Zdrowie pod lupą NIK. Przedstawiono plan na 2026 rok

NIK zapowiada, że w 2026 roku bezpieczeństwo państwa będzie nadrzędnym priorytetem, a w praktyce ma to oznaczać także większą uwagę dla bezpieczeństwa zdrowotnego: od jakości opieki, przez dane medyczne, aż po gotowość systemu na sytuacje nadzwyczajne.

Nowością w samym podejściu jest zmiana układu planu: kontrole mają być planowane według obszarów tematycznych, częściej w skali ogólnokrajowej lub makroregionalnej. Z perspektywy pacjenta to ważne, bo pozwala porównywać, czy podobne problemy występują w wielu województwach i czy wymagają zmian systemowych, a nie tylko lokalnych "łatek".

Jednym z kluczowych tematów dla ochrony zdrowia jest kontrola "zdarzeń niepożądanych w podmiotach leczniczych". NIK chce sprawdzić, czy wewnętrzne systemy zarządzania jakością i bezpieczeństwem naprawdę minimalizują ryzyko błędów i komplikacji oraz czy przekładają się na lepszą ochronę praw pacjenta. To kontrola, która może dotyczyć m.in. sposobu zgłaszania incydentów, wyciągania wniosków i wprowadzania realnych zmian, a nie tylko tworzenia procedur "na papierze".

Ważny jest też wątek żywienia pacjentów: NIK zaplanowała kontrolę programu pilotażowego "Dobry posiłek w szpitalu". Sprawdzi przygotowanie, finansowanie, nadzór i to, czy program przyniósł zakładane efekty. To temat z pozoru miękki, ale w praktyce dotyka jakości hospitalizacji, rekonwalescencji i standardów opieki. Na ten temat rozmawialiśmy w WP abcZdrowie w maju 2025 z dietetyczką specjalizującą się w dietoterapii Natalią Mogiłko.

- Od półtora roku mamy program "Dobry posiłek", który już kilkukrotnie był przedłużany, co, mam nadzieję, wydarzy się wkrótce znowu. To są dodatkowe środki, w okolicach 20-30 zł dziennie na pacjenta, które NFZ dorzuca do tego, co szpital przeznacza na żywienie pacjentów. Część szpitali całą tę kwotę przeznacza bezpośrednio na jedzenie, a część właśnie na opłacenie jedzenia i dietetyka, co też jest pozytywne. Dzięki temu niektóre szpitale w ogóle zyskały dietetyka - komentowała wtedy ekspertka.

Zobacz też: Zmiany w szpitalach w całej Polsce. Nowe standardy żywienia od stycznia 2026 r.

Wyjątkowo mocnym, nowym akcentem w strategii NIK na 2026 rok jest nacisk na bezpieczeństwo informacji w ochronie zdrowia. Zaplanowano kontrolę "cyberbezpieczeństwa systemów informacyjnych w podmiotach leczniczych", a także osobną kontrolę dotyczącą "ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa informacji w szpitalach i innych podmiotach leczniczych w wybranych województwach". To dwa różne poziomy problemu: pierwszy dotyczy odporności systemów IT na ataki i awarie, drugi - praktyk związanych z danymi pacjentów, dostępami i procedurami.

Na tym tle pojawia się też kontrola "Systemu Informacji Medycznej". NIK chce ocenić, czy dane są przetwarzane prawidłowo i rzetelnie oraz czy są realnie wykorzystywane w procesie leczenia, a nie tylko "spływają" do systemu bez przełożenia na lepszą opiekę.

Zobacz też: Coraz więcej cyberataków na polskie szpitale. Siemoniak: "nie ma żadnych granic"

Jedna z najbardziej znaczących i wyjątkowo ważnych kontroli dla 2026 roku dotyczy przygotowania cywilnego systemu ochrony zdrowia do funkcjonowania "w warunkach działań zbrojnych". NIK sprawdzi, czy system ma realne możliwości działania w sytuacji masowych zdarzeń, przerw w dostawach, braków kadrowych i konieczności współpracy z innymi służbami. To temat wprost łączący bezpieczeństwo państwa z bezpieczeństwem zdrowotnym obywateli.

Zobacz też: MZ stawia na "medycynę pola walki". Pierwsze posiedzenie nowego zespołu

W planie są też kontrole, które dotykają profilaktyki i finansowania ochrony zdrowia. NIK ma sprawdzić działania profilaktyczne dotyczące zakażeń HPV, a także realizację przedsięwzięć onkologicznych finansowanych ze środków KPO. W tym drugim przypadku stawką jest nie tylko efektywność wydatkowania pieniędzy, ale też realne efekty dla pacjentów: czy środki przełożyły się na poprawę dostępności i jakości leczenia.

Ważna dla rozwoju medycyny jest również kontrola finansowania niekomercyjnych badań klinicznych przez Agencję Badań Medycznych. To temat istotny, bo dotyczy innowacji, jakości badań i tego, czy publiczne wsparcie rzeczywiście pomaga rozwijać terapie - czy może rozmywa się gdzieś pomiędzy szczeblami biurokracji.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. NIK