Nowe badania nad chorobą Alzheimera. Naukowcy wskazują na nieznane dotąd źródło problemu

Badacze zwrócili uwagę na barierę krew-mózg, czyli system naczyń krwionośnych i komórek odpornościowych otaczających mózg. To one decydują, co może przeniknąć z krwi do układu nerwowego. Gdy ta ochrona zostaje naruszona, do mózgu mogą przedostać się "nieproszeni goście", co, jak sugerują wyniki badań, może wywołać procesy prowadzące do alzheimera.

Do tej pory chorobę łączono głównie z odkładaniem się w mózgu patologicznych białek, które niszczą neurony. Teraz pojawia się hipoteza, że to nie one muszą być pierwszym etapem choroby, ale kluczową rolę może odgrywać osłabienie bariery ochronnej mózgu.

Zobacz także: Program "Moje zdrowie" ujawnił problem młodych Polaków. "Kandydaci do zawałów"

Aby lepiej zbadać to zjawisko, zespół opracował nowatorską technikę MultiVINE-seq. Umożliwia ona wyizolowanie z mózgu komórek naczyniowych i odpornościowych oraz analizę ich aktywności genów i tzw. dostępności chromatyny, czyli "gotowości" DNA do wykorzystania przez komórkę.

Technologię zastosowano w analizie 30 próbek tkanki mózgowej pobranej po śmierci od osób z chorobami neurologicznymi i od osób zdrowych. W efekcie powstała szczegółowa mapa pokazująca, które warianty genetyczne są powiązane z chorobami mózgu, w tym z alzheimerem.

Wiele zidentyfikowanych zmian genetycznych dotyczyło komórek pełniących funkcję "strażników" mózgu, m.in. komórek śródbłonka regulujących przepływ substancji między krwią a tkanką nerwową oraz limfocytów T układu odpornościowego. Niektóre warianty wskazywały na udział procesów zapalnych w rozwoju choroby.

Zobacz także: Nowa szczepionka na raka trzustki i jelit. Obiecujące wyniki badań

Badanie potwierdza, że choroba Alzheimera może być związana nie tylko z procesami toczącymi się w samym mózgu, lecz także z funkcjonowaniem całego układu odpornościowego. Co więcej, różne choroby neurologiczne wykazują odmienne wzorce zmian genetycznych w obrębie komórek granicznych mózgu.

Zdaniem autorów, wyniki te mogą pomóc w opracowaniu nowych strategii leczenia i profilaktyki – zarówno farmakologicznych, jak i związanych ze stylem życia, które będą chronić mózg "od zewnątrz do wewnątrz".

- Badając choroby dotykające mózgu, większość prac koncentrowała się na jego neuronach – mówi neurobiolog Andrew Yang z Gladstone Institute of Neurological Disease w Kalifornii cytowany przez "Science Alert". – Mam nadzieję, że nasze odkrycia wzbudzą większe zainteresowanie komórkami tworzącymi granice mózgu, które w takich chorobach jak alzheimer mogą odgrywać główną rolę – dodaje.

Jak podaje Alzheimer’s Disease International, na całym świecie z demencją żyje ponad 55 milionów osób, a co 3 sekundy diagnozuje się nowy przypadek. Jednym z typów demencji jest choroba Alzhemiera, która stanowi 50-60 proc. przypadków.

Z kolei Narodowy Fundusz Zdrowia podaje, że w Polsce w 2023 roku zarejestrowano 366 tys. osób chorych na alzheimera i choroby pokrewne. Eksperci przewidują, że statystyki będą rosły ze względu na starzenie się społeczeństwa.

Ministerstwo Zdrowia zwraca uwagę na objawy, które powinny wzbudzić naszą czujność i naprowadzić na chorobę Alzheimera. Będą to:

• zaniki pamięci,

• trudności w wykonywaniu dobrze znanych czynności,

• problemy z mową,

• dezorientacja w czasie i miejscu,

• trudności z koncentracją i podejmowaniem prostych decyzji,

• słaba lub obniżona zdolność oceny sytuacji – przy robieniu zakupów czy zarządzaniu pieniędzmi,

• odkładanie rzeczy w niewłaściwe, nietypowe miejsca, kłopoty z ich odnajdywaniem,

• zmiany nastroju i zachowaniu,

• trudności w rozumieniu informacji wizualnej i przestrzennej,

• wycofanie się z życia społecznego i zawodowego.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Science Alert
2. Neuron
3. MZ
4. Alzheimer’s Disease International