.in. napary i inne preparaty, a także stosowano ją zewnętrznie.

Za potencjalne właściwości biologiczne rośliny odpowiadają liczne związki aktywne. W jej składzie znaleziono m.in. związki fenolowe, flawonoidy, garbniki, triterpeny oraz olejek eteryczny. Skład chemiczny może się jednak różnić w zależności od części rośliny, miejsca występowania, warunków środowiskowych i czasu zbioru.

Szczególnie interesujący jest olejek eteryczny, w którym występują związki terpenowe, w tym limonen. Jego zawartość może być jednak bardzo różna w zależności od pochodzenia i warunków, w jakich roślina się rozwijała.

Przymiotno kanadyjskie może mieć działanie przeciwzapalne. W badaniach laboratoryjnych ekstrakt z tej rośliny zmniejszał produkcję substancji, które biorą udział w powstawaniu stanu zapalnego.

Może to częściowo wyjaśniać, dlaczego przymiotno kanadyjskie od dawna stosowano przy obrzękach, podrażnieniach skóry i innych dolegliwościach związanych ze stanem zapalnym. Za jego działanie mogą odpowiadać m.in. flawonoidy i inne związki roślinne.

Przymiotno kanadyjskie stosowano również przy problemach trawiennych, biegunce i czerwonce. Wykorzystywano je także jako środek moczopędny. Za jego działanie przy dolegliwościach jelitowych mogą odpowiadać m.in. garbniki, które mają właściwości ściągające i pomagają ograniczyć wydzielanie płynów.

W warunkach laboratoryjnych ekstrakty i olejek eteryczny z przymiotna kanadyjskiego wykazywały również aktywność wobec niektórych bakterii i grzybów. Takie wyniki mogą po części tłumaczyć tradycyjne stosowanie rośliny przy dolegliwościach jelitowych, ale nie oznaczają, że preparaty z przymiotna są skutecznym leczeniem infekcji u ludzi.

Jednym z tradycyjnych zastosowań przymiotna kanadyjskiego było tamowanie krwawień. Rozdrobnione ziele przykładano na niewielkie rany, a preparaty z rośliny wykorzystywano również przy krwawieniach z nosa czy obfitych miesiączkach. Takie zastosowanie wiązano przede wszystkim z właściwościami ściągającymi rośliny.

Za tradycyjnie przypisywane działanie ściągające i tamujące krwawienia odpowiadają wspomniane wyżej garbniki. Co ciekawe, badania nad wyizolowanym z E. canadensis kompleksem polifenolowo-polisacharydowym wykazały również działanie przeciwpłytkowe i przeciwkrzepliwe. Dlatego przymiotna kanadyjskiego nie należy traktować jako zamiennika współczesnych metod tamowania krwawienia ani leków stosowanych w zaburzeniach krzepnięcia.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe, ponieważ dostępne dane wskazują na możliwość wpływania niektórych preparatów z tej rośliny na proces krzepnięcia.

Przymiotno kanadyjskie wykorzystywano również jako środek moczopędny, m.in. przy dolegliwościach układu moczowego. Nie oznacza to jednak, że napar z przymiotna można traktować jako sprawdzony sposób leczenia chorób układu moczowego. Brakuje odpowiednich badań klinicznych, które pozwoliłyby określić skuteczność i bezpieczne dawkowanie takich preparatów u ludzi.

W przymiotnie znaleziono również związki fenolowe i flawonoidy wykazujące aktywność antyoksydacyjną. Badania składu rośliny wskazują na obecność różnych związków polifenolowych, a ekstrakty wykazywały właściwości antyoksydacyjne w testach laboratoryjnych. Takie działanie jest interesujące z punktu widzenia badań nad stresem oksydacyjnym.

Roślinę wykorzystywano również zewnętrznie. W tradycyjnej medycynie stosowano ją m.in. na rany, obrzęki i dolegliwości skórne. W badaniach laboratoryjnych analizowano również przeciwdrobnoustrojowe właściwości olejku eterycznego z przymiotna kanadyjskiego.

Połączenie właściwości przeciwzapalnych, ściągających i przeciwdrobnoustrojowych może tłumaczyć obecność przymiotna w tradycyjnych sposobach leczenia drobnych problemów skórnych. Olejek eteryczny przed zastosowaniem na skórę należy odpowiednio rozcieńczyć, w przeciwnym razie może powodować podrażnienia i reakcje alergiczne.

Źródła:

1. ScienceInsights, https://scienceinsights.org/what-is-fleabane-good-for-medicinal-uses-explained/
2. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21172723/