Problem ma nawet 3,6 mln Polaków. "Większość chorych wstydzi się"

Szacuje się, że nawet 11 proc. populacji prezentuje objawy pozwalające na rozpoznanie zespołu jelita drażliwego (IBS, ang. irritable bowel syndrome). - Gdyby przyjąć tę miarę, w Polsce tego typu dolegliwościami dotkniętych jest ponad 3,6 mln osób - wskazał w rozmowie z PAP prof. Adam Przybyłkowski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

- A jeśli spojrzymy szerzej – bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy zaparcia zdarzają się właściwie każdemu, i to wielokrotnie w ciągu życia - dodał lekarz. Jak jednak wyjaśnił, "problem w tym, że u niektórych przybierają one postać przewlekłą, utrudniającą codzienne funkcjonowanie".

Tymczasem większość chorych ma opory przed opowiadaniem o tym, co im dolega. - Większość chorych wstydzi się opowiadać o swoich objawach i dane są niedoszacowane. Jednak z całą pewnością zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, czyli takie, których nie można wytłumaczyć konkretną chorobą organiczną, są niezwykle częste - podkreślił specjalista.

Bóle przewlekłe mogą ustępować (np. pod wpływem środków przeciwbólowych czy rozkurczowych), ale będą regularnie wracać (co może trwać miesiącami, a nawet latami).

- Najczęstszym typem są bóle czynnościowe wynikające z zaburzenia m.in. mikrobioty jelitowej i osi mózgowo-jelitowej, która łączy centralny układ nerwowy z przewodem pokarmowym. Przyczyny takiego zaburzenia są bardzo złożone - tłumaczył w rozmowie z WP abcZdrowie gastrolog prof. Wojciech Marlicz.

To mogą być m.in. przebyte infekcje wirusowe, ale za zaburzeniami mikrobioty jelitowej może też stać nadmiar popularnych środków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a także leków hamujących kwas solny w żołądku czy metforminy często stosowanej m.in. u pacjentów z cukrzycą czy insulinoopornością. Potęgować to może również stres.

- W przypadku bólów czynnościowych nie ma dodatkowych objawów alarmowych, do których zaliczamy między innymi krew w stolcu, nagły spadek wagi, niedokrwistość, wiek czy wywiad rodzinny wskazujący na konkretne choroby występujące w rodzinie - wyjaśniał prof. Marlicz.

Nie jest to jednak tak proste i oczywiste w praktyce, jak mogłoby się wydawać. - Najczęstszą postacią takiego bólu jest zespół jelita nadwrażliwego. Pacjenci mogą się skarżyć na nieoczywisty ból w centralnej części brzucha, który może też mieć charakter wędrujący i zmienne natężenie - od dyskomfortu po okresy nasilonych dolegliwości - tłumaczył gastrolog.

Prof. Przybyłkowski wskazał z kolei, że zwrócenie uwagi na tzw. objawy alarmowe jest kluczowe, by wykluczyć inne poważniejsze choroby. - Jeżeli pacjent zgłasza krwawienie z przewodu pokarmowego, niezamierzoną utratę masy ciała, gorączkę, niedokrwistość albo ma dodatni wywiad rodzinny w kierunku raka jelita grubego czy przewlekłych zapalnych chorób jelit, musimy być ostrożni - zaznaczył.

Podkreślił, że w takich sytuacjach diagnozy IBS nie można postawić "od ręki". - Ale jeśli objawów alarmowych nie ma, a pacjent spełnia kryteria – IBS można rozpoznać bez dodatkowego, wieloletniego "błądzenia diagnostycznego". Przy czym należy nadmienić, że zespół jelita drażliwego może przyjmować postać mieszaną, wówczas bólom brzucha, o różnej intensywności, będą towarzyszyć nie tylko biegunka, ale biegunka i zaparcie naprzemiennie - wskazał gastrolog.

Prof. Przybyłkowski zaznaczył, że nie ma skutecznego w każdym przypadku leczenia przyczyn IBS. Jest ono reaktywne, czyli ma odpowiadać na aktualne objawy pacjenta. Jakie badania należy wykonać, by potwierdzić, że faktycznie zmagamy się z zespołem jelita drażliwego?

- Na początek wykonujemy proste badania laboratoryjne – morfologię krwi, wskaźniki stanu zapalnego, takie jak CRP czy OB. Bardzo ważne są też badania w kierunku celiakii, bo objawy mogą się nakładać. W ostatnich latach dużą rolę odgrywa oznaczenie kalprotektyny w kale – to białko, które pozwala odróżnić zapalenie jelit od zaburzeń czynnościowych - wyjaśnił lekarz.

Z kolei u pacjentów powyżej 50. roku życia zawsze warto wykonać kolonoskopię – nie tylko z powodu objawów, ale i w ramach profilaktyki raka jelita grubego. - Trzeba pamiętać, że podobne do IBS dolegliwości mogą towarzyszyć innym chorobom, np. nadczynności tarczycy, chorobie Addisona i wielu innych, a nawet mogą być działaniem niepożądanym wielu leków – chociażby metforminy stosowanej między innymi u chorych na cukrzycę - zaznaczył ekspert.

Katarzyna Prus, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła: 1. PAP 2. WP abcZdrowie