Nie lekceważ bólu pleców. Tak objawia się groźny rak

Szpiczak plazmocytowy, nazywany też szpiczakiem mnogim, to choroba nowotworowa układu krwiotwórczego. Rozwijające się w szpiku nieprawidłowe komórki zaburzają procesy odnowy tkanki kostnej i przyspieszają jej niszczenie. 

Z danych National Cancer Institute wynika, że ból kręgosłupa w przebiegu szpiczaka jest bezpośrednim efektem uszkodzenia struktury kręgów. W konsekwencji dochodzi do tak zwanych złamań kompresyjnych, w których osłabiony kręg zapada się pod ciężarem ciała. Objawy te bywają błędnie utożsamiane ze zmianami zwyrodnieniowymi lub popularnymi korzonkami, co znacząco opóźnia właściwą diagnozę.

Choroba stanowi około 1 proc. wszystkich nowotworów złośliwych oraz do 15 proc. nowotworów hematologicznych, co przekłada się na około 160 tysięcy nowych zachorowań rocznie na całym świecie. W Polsce według danych Polskiej Grupy Szpiczakowej każdego roku diagnozuje się od 1800 do 2000 nowych przypadków, przy czym zachorowalność rozkłada się niemal po równo między kobiety i mężczyzn.

Średni wiek pacjentów w momencie postawienia diagnozy wynosi od 65 do 70 lat, a przypadki u osób poniżej czterdziestki należą do rzadkości. Ze względu na późne rozpoznanie szpiczak wciąż charakteryzuje się wysoką śmiertelnością — rocznie w naszym kraju z jego powodu umiera ponad 1300 osób.

Ból kręgosłupa i żeber w przebiegu szpiczaka wyraźnie różni się od dolegliwości po wysiłku fizycznym. Nasila się przy ruchu, schylaniu czy podnoszeniu nawet lekkich przedmiotów, nie ustępuje po odpoczynku i z czasem przybiera na sile. Niepokojącym sygnałem jest także nietypowa kruchość kości, kiedy do złamań dochodzi przy błahych, codziennych czynnościach.

Szpiczak nie ogranicza się jednak wyłącznie do układu kostnego, gdyż zaatakowany organizm zmaga się z ogólnym osłabieniem odporności. Do niepokojących objawów towarzyszących bólom pleców należą bezprzyczynowa gorączka, nawracające infekcje dróg oddechowych, łatwe powstawanie siniaków oraz duszności. Pacjenci często skarżą się również na osłabienie siły mięśniowej w kończynach oraz przewlekłe zmęczenie, wynikające bezpośrednio z towarzyszącej chorobie anemii.

Gdy ból kręgosłupa utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie i nie reaguje na leki przeciwbólowe bez recepty, pierwszym krokiem powinna być wizyta u lekarza rodzinnego. Podstawowa diagnostyka w ramach POZ obejmuje wykonanie morfologii krwi, która często wykazuje anemię lub podwyższone OB, ogólnego badania moczu oraz oznaczenia stężenia wapnia we krwi.

W przypadku potwierdzenia podejrzeń lekarz kieruje pacjenta na dalszą diagnostykę specjalistyczną do hematologa. Dalszy proces obejmuje elektroforezę, badanie, które polega na rozdzielaniu cząsteczek (np. białek lub DNA) pod wpływem pola elektrycznego, białek w surowicy i moczu w celu wykrycia białka monoklonalnego, czyli nieprawidłowego, jednorodnego białka produkowanego w nadmiarze przez uszkodzone komórki układu odpornościowego i badanie wolnych łańcuchów lekkich, a także diagnostykę obrazową w postaci RTG, tomografii komputerowej lub badania PET-CT. Ostatecznym potwierdzeniem rozpoznania pozostają biopsja oraz trepanobiopsja szpiku kostnego.

Źródła danych: Polska Grupa Szpiczakowa, National Cancer Institute (NCI), PubMed Central, poradnikzdrowie.pl