Wpływ antybiotyków na odporność organizmu

W naszym kraju aż trzy na 100 osób codziennie przyjmuje antybiotyki. Podczas sezonu jesienno-zimowego, liczba ta wzrasta z trzech do dwunastu pacjentów.

Polecane wideo:

1. Leki przeciwdrobnoustrojowe

Wraz ze zwiększonym stosowaniem leków przeciwdrobnoustrojowych, dochodzi do spadku ich skuteczności. Związane jest to z wykształceniem się tzw. oporności bakterii na substancje przeciwbakteryjne zawarte w antybiotykach. Nadużywanie antybiotyków niesie ze sobą jeszcze inny skutek – spadek odporności organizmu.

2. Antybiotykoterapia

Antybiotykoterapia jest skuteczną metodą leczenia wielu infekcji (m.in. zakażeń dróg oddechowych, czy innych powikłań grypy i przeziębienia). Niszcząc bakterie odpowiedzialne za infekcję, antybiotyki zabijają również bakterie niepatogenne (stanowiące naturalną florę jelitową). Dochodzi do objawów ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności). W wyniku długotrwałego niedoboru „dobroczynnych" mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym człowieka, dochodzi do rozwoju grzybicy jelit (wywołanej przez drożdżaka z rodzaju Candida). Oprócz biegunki i nudności, mogą dokuczać również wzdęcia. Zaburzona zostaje synteza witamin z grupy B i K. Główną przyczyną obniżenia odporności organizmu po antybiotykoterapii jest zaburzenie równowagi mikroflory bakteryjnej przewodu pokarmowego.

3. Rola bakterii w organizmie

Bakterie wchodzące w skład naturalnej mikroflory jelit bytują przeważnie w świetle jelita, przylegają do powierzchni błony śluzowej. Powierzchnia jelita cienkiego wynosi ok. 300 m2. Na tak ogromnej przestrzeni żyją bakterie symbiotyczne. Skład flory bakteryjnej jelit jest bardzo zróżnicowany. Jednak tylko ok. 10 gatunków szczepów ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Bakterie te spełniają funkcję:

Najważniejsza jednak znaczenie (z punktu widzenia walki z infekcjami organizmu), ma funkcja ochronna bakterii jelitowych. Synteza takich substancji, jak nadtlenek wodoru, kwas octowy, czy kwas mlekowy stwarza doskonałe środowisko zapobiegające kolonizacji bakterii patogennych (chorobotwórczych). Kwas mlekowy, wytwarzając niskie pH nie dopuszcza do rozwoju „niekorzystnych" drobnoustrojów.

Niektóre bakterie jelitowe wydzielają również specjalne substancje białkowe, zwane bakteriocynami. Są to związki silnie toksyczne dla niektórych chorobotwórczych szczepów bakterii. Ze względu na mechanizm działania, substancje te można porównać do antybiotyków - z tą różnicą, że bakteriocyny posiadają bardzo wąskie spektrum działania (aktywność jedynie wobec niektórych szczepów), antybiotyki natomiast z reguły niszczą bakterie z wielu grup.

4. Tkanka limfatyczna

Ponadto, mikroflora jelitowa jest bardzo istotnym czynnikiem decydującym o odporności na chorobę zakaźną. Przyczynia się do rozwoju tzw. tkanki limfatycznej GALT (Gut-Associated Lymphoid Tissue) – stanowi ona grupę komórek układu odpornościowego występujących w przewodzie pokarmowym. W skład GALT wchodzą: migdałki podniebienne, migdałek gardłowy, grudki limfatyczne w błonie śluzowej jelita cienkiego (tzw. kępki Peyera) i jelita grubego. Znajduje się tu ponad 70% wszystkich komórek limfatycznych organizmu.

Tkanka GALT związana z błoną śluzową przewodu pokarmowego stanowi system zwany MALT (Mucosa-Associated Lymphoid Tissue). W tych miejscach dochodzi do bezpośredniego kontaktu organizmu z antygenami (substancjami obcymi, np. drobnoustrojami) pochodzącymi ze środowiska zewnętrznego. W skład układu immunologicznego wchodzi wiele narządów, ale to w błonie śluzowej przewodu pokarmowego znajduje się większość komórek systemu odpornościowego (ok. 90%).

Tkanki GALT i MALT produkują przeciwciała klasy A (immunoglobuliny A, IgA). Cząsteczki te wydzielane są na powierzchnię błon śluzowych, które następnie „zasiedlają". Odpowiedzialne są one za „wyłapywanie" antygenów, nie dopuszczając do ich przejścia przez błonę śluzową do wnętrza organizmu. Immunogloboliny A stanowią pierwszą linię obrony organizmu przed antygenami (m.in. bakteriami).

U małych dzieci ilość produkowanych IgA jest często niewystarczająca do zwalczenia infekcji. Dopiero po 12 roku życia następuje wzmożona synteza przeciwciał w tkankach GALT i MALT. Oprócz stymulacji wytwarzania immunoglobulin klasy A, bakterie jelitowe wpływają również na pobudzanie limfocytów B do produkcji immunoglobulin klasy M, a także makrofagów i komórek NK (Natural Killers). Te ostatnie odpowiedzialne są m.in. za zjawisko tzw. cytotoksyczności wobec antygenów. Oznacza to, że niszczą one wszelkie komórki obce, które spotkają na swojej drodze.

