Popularny dodatek do żywności może osłabiać barierę jelitową. Sprzyja rozwojowi cukrzycy

Karagen, oznaczany symbolem E 407, jest wykorzystywany w przemyśle spożywczym jako zagęszczacz i stabilizator. Znajduje się m.in. w deserach mlecznych, lodach, jogurtach, napojach roślinnych, wędlinach, sosach i słodyczach. Dotychczas większość niepokojących danych dotyczących jego wpływu na zdrowie pochodziła z badań na zwierzętach. Zespół naukowców z Niemieckiego Centrum Badań nad Cukrzycą (DZD) postanowił sprawdzić, czy podobne mechanizmy można zaobserwować u ludzi. Badaniem kierowali prof. Robert Wagner i prof. Norbert Stefan.

Do badania włączono młodych, zdrowych mężczyzn z BMI poniżej 30 kg/m2 (średnio 24,5 kg/m2). Przez dwa tygodnie jedna grupa otrzymywała karagen w ilości odpowiadającej około 2-3-krotności przeciętnego spożycia w USA, druga - placebo. Dieta uczestników poza tym nie była zmieniana. Najważniejszym obserwowanym efektem było zwiększenie przepuszczalności jelita cienkiego, co badacze wiążą z procesem zapalnym w obrębie jelit.

- Nasze badanie sugeruje, że spożywanie karagenu, podobnie jak obserwowano wcześniej w badaniach na zwierzętach, może upośledzać funkcję bariery jelitowej. Może to mieć długofalowe konsekwencje zdrowotne i zwiększać ryzyko chorób zapalnych - wyjaśnia prof. Wagner, współautor publikacji.

Głównym punktem końcowym badania była wrażliwość na insulinę, czyli zdolność organizmu do reagowania na hormon obniżający poziom glukozy we krwi. To parametr, który pogarsza się na wczesnym etapie, jeszcze przed rozwojem cukrzycy typu 2.

W całej, niewielkiej grupie badanej (20 osób) nie wykazano istotnego statystycznie spadku działania insuliny. Jednak analiza danych ujawniła istotny szczegół - u uczestników o wyższej masie ciała spożycie karagenu wiązało się ze zmniejszoną wrażliwością na insulinę, szczególnie w wątrobie.

U tych osób obserwowano także wyższe stężenia markerów zapalnych we krwi oraz oznaki stanu zapalnego w podwzgórzu, czyli części mózgu odpowiadającej za regulację metabolizmu i apetytu. Badacze podkreślają, że uczestnicy byli młodzi i metabolicznie zdrowi, co mogło "maskować" pełną skalę efektów.

- Nasi badani byli prawdopodobnie zbyt zdrowi, aby wykazać wyraźne zaburzenia metaboliczne pod wpływem karagenu. U osób starszych lub z nadwagą te efekty mogą być znacznie silniejsze. Aby to potwierdzić, potrzebne są dalsze badania w tych grupach - dodał prof. Stefan.

Wyniki nie dowodzą jeszcze, że karagen bezpośrednio powoduje cukrzycę typu 2 u ludzi. Pokazują jednak potencjalny mechanizm, który może sprzyjać jej rozwojowi. Autorzy podkreślają, że ze względu na powszechne stosowanie karagenu w żywności, nawet niewielkie efekty biologiczne mogą mieć znaczenie w skali populacyjnej.

Karagen najczęściej pojawia się w produktach wysoko przetworzonych, m.in.:

• jogurtach owocowych i deserach mlecznych,
• lodach i serkach topionych,
• napojach roślinnych,
• wędlinach, kiełbasach i konserwach,
• sosach, dżemach i gotowych masach cukierniczych.

Pełni funkcję zagęszczacza i stabilizatora, często umożliwiając zwiększenie zawartości wody w produkcie.

Autorzy badania nie apelują o natychmiastowy zakaz stosowania karagenu, lecz o ostrożność i dalsze badania, zwłaszcza w grupach podwyższonego ryzyka - osób starszych, z nadwagą i zaburzeniami metabolicznymi. Z perspektywy konsumenta oznacza to przede wszystkim czytanie etykiet i ograniczanie wysoko przetworzonej żywności

Źródła: BMC Medicine