Wpływ antybiotyków na odporność organizmu

W naszym kraju aż trzy na 100 osób codziennie przyjmuje antybiotyki. Podczas sezonu jesienno-zimowego, liczba ta wzrasta z trzech do dwunastu pacjentów.

Polecane wideo:

1. Leki przeciwdrobnoustrojowe

Wraz ze zwiększonym stosowaniem leków przeciwdrobnoustrojowych, dochodzi do spadku ich skuteczności. Związane jest to z wykształceniem się tzw. oporności bakterii na substancje przeciwbakteryjne zawarte w antybiotykach. Nadużywanie antybiotyków niesie ze sobą jeszcze inny skutek – spadek odporności organizmu.

2. Antybiotykoterapia

Antybiotykoterapia jest skuteczną metodą leczenia wielu infekcji (m.in. zakażeń dróg oddechowych, czy innych powikłań grypy i przeziębienia). Niszcząc bakterie odpowiedzialne za infekcję, antybiotyki zabijają również bakterie niepatogenne (stanowiące naturalną florę jelitową). Dochodzi do objawów ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności). W wyniku długotrwałego niedoboru „dobroczynnych" mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym człowieka, dochodzi do rozwoju grzybicy jelit (wywołanej przez drożdżaka z rodzaju Candida). Oprócz biegunki i nudności, mogą dokuczać również wzdęcia. Zaburzona zostaje synteza witamin z grupy B i K. Główną przyczyną obniżenia odporności organizmu po antybiotykoterapii jest zaburzenie równowagi mikroflory bakteryjnej przewodu pokarmowego.

3. Rola bakterii w organizmie

Bakterie wchodzące w skład naturalnej mikroflory jelit bytują przeważnie w świetle jelita, przylegają do powierzchni błony śluzowej. Powierzchnia jelita cienkiego wynosi ok. 300 m2. Na tak ogromnej przestrzeni żyją bakterie symbiotyczne. Skład flory bakteryjnej jelit jest bardzo zróżnicowany. Jednak tylko ok. 10 gatunków szczepów ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Bakterie te spełniają funkcję:

Najważniejsza jednak znaczenie (z punktu widzenia walki z infekcjami organizmu), ma funkcja ochronna bakterii jelitowych. Synteza takich substancji, jak nadtlenek wodoru, kwas octowy, czy kwas mlekowy stwarza doskonałe środowisko zapobiegające kolonizacji bakterii patogennych (chorobotwórczych). Kwas mlekowy, wytwarzając niskie pH nie dopuszcza do rozwoju „niekorzystnych" drobnoustrojów.

Niektóre bakterie jelitowe wydzielają również specjalne substancje białkowe, zwane bakteriocynami. Są to związki silnie toksyczne dla niektórych chorobotwórczych szczepów bakterii. Ze względu na mechanizm działania, substancje te można porównać do antybiotyków - z tą różnicą, że bakteriocyny posiadają bardzo wąskie spektrum działania (aktywność jedynie wobec niektórych szczepów), antybiotyki natomiast z reguły niszczą bakterie z wielu grup.

4. Tkanka limfatyczna

Ponadto, mikroflora jelitowa jest bardzo istotnym czynnikiem decydującym o odporności na chorobę zakaźną. Przyczynia się do rozwoju tzw. tkanki limfatycznej GALT (Gut-Associated Lymphoid Tissue) – stanowi ona grupę komórek układu odpornościowego występujących w przewodzie pokarmowym. W skład GALT wchodzą: migdałki podniebienne, migdałek gardłowy, grudki limfatyczne w błonie śluzowej jelita cienkiego (tzw. kępki Peyera) i jelita grubego. Znajduje się tu ponad 70% wszystkich komórek limfatycznych organizmu.

Tkanka GALT związana z błoną śluzową przewodu pokarmowego stanowi system zwany MALT (Mucosa-Associated Lymphoid Tissue). W tych miejscach dochodzi do bezpośredniego kontaktu organizmu z antygenami (substancjami obcymi, np. drobnoustrojami) pochodzącymi ze środowiska zewnętrznego. W skład układu immunologicznego wchodzi wiele narządów, ale to w błonie śluzowej przewodu pokarmowego znajduje się większość komórek systemu odpornościowego (ok. 90%).

Tkanki GALT i MALT produkują przeciwciała klasy A (immunoglobuliny A, IgA). Cząsteczki te wydzielane są na powierzchnię błon śluzowych, które następnie „zasiedlają". Odpowiedzialne są one za „wyłapywanie" antygenów, nie dopuszczając do ich przejścia przez błonę śluzową do wnętrza organizmu. Immunogloboliny A stanowią pierwszą linię obrony organizmu przed antygenami (m.in. bakteriami).

U małych dzieci ilość produkowanych IgA jest często niewystarczająca do zwalczenia infekcji. Dopiero po 12 roku życia następuje wzmożona synteza przeciwciał w tkankach GALT i MALT. Oprócz stymulacji wytwarzania immunoglobulin klasy A, bakterie jelitowe wpływają również na pobudzanie limfocytów B do produkcji immunoglobulin klasy M, a także makrofagów i komórek NK (Natural Killers). Te ostatnie odpowiedzialne są m.in. za zjawisko tzw. cytotoksyczności wobec antygenów. Oznacza to, że niszczą one wszelkie komórki obce, które spotkają na swojej drodze.