Podsumowując, produkowane przez komórki limfatyczne przewodu pokarmowego przeciwciała klasy A, wiążą bakterie i wirusy, hamując przyleganie tych drobnoustrojów do nabłonka błony śluzowej. Tym samym, IgA nie dopuszczają do wniknięcia zarazków do organizmu. Makrofagi i komórki NK niszczą drobnoustroje o większych rozmiarach, cząstki martwych komórek i bakterie. Zaburzenie mikroflory jelitowej powoduje zaburzenia prawidłowej pracy tkanki limfatycznej GALT i MALT, co skutkuje znacznym spadkiem odporności na infekcje bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze.

Redakcja abcZdrowie.pl, ponad rok temu

Antybiotyk

Komentarze (3)
~Teresa K.
~Teresa K. ponad rok temu

Mam 45 lat. Często choruję, za każdym razem udaję się do lekarza i proszę go o przepisanie antybiotyku - większość przystaje na moje prośby, jeśli nawet infekcja nie jest bardzo poważna. Zauważyłam jednak, że jeszcze kilka lat temu wystarczyło mi zaledwie 2-3 dni na pokonanie zwykłego przeziębienia. Teraz muszę brać antybiotyki dłużej niż 5 dni. Zrozumiałam, że wolniejsze działanie antybiotyków to efekt uodpornienia mojego organizmu na działanie antybiotyków. Zbyt częste przyjmowanie tego typu preparatów spowodowało, że wcześniejsze dawki. Zaczęłam się obawiać, że kiedy przyjdzie jakaś poważna infekcja, będę miała problemy z jej wyleczeniem.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Antybiotyk - działanie, rodzaje, działania niepożądane, stosowanie
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Antybiotyk - działanie, rodzaje, działania niepożądane, stosowanie
Leczenie grzybicy

Jak leczyć grzybicę?

osobistej, stosowanie antybiotyków oraz niska odporność organizmu. Zakażenie grzybicze występuje najczęściej na skórze stóp i paznokciach. W leczeniu

Żywność ekologiczna

Żywność funkcjonalna a odporność

Żywność funkcjonalna a odporność

Żywność funkcjonalna na odporność Produkty, którymi się żywimy mają duży wpływ na naszą odporność, a co za tym idzie - rownież na nasze zdrowie.

Grypa

Co zaburza odporność?

Ważnym czynnikiem zaburzających naturalną odporność organizmuantybiotyki. Szczególnie niebezpieczne dla układu immunologicznego są antybiotyki (...) stosowane bez konsultacji z...

Zioła na różne dolegliwości

5 silnych antybiotyków bez recepty

5 silnych antybiotyków bez recepty

Antybiotyki bez recepty Czy wiesz, że częste zażywanie antybiotyków niszczy twój układ pokarmowy i obniża odporność na wirusy i bakterie? Zamiast (...) właściwości. Czosnek zawiera również antyoksydanty,...

Naturalne środki poprawy odporności

Poznaj produkty zwiększające naturalną odporność organizmu

Poznaj produkty zwiększające naturalną odporność organizmu

Ostrygi to nie tylko doskonały afrodyzjak, ale jednocześnie produkt wzmacniający odporność organizmu. Sekretem ostryg jest obecność w ich składzie (...) składników odżywczych, między innymi kwasu foliowego, który uczestniczy...

Zdrowe odżywianie

Jak ustrzec się przed infekcją?

się przed infekcją i wzmocnić odporność organizmu? Jak uchronić odporność dziecka przez infekcjami, które w młodym wieku są groźniejsze dla organizmu (...) sposób budowania odporności...

Jak wzmocnić odporność?

Sprawdź, jak wzmocnić odporność

Sprawdź, jak wzmocnić odporność

. Unikaj stresu Stresujący tryb życia nieuchronnie prowadzi do spadku odporności organizmu i sprawia, że jest on bardziej podatny na atak wirusów i bakterii (...) także brak w diecie warzyw i owoców powoduje spadek odporności...

Mięso

Dlaczego mięso kurcząt jest takie tanie?

Dlaczego mięso kurcząt jest takie tanie?

, że rośnie odporność na szczepy bakterii, które do tej pory leczone były antybiotykami. Winą za to można obarczyć także praktykę podawania tych leków (...) zwierzętom hodowlanym. Popularność tych leków i ich powszechne...

Antybiotyk - działanie, rodzaje, działania niepożądane, stosowanie

Co po antybiotyku?

Antybiotyk to lek, który jest bardzo ważny w leczeniu infekcji bakteryjnych. Pozwala na usunięcie tych mikroorganizmów i powrót do zdrowia (...) . Jego zastosowanie u chorej osoby jest często niezbędne do prawidłowego leczenia. Antybiotyk...