Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Wpływ antybiotyków na odporność organizmu

W naszym kraju aż trzy na 100 osób codziennie przyjmuje antybiotyki. Podczas sezonu jesienno-zimowego, liczba ta wzrasta z trzech do dwunastu pacjentów.

1. Leki przeciwdrobnoustrojowe

Wraz ze zwiększonym stosowaniem leków przeciwdrobnoustrojowych, dochodzi do spadku ich skuteczności. Związane jest to z wykształceniem się tzw. oporności bakterii na substancje przeciwbakteryjne zawarte w antybiotykach. Nadużywanie antybiotyków niesie ze sobą jeszcze inny skutek – spadek odporności organizmu.

2. Antybiotykoterapia

Antybiotykoterapia jest skuteczną metodą leczenia wielu infekcji (m.in. zakażeń dróg oddechowych, czy innych powikłań grypy i przeziębienia). Niszcząc bakterie odpowiedzialne za infekcję, antybiotyki zabijają również bakterie niepatogenne (stanowiące naturalną florę jelitową). Dochodzi do objawów ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności). W wyniku długotrwałego niedoboru „dobroczynnych" mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym człowieka, dochodzi do rozwoju grzybicy jelit (wywołanej przez drożdżaka z rodzaju Candida). Oprócz biegunki i nudności, mogą dokuczać również wzdęcia. Zaburzona zostaje synteza witamin z grupy B i K. Główną przyczyną obniżenia odporności organizmu po antybiotykoterapii jest zaburzenie równowagi mikroflory bakteryjnej przewodu pokarmowego.

3. Rola bakterii w organizmie

Bakterie wchodzące w skład naturalnej mikroflory jelit bytują przeważnie w świetle jelita, przylegają do powierzchni błony śluzowej. Powierzchnia jelita cienkiego wynosi ok. 300 m2. Na tak ogromnej przestrzeni żyją bakterie symbiotyczne. Skład flory bakteryjnej jelit jest bardzo zróżnicowany. Jednak tylko ok. 10 gatunków szczepów ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Bakterie te spełniają funkcję:

Najważniejsza jednak znaczenie (z punktu widzenia walki z infekcjami organizmu), ma funkcja ochronna bakterii jelitowych. Synteza takich substancji, jak nadtlenek wodoru, kwas octowy, czy kwas mlekowy stwarza doskonałe środowisko zapobiegające kolonizacji bakterii patogennych (chorobotwórczych). Kwas mlekowy, wytwarzając niskie pH nie dopuszcza do rozwoju „niekorzystnych" drobnoustrojów.

Niektóre bakterie jelitowe wydzielają również specjalne substancje białkowe, zwane bakteriocynami. Są to związki silnie toksyczne dla niektórych chorobotwórczych szczepów bakterii. Ze względu na mechanizm działania, substancje te można porównać do antybiotyków - z tą różnicą, że bakteriocyny posiadają bardzo wąskie spektrum działania (aktywność jedynie wobec niektórych szczepów), antybiotyki natomiast z reguły niszczą bakterie z wielu grup.

4. Tkanka limfatyczna

Ponadto, mikroflora jelitowa jest bardzo istotnym czynnikiem decydującym o odporności na chorobę zakaźną. Przyczynia się do rozwoju tzw. tkanki limfatycznej GALT (Gut-Associated Lymphoid Tissue) – stanowi ona grupę komórek układu odpornościowego występujących w przewodzie pokarmowym. W skład GALT wchodzą: migdałki podniebienne, migdałek gardłowy, grudki limfatyczne w błonie śluzowej jelita cienkiego (tzw. kępki Peyera) i jelita grubego. Znajduje się tu ponad 70% wszystkich komórek limfatycznych organizmu.

Tkanka GALT związana z błoną śluzową przewodu pokarmowego stanowi system zwany MALT (Mucosa-Associated Lymphoid Tissue). W tych miejscach dochodzi do bezpośredniego kontaktu organizmu z antygenami (substancjami obcymi, np. drobnoustrojami) pochodzącymi ze środowiska zewnętrznego. W skład układu immunologicznego wchodzi wiele narządów, ale to w błonie śluzowej przewodu pokarmowego znajduje się większość komórek systemu odpornościowego (ok. 90%).

