Zespół niespokojnych nóg - przyczyny, objawy, leczenie

Zespół niespokojnych nóg (łac. asthenia crurum paraesthetica) określa się inaczej jako zespół Wittmaacka-Ekboma albo syndrom RLS (ang. restless legs syndrome). RLS należy do zaburzeń neurologicznych, które objawia się uczuciem ciężkości, zmęczenia i niepokoju nóg, szczególnie w czasie spoczynku lub snu, co zmusza chorego do ruchu, chodzenia lub poruszania kończynami, by złagodzić nieprzyjemne dolegliwości. W ten sposób przerywany sen uniemożliwia regenerację sił, a człowiek następnego dnia czuje się zmęczony i niewyspany. Zespół niespokojnych nóg występuje najczęściej po obu stronach ciała, ale zdarza się również, że tylko po jednej. Według statystyk zespół niespokojnych nóg dotyka około 15 proc. populacji, ale rzadko jest rozpoznawany. Zespół niespokojnych nóg może się ujawnić w każdym wieku.

Zobacz film: "Czym jest zespół niespokojnych nóg? Poznaj pierwsze objawy"

Zespół niespokojnych nóg - przyczyny

Pierwsze wzmianki o zespole niespokojnych nóg podali już w 1672 roku Thomas Willis i Theodor Wittmaack, ale systematyczny opis zespołu niespokojnych nóg z 1945 roku zawdzięczamy szwedzkiemu neurologowi – Karlowi Axelowi Ekbomowi. Co ciekawe, mimo iż objawy zespołu niespokojnych nóg są bardzo specyficzne i trudne do pomylenia z innymi chorobami, syndrom RLS niezwykle rzadko się diagnozuje. Choroba niespokojnych nóg pozostaje niejednokrotnie nieleczony. Jako jednostka chorobowa zespół niespokojnych nóg został ujęty w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem G25.8. Z czego wynika zespół niespokojnych nóg? Źródła podają, że przyczyny zespołu niespokojnych nóg mogą mieć charakter pierwotny, czyli RLS jest dziedziczny, albo charakter wtórny, czyli syndrom niespokojnych nóg pojawia się jako konsekwencja innych zaburzeń neurologicznych. Szacuje się, że w ponad połowie przypadków choroby niespokojnych nóg dziedziczy się po przodkach w sposób autosomalny dominujący lub rzadziej autosomalny recesywny. Rodzinne występowanie syndromu niespokojnych nóg przyczynia się zwykle do wczesnego początku zaburzeń, zwykle około 35. roku życia. Późniejsze występowanie objawów choroby niespokojnych nóg sugeruje raczej na fakt, że RLS towarzyszy innym zaburzeniom, czyli jest wtórny do pierwotnych chorób i nieprawidłowości funkcjonowania organizmu, jak: niedobór dopaminy w prążkowiu, mocznica, cukrzyca, zaburzenia gospodarki żelazem, reumatoidalne zapalenie stawów, przewlekła niewydolność żylna, uszkodzenia rdzenia kręgowego i korzeni nerwowych, polineuropatie, zespół piekących stóp, niewydolność nerek, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, niedobór witaminy B12 czy choroba Friedreicha.

Syndrom niespokojnych nóg może występować również w przebiegu ciąży. Zespoł niespokojnych nóg wymaga różnicowania przede wszystkim z nocnymi kurczami mięśniowymi, które pojawiają się często wskutek przemęczenia i niedoboru elektrolitów. Kurcze mięśniowe leczy się lekami rozluźniającymi mięśnie, co nie przynosi oczywiście poprawy w przypadku syndromu niespokojnych nóg. Zespół Wittmaacka-Ekboma może powstawać także pod wpływem przyjmowania różnych leków, np. antydepresantów, neuroleptyków, leków przeciwpadaczkowych, antagonistów wapnia albo w wyniku odstawienia leków nasennych i uspokajających, np. benzodiazepin lub barbituranów.

Zespół niespokojnych nóg - objawy

Osoby cierpiące na chorobę niespokojnych nóg relacjonują przymus poruszania kończynami dolnymi (rzadziej górnymi), szczególnie kiedy odpoczywają, leżą, siedzą albo śpią. Objawy zespołu niespokojnych nóg są trudne do opisania słowami i dlatego, być może, zespół nieskopojnych nóg diagnozuje się niezwykle rzadko. Chorzy skarżą się na nieprzyjemne doznania w nogach, dyskomfort, parestezje – kłucia, pieczenie, mrowienie, swędzenie, drętwienie, zmiany temperatury skóry nóg itp. Nieprzyjemne odczucia w nogach, np. wrażenie chodzenia mrówek pod skórą czy pienienia się krwi w żyłach, nasilają się w czasie odpoczynku, w godzinach wieczornych i nocnych. Uczucia ciężkości i niepokoju nóg lokalizują się zazwyczaj głęboko, w obrębie kości i mięśni podudzia, a mijają pod wpływem poruszania nogami lub chodzenia.

