Jesteś nocnym markiem? Ryzyko tej groźnej choroby wzrasta o 46 proc.
Osoby, które późno chodzą spać i później wstają, mogą mieć wyższe ryzyko cukrzycy typu 2 — sugerują wyniki badań. Naukowcy zwracają uwagę, że problem może dotyczyć nie tylko długości snu, ale też jego dopasowania do rytmu pracy i codziennych obowiązków.
W tym artykule:
Czym jest chronotyp?
Chronotyp określa, o jakiej porze dnia organizm naturalnie najlepiej funkcjonuje. Najczęściej mówi się o osobach o chronotypie porannym, czyli tzw. rannych ptaszkach, które wcześnie zasypiają i wcześnie wstają, oraz o chronotypie wieczornym, czyli "nocnych markach", które wolą później chodzić spać i później rozpoczynać dzień. Wyróżnia się też chronotyp pośredni, znajdujący się między tymi dwoma skrajnościami.
Chronotyp wieczorny a ryzyko cukrzycy typu 2
To właśnie osoby o późnym chronotypie znalazły się pod lupą naukowców. Wyniki badań sugerują, że "nocne marki" mogą być bardziej narażone na cukrzycę typu 2. Badanie, prowadzone przez naukowców z Harvardu i opublikowane w 2023 roku w "Annals of Internal Medicine", objęło niemal 64 tys. kobiet w wieku od 45 do 62 lat. Były to pielęgniarki, które na początku obserwacji nie chorowały na cukrzycę, choroby sercowo-naczyniowe ani nowotwory. Przez osiem lat badacze śledzili ich stan zdrowia oraz analizowali informacje dotyczące stylu życia.
Wyniki pokazały, że kobiety o wieczornym chronotypie były o 19 proc. bardziej narażone na rozwój cukrzycy niż uczestniczki o chronotypie porannym. Jednocześnie "nocne marki" częściej zgłaszały niezdrowe nawyki — były o 54 proc. bardziej skłonne do takich zachowań jak palenie papierosów czy nieregularny sen.
Badacze zwrócili uwagę, że część tego ryzyka może wynikać ze stylu życia, ale nie musi to być jedyne wyjaśnienie. Istotne może być także rozregulowanie rytmu dobowego, szczególnie wtedy, gdy osoba o naturalnej skłonności do późnego zasypiania musi funkcjonować według porannego harmonogramu, np. z powodu pracy.
Rytm dobowy może wpływać na metabolizm
Podobne wnioski przyniosła analiza w ramach projektu "Netherlands Epidemiology of Obesity". Badacze przyjrzeli się ponad 5 tys. osobom, których średni wiek wynosił 56 lat. Oceniano m.in. BMI, obwód talii, a u części uczestników także ilość tłuszczu trzewnego.
Po średnio 6,6 roku obserwacji cukrzycę typu 2 rozpoznano u 225 osób. Okazało się, że osoby o chronotypie wieczornym miały o 46 proc. wyższe ryzyko jej rozwoju niż osoby o chronotypie pośrednim — nawet po uwzględnieniu wieku, ilości tkanki tłuszczowej i czynników stylu życia.
"Nocne marki" miały też średnio wyższe BMI, większy obwód talii oraz więcej tłuszczu trzewnego. — Prawdopodobnym wyjaśnieniem jest to, że rytm dobowy, czyli wewnętrzny zegar biologiczny osób o późnym chronotypie, nie jest zsynchronizowany z harmonogramem pracy i życia społecznego. Może to prowadzić do rozregulowania rytmu dobowego, które — jak wiemy — może powodować zaburzenia metaboliczne, a ostatecznie cukrzycę typu 2 — skomentował dr Jeroen van der Velde z Leiden University Medical Centre.
Źródło: eurekalert.org, health.harvard.edu
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
