Ukrywa się przez lata. Choroba może dotyczyć nawet 11 proc. społeczeństwa

Choroba afektywna dwubiegunowa, określana w skrócie jako ChAD, to przewlekłe zaburzenie psychiczne związane z naprzemiennym występowaniem epizodów depresji oraz stanów podwyższonego nastroju, czyli hipomanii lub manii. Jak tłumaczy psychiatra Michał Opielka, zmiany te mogą znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie chorego.

– W manii pojawia się euforia, wzmożony napęd, zmniejszona potrzeba snu, a czasem także objawy psychotyczne, np. urojenia wielkościowe. Stany te przeplatają się z epizodami depresyjnymi – powiedział PAP kierownik Centrum Zdrowia Psychicznego Szpitala Specjalistycznego w Chorzowie.

Specjaliści podkreślają, że choroba nie u wszystkich przebiega tak samo. W typie I częściej pojawiają się epizody manii, natomiast w typie II dominują hipomania i depresja. Dodatkowym utrudnieniem diagnostycznym są stany mieszane, kiedy objawy obu biegunów pojawiają się jednocześnie.

Zobacz także: Choroba dwubiegunowa. Pacjenci czekają na diagnozę nawet 10 lat

Jednym z największych problemów związanych z ChAD jest późne rozpoznanie. Jak wyjaśnia dr Opielka, pacjenci zazwyczaj szukają pomocy wtedy, gdy przechodzą epizod depresyjny. To właśnie wtedy objawy najbardziej utrudniają codzienne życie. Z kolei hipomania bywa bagatelizowana albo odbierana jako czas lepszego samopoczucia i większej sprawczości. – Osoby w hipomanii raczej nie widzą problemu, są zadowolone z tego stanu i niechętnie szukają pomocy – podkreślił dr Opielka.

W praktyce może to prowadzić do błędnych diagnoz. Zdarza się, że przez wiele lat pacjent jest leczony z powodu depresji jednobiegunowej, choć w rzeczywistości choruje na ChAD. – Niekiedy nawet po ponad 10 latach okazuje się, że to nie jest depresja, tylko choroba dwubiegunowa – zaznaczył psychiatra.

Ekspert zwraca uwagę, że brak odpowiedniego leczenia lub nietrafiona terapia mogą mieć bardzo poważne skutki. Szczególnie niebezpieczne bywają epizody manii, kiedy spada krytycyzm, a rośnie impulsywność. W takiej fazie chory może podejmować decyzje, które odbiją się na jego życiu osobistym, zawodowym i finansowym. – Działania te bywają impulsywne, nierozważne i potrafią wywrócić życie do góry nogami – powiedział Opielka.

Jak dodał, może chodzić m.in. o nadmierne wydatki, zaciąganie zobowiązań finansowych, angażowanie się w ryzykowne działania czy podejmowanie zachowań seksualnych bez oceny zagrożenia. U części osób pojawia się także drażliwość, skłonność do konfliktów, a czasem również agresja.

Zobacz także: Depresja to nie tylko brak serotoniny. Psychiatra z UJ wyjaśnia

Choć to mania zwykle bardziej rzuca się w oczy, w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej częściej występują epizody depresyjne. To właśnie one najmocniej obniżają jakość życia i mogą być wyjątkowo trudne do leczenia.

Depresja w ChAD różni się od depresji jednobiegunowej, dlatego wymaga innego podejścia terapeutycznego. Niewłaściwie dobrane leczenie może nie tylko nie przynieść poprawy, ale nawet zwiększyć ryzyko rozchwiania nastroju.

Choroba afektywna dwubiegunowa ma charakter przewlekły, dlatego leczenie zazwyczaj trwa długo. Podstawą jest farmakoterapia, zwłaszcza leki stabilizujące nastrój, a wsparciem bywają psychoterapia i psychoedukacja. – Pacjenci w hipomanii często odstawiają leczenie, bo czują się dobrze i to zwykle prowadzi do nawrotów – wyjaśnił dr Opielka.

Jak zaznaczył, celem terapii nie jest całkowite wyleczenie, ale utrzymanie stabilnego stanu psychicznego i zapobieganie kolejnym epizodom. Ogromne znaczenie ma regularność leczenia oraz szybka reakcja na pierwsze sygnały pogorszenia.

W ocenie specjalistów bardzo ważną rolę w procesie leczenia odgrywa także najbliższe otoczenie pacjenta. To właśnie rodzina lub partnerzy nierzadko pierwsi dostrzegają niepokojące zmiany w zachowaniu, szczególnie w okresie manii, gdy chory nie widzi problemu.

Wczesne rozpoznanie nawrotu daje większą szansę na szybkie opanowanie epizodu i ograniczenie jego konsekwencji. Im wcześniej zostanie podjęta interwencja, tym większa szansa na uniknięcie pełnego rozwinięcia objawów.

Psychiatra przypomina również, że choroba afektywna dwubiegunowa wiąże się z dużym ryzykiem śmierci samobójczej, które szacuje się na 15–20 proc. Najbardziej niebezpieczne są epizody depresyjne oraz stany mieszane. – To choroba o wysokiej śmiertelności, wymagająca dużej czujności i szybkiej reakcji przy nawrotach – podkreślił dr Opielka.

30 marca obchodzony jest Światowy Dzień Choroby Afektywnej Dwubiegunowej. Szacuje się, że zaburzenie to może dotyczyć nawet 6–11 proc. społeczeństwa, a pierwsze objawy najczęściej pojawiają się przed 40. rokiem życia.

Osoby dorosłe w kryzysie psychicznym mogą skorzystać z całodobowego wsparcia telefonicznego pod numerem 800 70 22 22, działającego siedem dni w tygodniu. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy dzwonić pod numer 112.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: Polska Agencja Prasowa