 Z racji tego, że objawy zespołu niespokojnych nóg osiągają apogeum w czasie kładzenia się spać lub w nocy, od północy do czwartej nad ranem, zespół niespokojnych nóg powoduje problemy z zasypianiem, przerywany sen i bezsenność. Znacznie obniża się jakość snu. Człowiek budzi się rano niewypoczęty, trudno mu się skupić nad zadaniami i staje się nieefektywny w pracy. Objawy zespołu niespokojnych nóg są bardzo uporczywe, dlatego zespół niespokojnych nóg znacznie destabilizuje normalne funkcjonowanie człowieka. Towarzyszące okresowo zespołowi niespokojnych nóg objawy to ruchy kończyn dolnych podczas snu (ang. Periodic Limb Movement In Sleep, PLMS), które objawiają się kilkusekundowymi, powtarzanymi ruchami kończyn w czasie snu. Chory zgina grzbietowo stopy. Czasami zgięcia obejmują staw kolanowy i biodrowy, wybudzając pacjenta ze snu.

Zespół niespokojnych nóg - rozpoznanie

Naukowcy opracowali szereg kryteriów rozpoznania zespołu niespokojnych nóg, takich jak:

Kryteria podstawowe (konieczne do postawienia rozpoznania):

  • występowanie nieprzyjemnych wrażeń, głównie czuciowych (mrowienie, pieczenie) w obrębie kończyn dolnych,
  • przymus ruchu (co zmniejsza nieprzyjemne wrażenia),
  • narastanie objawów w spoczynku,
  • nasilanie się objawów w godzinach wieczornych i nocnych.

Kryteria dodatkowe (ułatwiające rozpoznanie):

  • zaburzenia snu,
  • okresowe ruchy kończyn,
  • przewlekły przebieg,
  • dodatni wywiad rodzinny.

Zespół niespokojnych nóg - leczenie

Z racji tego, że nie ma jednorodnej przyczyny zespołu niespokojnych nóg trudno wypracować „uniwersalną” metodę leczenia zespołu niespokojnych nóg. Czasem ludzie próbują doraźnie łagodzić nieprzyjemne doznania w nogach, np. za pomocą masażów, zimnych okładów czy naprzemiennego polewania stóp raz zimną, a drugi raz ciepłą wodą. Sukces leczenia zespołu niespokojnych nóg zależy od właściwego postawienia diagnozy. Jeżeli zespół niespokojnych nóg ma charakter wtórny, to powinno leczyć się na początku chorobę pierwotną, która przyczyniła się do powstania zespołu niespokojnych nóg. W tym celu można uzupełniać niedobory żelaza, witaminy B12 albo walczyć z cukrzycą. 

W przypadku zespołu niespokojnych nóg lecznie polega zazwyczaj na łagodzeniu objawów. Wyrównuje się poziom dopaminy, podając choremu przed snem odpowiednie leki na zespół niespokojnych nóg - najczęściej te, które są prekursorami dopaminy i działają bezpośrednio na receptory dopaminowe. Farmakoterapia obejmuje czasem też na zespół niespokojnych nóg leki opioidowe albo benzodiazepiny. Do niefarmakologicznych sposobów leczenia zespołu niespokojnych nóg zalicza się odstawienie alkoholu i kawy, zmianę trybu życia, unikanie późnych posiłków oraz stosowanie ćwiczeń relaksacyjnych przed snem. Precyzyjna diagnoza zespołu niespokojnych nóg jest niezwykle ważna nie tylko z perspektywy skuteczności leczenia, ale też z faktu, że brak leczenia zespołu niespokojnych nóg w istotny sposób upośledza jakość życia chorego – przyczynia się do bezsenności, spadku koncentracji uwagi w ciągu dnia, małej efektowności w pracy, może zaburzać pożycie seksualne, powodować konflikty rodzinne i przyczyniać się do rozwoju zaburzeń depresyjnych.