Tkanki GALT i MALT produkują przeciwciała klasy A (immunoglobuliny A, IgA). Cząsteczki te wydzielane są na powierzchnię błon śluzowych, które następnie „zasiedlają". Odpowiedzialne są one za „wyłapywanie" antygenów, nie dopuszczając do ich przejścia przez błonę śluzową do wnętrza organizmu. Immunogloboliny A stanowią pierwszą linię obrony organizmu przed antygenami (m.in. bakteriami).

U małych dzieci ilość produkowanych IgA jest często niewystarczająca do zwalczenia infekcji. Dopiero po 12 roku życia następuje wzmożona synteza przeciwciał w tkankach GALT i MALT. Oprócz stymulacji wytwarzania immunoglobulin klasy A, bakterie jelitowe wpływają również na pobudzanie limfocytów B do produkcji immunoglobulin klasy M, a także makrofagów i komórek NK (Natural Killers). Te ostatnie odpowiedzialne są m.in. za zjawisko tzw. cytotoksyczności wobec antygenów. Oznacza to, że niszczą one wszelkie komórki obce, które spotkają na swojej drodze.

Podsumowując, produkowane przez komórki limfatyczne przewodu pokarmowego przeciwciała klasy A, wiążą bakterie i wirusy, hamując przyleganie tych drobnoustrojów do nabłonka błony śluzowej. Tym samym, IgA nie dopuszczają do wniknięcia zarazków do organizmu. Makrofagi i komórki NK niszczą drobnoustroje o większych rozmiarach, cząstki martwych komórek i bakterie. Zaburzenie mikroflory jelitowej powoduje zaburzenia prawidłowej pracy tkanki limfatycznej GALT i MALT, co skutkuje znacznym spadkiem odporności na infekcje bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze.

Redakcja abcZdrowie.pl,
Komentarze (2)
~Teresa K.
~Teresa K.

Mam 45 lat. Często choruję, za każdym razem udaję się do lekarza i proszę go o przepisanie antybiotyku - większość przystaje na moje prośby, jeśli nawet infekcja nie jest bardzo poważna. Zauważyłam jednak, że jeszcze kilka lat temu wystarczyło mi zaledwie 2-3 dni na pokonanie zwykłego przeziębienia. Teraz muszę brać antybiotyki dłużej niż 5 dni. Zrozumiałam, że wolniejsze działanie antybiotyków to efekt uodpornienia mojego organizmu na działanie antybiotyków. Zbyt częste przyjmowanie tego typu preparatów spowodowało, że wcześniejsze dawki. Zaczęłam się obawiać, że kiedy przyjdzie jakaś poważna infekcja, będę miała problemy z jej wyleczeniem.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Antybiotyki - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Antybiotyki
Antybiotyki

Antybiotyki a alkohol

Antybiotyki a alkohol

Antybiotyki a alkohol - często zadajemy sobie pytanie, czy mają one na siebie wpływ. Szczególnie zaczyna nas to interesować, gdy zlecona jest dla nas przez lekarza terapia antybiotykowa. Wpływ połączenia alkoholu z antybiotykami zależny jest przede wszystkim od wrażliwości osobniczej. U niektórych osób może nie wywołać to żadnego objawu, u innych spowodować poważne skutki chorobowe. Niemniej ... związana jest z nieprzyjemnymi efektami spożywania alkoholu. Podobnie działają te antybiotyki w połączeniu z alkoholem.

Antybiotyki

Odporność na antybiotyki

Odporność na antybiotyki

Odporność na antybiotyki, inaczej oporność na antybiotyki, to cechy drobnoustrojów, dzięki którym uniemożliwiają one ... w wyniku mechanizmów zmieniających przepuszczalność ściany komórkowej dla antybiotyków. Przyczyna oporności na antybiotyki najczęściej jest skutkiem nadmiernego stosowania terapii antybiotykowej. Co to jest odporność na antybiotyki? Odporność, a dokładniej oporność na antybiotyki, to cecha szczepów bakterii, która pozwala na przeciwstawienie się działaniu antybiotyków. Możemy...

Antybiotyki

Naturalne antybiotyki

Produkty pochodzenia roślinnego mogą być wytwarzane przez grzyby, niektóre bakterie czy rośliny. Antybiotyki pochodzenia ... w roślinach wykazuje także właściwości antybiotyczne, jak np. allicyna w czosnku czy związki siarki w cebuli. Naturalne antybiotyki ... lub rzeżączka. Należy pamiętać, że chociaż naturalne antybiotyki są dla nas bardzo cenne ze względu na swoje właściwości, to także mogą powodować działania niepożądane. Co to są naturalne antybiotyki? Naturalne antybiotyki są to związki wytwarzane...

