Jonogram (badanie poziomu elektrolitów) - co to jest, wskazania, przygotowanie do badania

Jonogram, zwany również badaniem poziomu elektrolitów wykonywany jest na podstawie próbki krwi żylnej. Ten rodzaj badania diagnostycznego służy oznaczeniu poziomu niezbędnych do życia mikroelementów, takich jak:

• sód,
• potas,
• wapń,
• magnez,
• żelazo,
• chlorki.

Pierwiastki znajdujące się w ludzkiej krwi, osoczu czy płynach tkankowych mają ogromny wpływ na prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu. Głównym zadaniem elektrolitów jest dotlenianie komórek, przewodzenie impulsów nerwowych, transportowanie wody przez błony komórkowe. Rolą elektrolitów jest też utrzymywanie odpowiedniej kurczliwości mięśni.

Wyniki jonogramu pozwalają ocenić stan równowagi wodno-elektrolitowej pacjenta. Umożliwiają również zdiagnozowanie zaburzeń, które dotyczą równowagi kwasowo-zasadowej organizmu.

Poziom potasu we krwi

Prawidłowy poziom potasu we krwi mieści się w przedziale 3,8-5,5 mEq/l. Podwyższony poziom potasu we krwi to hiperkalemia, natomiast zbyt niski (o wiele częściej spotykany) to hipokaliemia. Hiperkalemia wiąże się zwykle z takimi objawami, jak palpitacje serca, skurcze żołądka, biegunka, zmęczenie, niewydolność serca, słaby puls, skurcze mięśni i uczucie niepokoju. Objawami hipokalemii są: ból, skurcze i zmęczenie mięśni.

Poziom sodu we krwi

Właściwy poziom sodu wynosi 135-145 mEq/l. Generalnie niski poziom sodu zdarza się o wiele rzadziej niż zbyt wysoki. Zbyt dużo sodu może prowadzić do opuchlizny kończyn. Powodem tego jest fakt, że to nerki odpowiadają za eliminowanie sodu z krwi, a jeśli jest go zbyt dużo, to nerki nie nadążają i dochodzi do wstrzymania płynów w organizmie. Wstrzymanie płynów zakłóca również pracę serca. Może się pojawić wysokie ciśnienie krwi, niewydolność serca, a w najgorszych przypadkach nawet udar lub zawał serca.

Poziom wapnia we krwi

8,5-10,5 mg/dl to prawidłowy poziom wapnia w organizmie. Przyczyną zbyt wysokiego poziomu wapnia we krwi (hiperkalcemii) może być odwodnienie organizmu, nadczynność przytarczyc, niektóre typy nowotworów lub zbyt duża ilość witaminy A i D w przyjmowanych pokarmach. Hipokalcemia, czyli zbyt niski poziom wapnia wiąże się z takimi chorobami, jak: choroby kości, zapalenie trzustki, choroby nerek oraz niedoczynność przytarczyc.

Poziom żelaza we krwi

Właściwy poziom żelaza we krwi zależy od płci (u mężczyzn 60-160 µg/dl, u kobiet 37-145 µg/dl). Niski poziom żelaza to inaczej anemia, objawiająca się zmęczeniem, bólem klatki piersiowej, płytkim oddechem i bladością. Do objawów zbyt wysokiego poziomu żelaza należą: ból stawów, zmęczenie, ból brzucha i wypadanie włosów.

Poziom magnezu we krwi

Prawidłowy poziom magnezu wynosi 0,8-1,3 mmol/l. Niski poziom magnezu we krwi objawia się drżeniem rąk i stóp, oraz skurczami krtani. Natomiast wysoki poziom magnezu powoduje bóle głowy, ospałość oraz nudności.

Poziom chlorków we krwi

Prawidłowy poziom chlorków mieści się w przedziale 100-108 mmol/l. Przy odwodnieniu ciała może dojść do obniżenia poziomu chlorków we krwi, co objawia się zmęczeniem, niskim ciśnieniem, zawrotami głowy, a nawet omdleniami.

Składniki mineralne są niezwykle ważne dla właściwego funkcjonowania naszego organizmu. Dlatego też jonogram jest przydatnym badaniem, dzięki któremu możemy stwierdzić, czy dostarczamy naszemu organizmowi właściwą ilość danych mikroelementów.

Wykonanie jonogramu wraz z morfologią krwi gwarantuje większość skuteczność badań i większe prawdopodobieństwo zdiagnozowania występującego w naszym organizmie schorzenia.

Kto powinien wykonać badanie poziomu elektrolitów? Przede wszystkim ci, którzy borykają się z:

• zawrotami głowy,
• permanentnym zmęczeniem,
• sennością,
• obniżonym samopoczuciem,
• osłabieniem siły mięśniowej,
• brakiem apetytu,
• zaburzeniami koncentracji,
• opuchnięciami kończyn,
• bólami oraz skurczami mięśni,
• zaburzeniami równowagi,
• nieprawidłowym ciśnieniem tętniczym,
• zaburzeniami rytmu serca,
• wzmożonym pragnieniem,
• odwodnieniem, które jest spowodowane biegunką oraz wymiotami.

Lekarze zazwyczaj kierują pacjentów na jonogram wtedy, kiedy podejrzewają u nich: choroby metaboliczne, zaburzenia wątrobowe, zaburzenia hormonalne, zaburzenia dotyczące pracy nerek.

Badanie poziomu elektrolitów, zawsze powinno być przeprowadzane w godzinach porannych, kiedy pacjent jest na czczo (nie powinno spożywać się posiłków na około dwanaście godzin przed pobraniem krwi).

Na kilka dni przed wykonaniem jonogramu pacjent powinien wstrzymać się od picia alkoholu, palenia tytoniu, wykonywanania intensywnych treningów fizycznych. Niewskazany jest też nadmierny stres.

W Internecie znaleźć można wiele fraz, dotyczących ceny badania elektrolitów tzn. jonogramu. Osoby chcące znaleźć odpowiedź na to pytanie zwykle wpisują w wyszukiwarkę słowa takie jak: "jonogram- cena", "badanie elektrolity - cena", "cena badania poziomu elektrolitów", "ile kosztuje badanie jonogram".

Okazuje się, że cena badania poziomu elektrolitów nie jest wygórowana. Za podstawowy pakiet badań, które wchodzą w skład jonogramu trzeba zapłacić mniej więcej dziesięć złotych. Wyniki badania uwzględniają poziom sodu, potasu i chlorków.

Rozbudowane badanie jonogramu oprócz powyższych pierwiastków, uwzględnia także stężenie zelaza, magnezu, wapnia. Za rozbudowany jonogram trzeba zapłacić nie więcej niż trzydzieści złotych.

Źródła

1. Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
4. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0