psycholog Kamila Krocz, 3 miesiące temu

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Źródła zewnętrzne

Ortopedia

Komentarze (11)
~Jan
~Jan 2 miesiące temu

to pojawiło się nagle początkowo tylko jeździłem nogami jak na rowerze ale usypiałem budziłem się nagle ,papieros i lulu , ale z czasem ta dolegliwość się nasila biorę czasami -Rolpryna SR 2 mg i pomaga choć biorę rzadko bo choruję na serce , wspomagam się wszelkiego rodzajami maściami przeciwbólowymi najgorsze w tym są częste zmiany pogody. doszedłem do wniosku że dolegliwość ta ma związek z kontuzjami w młodości połamane kolano i kostki i w tych miejscach najbardziej dolegliwość się ujawnia może doczekamy konkretnego lekarstwa i wyjaśnienia przyczyn pozdrawiam wszystkich którzy jak ja to odczuwają .

Odpowiedz
~Teresa
~Teresa ponad rok temu

To wazne!!!!!!!!!! od kilku lat mam te przypadlosc bardzo sie martwilam bo jest to uciazliwe ,zwlaszcza w nocy.postanowilam praktykowac na sobie rozne rzeczy aby dojsc co moze pomoc mi.Gdy rozne sposoby opisywane przez ludzi na internecie nie pomagaly mi ,dalej probowalam doszlam do tego aby zastosowac diete bezglutenowa ,wytrwale stosowalam te diete dluzszy czas i z radoscia stwierdzam ze po 2-miesiacach diety bezglutenowej odczuwam spokoj w nogach ,jakie to mile uczucie ,juz nie ruszam nimi bo musze tylko ruszam wtedy gdy chce i spie spokojnie cala noc nie budze sie z tego powodu ,poza tym mam duzo innych korzysci z diety bezglutenowej .Bardzo zachecam ludzi cierpiacych na te chorobe warto sprobowac o diecie bezglutenowej jest bardzo duzo materialow na internecie prosze poczytac sobie.Dzis stosowanie diety bezglutenowej nie jest trudne i nie jest drozsze ,wszystko mamy w sklepach.Powodzenia i wytrwalosci zycze Teresa.

Odpowiedz
~beata
~beata ponad rok temu

widac ze nie wiecie o czym mowicie lecze ta przypadlosc od kilku lat ze skutkiem takim ze jest coraz gozej ,,zwiekszona dawka leku ropinadole oraz gabapentin tragedia odechciewa sie zyc wiec nie przesadzajcie z tymi poduszkami kocykami bo mysle ze nie wiecie co to za choroba

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zespół niespokojnych nóg - przyczyny, objawy, leczenie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Zespół niespokojnych nóg - przyczyny, objawy, leczenie
Zespół niespokojnych nóg - przyczyny, objawy i rozpoznanie, leczenie

Lek na epilepsję w walce z zespołem niespokojnych nóg

czy swędzenie w mięśniach. Objawy przybierają na sile wieczorem, prowadząc do problemów ze snem. Zespół niespokojnych nóg to przypadłość (...) (zespół niespokojnych...

Zespół niespokojnych nóg - przyczyny, objawy i rozpoznanie, leczenie

Nowy lek na zespół niespokojnych nóg

Agencję do spraw Żywności i Leków. Co to jest zespół niespokojnych nóg? Zespół niespokojnych nóg to dolegliwość polegająca na ciągłej potrzebie...

Neurologia

RLS - pochodzenie, objawy, diagnostyka, leczenie

jest to 20-30 rok życia. RLS - objawy Zespół niespokojnych nóg związany jest ze snem - to najczęstsze zaburzenie ruchowe pojawiające (...) idiopatycznej są leki dopaminergiczne....

Choroby i dolegliwości

Puchnięcie nóg - przyczyny, objawy, leczenie

Puchnięcie nóg - przyczyny, objawy, leczenie

do innych przyczyn puchnięcia nóg zalicza się: obrzęk limfatyczny, ciążę, choroby serca (kardiomiopatię, zapalenie osierdzia). Puchniecie nóg - objawy (...) (zespół...

Zespół nerczycowy - przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie, powikłania

Zespół nefrotyczny - zdjęcia

Zespół nefrotyczny - zdjęcia

Dysfunkcja kłębuszków nerkowych u chorego na zespół nerczycowy.

Kręcz szyi - przyczyny, objawy, leczenie

Dziecko z zespołem Klippla i Feila

Dziecko z zespołem Klippla i Feila

Zespół Klippla-Feila. Na zdjęciu widoczne jest charakterystyczne dla tej choroby skrócenie szyi.