Podsumowując, produkowane przez komórki limfatyczne przewodu pokarmowego przeciwciała klasy A, wiążą bakterie i wirusy, hamując przyleganie tych drobnoustrojów do nabłonka błony śluzowej. Tym samym, IgA nie dopuszczają do wniknięcia zarazków do organizmu. Makrofagi i komórki NK niszczą drobnoustroje o większych rozmiarach, cząstki martwych komórek i bakterie. Zaburzenie mikroflory jelitowej powoduje zaburzenia prawidłowej pracy tkanki limfatycznej GALT i MALT, co skutkuje znacznym spadkiem odporności na infekcje bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze.

Polecane wideo:

Komentarze (2)
~Teresa K.
~Teresa K.

Mam 45 lat. Często choruję, za każdym razem udaję się do lekarza i proszę go o przepisanie antybiotyku - większość przystaje na moje prośby, jeśli nawet infekcja nie jest bardzo poważna. Zauważyłam jednak, że jeszcze kilka lat temu wystarczyło mi zaledwie 2-3 dni na pokonanie zwykłego przeziębienia. Teraz muszę brać antybiotyki dłużej niż 5 dni. Zrozumiałam, że wolniejsze działanie antybiotyków to efekt uodpornienia mojego organizmu na działanie antybiotyków. Zbyt częste przyjmowanie tego typu preparatów spowodowało, że wcześniejsze dawki. Zaczęłam się obawiać, że kiedy przyjdzie jakaś poważna infekcja, będę miała problemy z jej wyleczeniem.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Antybiotyki
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Antybiotyki
Antybiotyki

Szansa na walkę z bakteriami odpornymi na antybiotyki?

Szansa na walkę z bakteriami odpornymi na antybiotyki?

Superbakterie, odporne na działanie najsilniejszych antybiotyków, od dawna są tematem badań naukowców. Specjaliści z Australii odkryli enzymy (...) sposobów leczenia bakterii odpornych na antybiotyki. Trzy enzymy zawarte...

Antybiotyki

Młodzi naukowcy pracują nad lekiem, który zastąpi antybiotyki

Młodzi naukowcy pracują nad lekiem, który zastąpi antybiotyki

Jak informuje Światowa Organizacja Zdrowia, nieustannie rośnie liczba typów bakterii odpornych na antybiotyki. Ostatni wynalazek naukowców z Gdyni (...) metodę, która w przyszłości może zastąpić obciążającą organizm terapię antybiotykami. Alternatywa...

Antybiotyki

Rola probiotyków w antybiotykoterapii

Preparaty osłonowe zalecane są każdej osobie na kuracji antybiotykami. Wiele ludzi zapomina o tej radzie. Inni często stosują się do zaleceń (...) , lecz tak naprawdę nie wiedzą po co przyjmują probiotyki. Nasuwa się więc pytanie, dlaczego...

Antybiotyki

Probiotyki i prebiotyki

W żywności występują naturalne substancje posiadające zdolność stymulacji rozwoju organizmów probiotycznych. Są to tzw. prebiotyki. Są to odporne na działanie enzymów trawiennych składniki pokarmowe, korzystnie oddziałujące na organizm człowieka. Stanowią...

Antybiotyki

Odporność na antybiotyki

Odporność na antybiotyki

Odporność na antybiotyki, inaczej oporność na antybiotyki, to cechy drobnoustrojów, dzięki którym uniemożliwiają one działanie antybiotyków (...) . Może to być cecha naturalna lub nabyta, a więc odpowiednio...

Antybiotyki

Rodzaje antybiotyków

Rodzaje antybiotyków

Istnieje wiele rodzajów antybiotyków, a więc związków działających przeciwko drobnoustrojom. Głównie leczenie antybiotykami stosuje (...) się, gdy występuje infekcja bakteryjna, ale niektóre mogą działać także przeciwgrzybiczo....

Antybiotyki

Wysoka gorączka

Wysoka gorączka

Prawidłowa temperatura ciała dorosłego człowieka wynosi 36.6 stopni C. Jest mierzona pod pachą i wynosi 36,6-37,2 stopnie C, wzrasta po godzinach popołudniowych, jest najniższa w nocy. Określenie temperatury jest istotną czynnością w rozpoznaniu stanu...

Antybiotyki

Alternatywa dla antybiotyków

Antybiotyki to jedno z największych osiągnięć medycyny, które ostatnio przegrywa w walce z chorobami zakaźnymi. Bakterie w coraz większym stopniu (...) uodporniają się na znane antybiotyki. Naukowcy odkryli jednak terapeutyczny...

Antybiotyki

Leki roślinne jak antybiotyki

i kozieradka pospolita. Jak podkreślają naukowcy, działanie niektórych z nich przypominało działanie antybiotyków o szerokim spektrum, dzięki czemu możliwa (...) świetnie radził sobie z bakteriami, w szczególności z pałeczkami ropy...