Zarażają się całe rodziny. "Za 10–15 lat będą niestety naszymi pacjentami"

Już teraz na lokalnych targach można zauważyć jagody. Ich cena oscyluje zwykle wokół 20–50 zł za litr w zależności od rejonu kraju. Takie owoce, gdy nie są dokładnie umyte, mogą jednak poważnie zaszkodzić.

Chodzi o ryzyko połknięcia jaj tasiemca bąblowcowego, które mogą znajdować się na ich powierzchni, aby doszło do zakażenia pasożytem wywołującym alweokokozę – jedną z najgroźniejszych chorób pasożytniczych człowieka.

Jaja pasożyta rozsiewają przede wszystkim lisy, które są jego żywicielami ostatecznymi. Trafiają one do gleby, na leśne owoce, trawę i do wody. Co więcej, zagrożenie nie dotyczy wyłącznie terenów leśnych.

– Jeden zarażony lis może mieć w swoich jelitach nawet kilka tysięcy dorosłych tasiemców bąblowcowych, a w każdym z nich może być 200–600 jaj. Zwierzę, zagrzebując swoje odchody, w których znajdują się jaja pasożyta, rozsiewa je w środowisku – wyjaśniał WP abcZdrowie prof. Jerzy Stefaniak, parazytolog kliniczny.

Specjalista podkreśla, że do zakażenia może dojść nie tylko po zjedzeniu niemytych owoców.

– Takie jaja mogą osadzić się na owocach, np. jagodach lub jeżynach, ale też przetrwać w ziemi. Innymi sposobami zarażenia mogą być żucie źdźbła trawy czy picie skażonej wody. Możliwe jest też zainhalowanie jaj podczas koszenia trawy w ogródku, w którym wcześniej przebywał lis – ostrzega ekspert.

Największe ryzyko dotyczy mieszkańców terenów wiejskich i osób zbierających runo leśne. Szczególnie dużo zakażonych lisów występuje na Podkarpaciu i Warmii oraz Mazurach.

– Najwięcej zarażonych lisów zamieszkuje tereny Podkarpacia (ponad 70 proc. osobników ma tasiemca) i województwa warmińsko-mazurskiego (ponad 60 proc.), a to właśnie tam żyje najwięcej rodzin zbierających m.in. jagody na sprzedaż. Dzieci, które widzimy przy drodze, ze słoikami wypełnionymi owocami, prawdopodobnie za 10–15 lat będą niestety naszymi pacjentami – mówi prof. Stefaniak.

Alweokokoza rozwija się bardzo powoli. Okres od zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów może wynosić nawet 10–15 lat. W tym czasie pasożyt najczęściej rozwija się w wątrobie, tworząc zmiany przypominające nowotwór.

– Poza bólami z prawej strony brzucha mogą pojawić się żółtaczka i hepatomegalia, czyli powiększenie wątroby. U chorych z czasem zmiana nacieka wzdłuż naczyń, a w zaawansowanej postaci tworzą się ogniska przerzutowe – tłumaczy prof. Stefaniak.

Jeżeli pasożyt przedostanie się do mózgu, może wywoływać padaczkę, utraty przytomności i inne objawy neurologiczne. Zmiany w płucach powodują kaszel i duszność, a w kościach – silne bóle oraz patologiczne złamania.

Ekspert wspomina pacjentów, u których rozpoznanie postawiono dopiero w zaawansowanym stadium choroby.

– Pamiętam pacjenta, który miał siedem takich zmian w mózgu. Niestety zmarł. Inny, trzydziestokilkuletni, który zajmował się zbieraniem runa leśnego, najpierw trafił na neurochirurgię, bo miał padaczkę i utraty przytomności. Podejrzewano guz mózgu. Okazało się, że to bąblowiec, który spowodował przerzuty z wątroby do mózgu. Ten pacjent także zmarł – mówi prof. Stefaniak.

Lekarz podkreśla, że podejrzanych zmian w wątrobie nie należy poddawać biopsji, ponieważ może to doprowadzić do rozsiewu pasożyta. Rozpoznanie opiera się na badaniach obrazowych oraz testach serologicznych.

Leczenie alweokokozy trwa często wiele lat, a niekiedy do końca życia. Dlatego najważniejsza pozostaje profilaktyka. Eksperci zalecają dokładne mycie owoców i warzyw, unikanie picia nieprzegotowanej lub nieprzefiltrowanej wody oraz regularne odrobaczanie psów i kotów.

– Ważną zasadą jest zapobieganie kontaktu psów i kotów z lisami, pamiętanie o odrobaczaniu, bo człowiek może się także zarazić, głaszcząc czy przytulając zakażonego domowego pupila – podsumowuje prof. Jerzy Stefaniak.

Źródło: WP abcZdrowie, cdc.gov, who.int