Antybiotyki

Antybiotyki u dzieci

Antybiotyki u dzieci mają takie same zastosowanie jak u dorosłych. Stosuje się je tylko przy zakażeniach bakteryjnych ... u dzieci występują rzadko. Antybiotyki u niemowląt podaje się głównie jako antybiotyki dożylne lub w postaci zawiesiny. Czasem ... ? Antybiotyki u dziecka powinny być podawane jedynie w infekcjach bakteryjnych, gdy dziecko choruje np. na anginę, zapalenie płuc, zapalenie ucha czy występuje zakażenie układu moczowego. Antybiotyki nie są skuteczne w zakażeniach wirusowych, dlatego...

Antybiotyki

Antybiotyki a słońce

(...) Należy w takich przypadkach unikać słońca lub chronić skórę odzieżą oraz stosować kremy z wysokim filtrem UV. Antybiotyki a uczulenie na słońce Tak jak szereg różnych leków dostępnych w lecznictwie, tak samo antybiotyki mogą mieć niekorzystny wpływ na organizm przy nadmiernej ekspozycji chorego na słońce. Nie wszystkie antybiotyki jednak zwiększają wrażliwość skóry na słońce ... w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Do grupy antybiotyków uczulających na słońce zaliczamy też chinolony...

Antybiotyki

Rodzaje antybiotyków

Rodzaje antybiotyków

(...) na antybiotyki bakteriobójcze i antybiotyki bakteriostatyczne. Grupy antybiotyków mogą mieć różne mechanizmy działania, a także różne ... Antybiotyki są to substancje wytwarzane przez drobnoustroje, które w małych dawkach działają niszcząco na inne mikroorganizmy lub hamują ich rozwój, nie powodując działania toksycznego u człowieka. Mogą być to naturalne antybiotyki, półsyntetyczne ... . penicyliny naturalne. Półsyntetyczne antybiotyki to takie, które wyizolowane są z drobnoustrojów i poddane są modyfikacji...

Antybiotyki

Antybiotyki - za i przeciw

Antybiotyki - za i przeciw

Antybiotyki są skuteczne w leczeniu wielu chorób, lecz nie wolno ich nadużywać. Kiedy zawodzą wszelkie możliwości, antybiotyki okazują się jedynym lekarstwem dla dzieci. Maluchy szybko wracają do zdrowia. Jednak okazuje się, że jesteśmy w ścisłej ... bakterii stały się niewrażliwe na leki. Powstaje pytanie, czy antybiotyki mogą również nam szkodzić? Kiedy stosować antybiotyki u dzieci? Antybiotyki to związki chemiczne, które niszczą bakterie i hamują ich rozmnażanie. Mogą być pochodzenia naturalnego...

Antybiotyki

Bakterie chorobotwórcze

(...) antybiotyki. Grup antybiotyków jest kilka i nie wszystkie działają na takie same szczepy bakterii. W początkowym leczeniu zakażenia bakteriami stosowane są antybiotyki o szerokim spektrum działania, a po określeniu w antybiogramie, jaka bakteria jest...

Antybiotyki

Wykorzystanie bakterii jako żywego antybiotyku

Badanie przeprowadzone przez biologów z Uniwersytetu w Wirginii sugeruje, że bakteria Micavibrio aeruginosavorus, która żywi się innymi bakteriami, może być wykorzystana w leczeniu wielu chorób zakaźnych jako tak zwany żywy antybiotyk. Bakteria ta...

Antybiotyki

Alternatywa dla antybiotyków

Antybiotyki to jedno z największych osiągnięć medycyny, które ostatnio przegrywa w walce z chorobami zakaźnymi. Bakterie w coraz większym stopniu uodporniają się na znane antybiotyki. Naukowcy odkryli jednak terapeutyczny odpowiednik penicyliny i podobnych leków. Problem antybiotykooporności Coraz więcej patogenów wykształca oporność na antybiotyki. Walka z niektórymi bakteriami sprawia ogromne problemy. Światowa Organizacja Zdrowia przestrzega przed opornymi na leki infekcjami.