Wielka Brytania pod ostrzałem. Poszło o "korzyści społeczne" z małżeństw kuzynów

Małżeństwa między kuzynami są w Wielkiej Brytanii legalne od XVI wieku – historycznie umożliwiło to Henrykowi VIII poślubienie Katarzyny Howard, kuzynki swojej byłej żony. Jednak współcześnie praktyka ta budzi kontrowersje, ponieważ zwiększa ryzyko przekazania dzieciom chorób genetycznych, takich jak anemia sierpowata czy mukowiscydoza.

NHS w odpowiedzi podkreśliło, że dokument nie przedstawia stanowiska instytucji, lecz jest streszczeniem dostępnych badań naukowych i debaty publicznej. W wytycznych znalazło się odniesienie do faktu, że ryzyko chorób genetycznych nie dotyczy wyłącznie pokrewieństwa, ale rośnie także w przypadku innych czynników – takich jak późne rodzicielstwo, palenie tytoniu czy spożywanie alkoholu, które pozostają w pełni legalne.

Dokument zaleca, aby zamiast stygmatyzować społeczności praktykujące takie małżeństwa, rozwijać doradztwo genetyczne, kampanie edukacyjne i działania profilaktyczne, które pomogą rodzinom podejmować świadome decyzje.

Badania naukowe jednoznacznie wskazują, że potomstwo par spokrewnionych w pierwszym stopniu kuzynostwa ma zwiększone ryzyko chorób dziedziczonych autosomalnie recesywnie, wad wrodzonych serca czy deficytów intelektualnych.

W pracy opublikowanej w "Genetics in Medicine" zwrócono uwagę, że ryzyko chorób genetycznych w takich przypadkach jest wyraźnie podwyższone. Z kolei przegląd literatury przygotowany przez zespół z Uniwersytetu w Bradford pokazał, że w społecznościach, gdzie małżeństwa kuzynów są częste, ryzyko wad wrodzonych u dzieci bywa nawet dwukrotnie wyższe niż w ogólnej populacji.

Choć wielu dzieciom z takich związków nic nie dolega, zwiększone ryzyko chorób genetycznych stanowi istotny problem zdrowia publicznego. WHO i eksperci genetyki klinicznej podkreślają, że najlepszym rozwiązaniem jest edukacja i dostęp do poradnictwa genetycznego.

Zobacz także: Tak objawia się "choroba królów". Na hemofilię cierpią tysiące Polaków

W polskim prawie nie ma jednoznacznego przepisu, który zakazywałby małżeństw między kuzynami. Kodeks rodzinny i opiekuńczy zabrania związków w linii prostej (np. rodzic–dziecko, dziadek–wnuk) oraz między rodzeństwem, ale kuzynostwo nie zostało tam ujęte.

Prawo w innych krajach bywa znacznie bardziej restrykcyjne. W Chinach, Korei Południowej, Korei Północnej czy na Filipinach małżeństwa kuzynów są zakazane. W Uzbekistanie władze zapowiedziały wprowadzenie zakazu z uwagi na dużą liczbę wad wrodzonych wśród dzieci ze związków pokrewnych.

W Stanach Zjednoczonych przepisy różnią się w zależności od stanu – w części są legalne, w innych całkowicie zabronione. W Europie temat bywa przedmiotem debat, np. w krajach skandynawskich rozważane są ograniczenia.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Genomics Education Programme NHS England
2. Genetics in Medicine
3. WHO
4. Uniwersytet w Bradford
5. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy