Nazywana "witaminą duszy". W nadmiarze powoduje bezsenność i arytmię

Witamina B1 znana jest również jako tiamina, ale potocznie nazywa się ją również "witaminą duszy". Ma bowiem niezwykle korzystny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Tiamina poprawia nastrój, pomaga w radzeniu sobie ze stresem emocjonalnym, niweluje uczucie niepokoju, chroni przed zachorowaniem na depresję.

To jednak nie wszystkie jej zalety – ważną rolę pełni w przekształcaniu węglowodanów w glukozę. Glukoza zaś to jedyny rodzaj cukru, który organizm jest w stanie zmienić w energię.

Tiamina odpowiada także za apetyt, wydzielanie kwasu żołądkowego, wspiera prawidłowy rozwój (w tym wzrost) i łagodzi objawy choroby lokomocyjnej. Jest też ważna dla karmienia i płodności.

Witamina B1 jest wrażliwa na wysokie temperatury, na działanie wody i powietrza. W szybkim tempie jest wchłaniana z pożywienia, jednak organizm nie może zgromadzić jej na zapas i pobierać wtedy, gdy jej potrzebuje. Musi być dostarczana regularnie w odpowiedniej ilości, by nie dopuścić do niedoborów.

Warto zauważyć, że są pewne substancje, które powodują pogorszenie wchłaniania witaminy B1. Wśród nich występują takie produkty, jak:

• mąka,
• cukier,
• alkohol,
• kofeina,
• antybiotyki,
• tabletki antykoncepcyjne.

W grupie ryzyka osób narażonych na niedobór tiaminy znajdują się alkoholicy i osoby przyjmujące duże ilości antybiotyków.

Długotrwały deficyt witaminy B1 przyczynia się do rozwoju choroby organicznej o nazwie beri-beri. To schorzenie o tajemniczo brzmiącej nazwie było na początku naszego stulecia częstą przypadłością na Dalekim Wschodzie. W tamtych czasach ludność przechodziła ostrą odmianę beri-beri, a było to najprawdopodobniej związane ze stosowaniem niewłaściwej diety, opartej głównie o biały, łuskany ryż (zamiast brązowego). Beri-beri objawia się zmęczeniem, osłabieniem, utratą masy ciała, zaburzeniami trawienia, wypadaniem lub utratą włosów, drażliwością, nerwowością, a nawet atakiem serca.

Dziś na niedobór witaminy B1 również narażone są osoby odżywiające się w nieprawidłowy sposób – głównie produktami przetworzonymi. Częstą przyczyną niedoboru tiaminy są trwające przez długi czas posty, radykalne diety, mało różnorodne posiłki.

Ze względu na to, że tiamina odgrywa istotną rolę w przemianie komórkowej, jej niedobór przyczynia się do odkładania pozostałości ("resztek") wewnątrz komórek. W takich przypadkach można zobaczyć pod mikroskopem brak tiaminy, który wygląda jak komórki "przepełnione śmieciami".

Wśród charakterystycznych objawów braku odpowiedniej ilości witaminy B1 wymienia się:

• osłabienie mięśni rąk i nóg,
• uczucie drętwienia i pieczenia w stopach,
• powiększenie mięśnia sercowego,
• kłopoty z pamięcią,
• rozdrażnienie.

Przedłużający się niedobór może powodować zaburzenia na tle psychicznym – najczęściej depresję i neurastenię (czyli bardzo zaawansowane wyczerpanie nerwowe, nadwrażliwość na głośne dźwięki, uczucie niepokoju itp.). Wśród fizycznych skutków wymienia się niedoczynność tarczycy i palpitacje serca.

Czy witaminę B1 można przedawkować? Do nadmiaru witaminy B1 dochodzi stosunkowo rzadko, szczególnie w przypadku jej podaży z naturalnych źródeł. Tiamina należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie, a tę grupę witamin organizm potrafi samodzielnie usuwać wraz z moczem, gdy ma jej za dużo (w przeciwieństwie do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak A, D, E i K, których przyjmowanie w dawkach znacząco przekraczających dobowe zapotrzebowanie może przyczynić się do hiperwitaminozy). Poza tym witamina B1 ma ograniczone zdolności w zakresie wchłaniania z przewodu pokarmowego.

Zbyt duża ilość tiaminy w organizmie może często nie dawać wyraźnych sygnałów. Dla zachowania bezpieczeństwa zaleca się jednak przyjmowanie odpowiednich dawek. Chcąc się uchronić przed jej nadmiarem, nie powinno się dostarczać więcej niż ok. 100 mg/d.

Mimo wszystko zdarzają się przypadki, w których dochodzi do nadmiaru tiaminy, a taki stan może wiązać się z wystąpieniem dolegliwości, takich jak:

• zawroty głowy,
• drżenie mięśni,
• arytmia,
• reakcje nadwrażliwości.

Sygnałami mogącymi świadczyć o przedawkowaniu mogą być również lęki i bezsenność.

Niezależnie od tego, czy mamy podejrzenie o niedobór tej witaminy, czy też nadmiar, najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie odpowiednich badań oznaczających stężenie tej witaminy. Badania stężenia tiaminy dokonuje się na podstawie próbki krwi żylnej i nie wiąże się ze specjalnym przygotowaniem. Pacjent nie musi przychodzić na pobranie krwi będąc na czczo czy też o określonej porze dnia. Jedną z najważniejszych zasad jest picie dużej ilości wody przed pobraniem krwi.

Źródło: "Encyklopedia zdrowego żywienia" Dr Barry Fox, wyd. Filar, rok 2000, "Encyklopedia witamin i składników mineralnych" Elizabeth Somer, wyd. Amber, rok.

Źródła

1. Dagmara Dąbek